I SA/Wa 1889/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Jolanta Dargas Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2011 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania o zwrot nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego B.W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] lipca 2010 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania B.W. od decyzji Starosty [...] z [...] maja 2010 r. nr [...] odmawiającej uchylenia, po wznowieniu postępowania swojej decyzji [...] października 2004 r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną nr [...] położoną w Z. przy ul. [...] przejętą na rzecz Skarbu Państwa Zarządzeniem Naczelnika Miasta i Gminy Z. nr [...] z [...] marca 1980 r. w trybie przepisów ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że pismem z 15 czerwca 2004 r. B.W. wystąpił z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...], oznaczonej przed wywłaszczeniem jako działka nr [...]. W toku postępowania ustalono, że wskazana we wniosku wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiła współwłasność K. F. w 1/5 części, I.W. w 1/5 części i Skarbu Państwa w 3/5 części. Organ wyjaśnił, że według odnowionej w 1979 r. ewidencji gruntów I.W. była także właścicielką działek nr [...] i [..]. Wszystkie wymienione nieruchomości objęte zostały Zarządzeniem Naczelnika Miasta i Gminy Z. nr [...] z [...] marca 1980 r. w sprawie ustalenia terenów budowlanych w mieście Z. i jego podziale na działki budowlane (oś. "[...]") i przejęte na rzecz Skarbu Państwa. Starosta [...] decyzją z [...] października 2004 r. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości z przyczyn formalnych wskazując, że z wnioskiem o zwrot działki nr [...] powinni byli wystąpić wszyscy jej współwłaściciele, bądź ich następcy prawni. Decyzja Starosty [...] stałą się ostateczna. Pismem z 17 maja 2006 r. B.W. wystąpił o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie, dowodząc m.in., że dysponował pełnomocnictwami pozostałych spadkobierców właścicieli działki nr [...] do występowania w sprawie zwrotu nieruchomości i fakt ten był znany organowi prowadzącemu postępowanie. Starosta [...] decyzją z [...] czerwca 2006 r. odmówił z przyczyn formalnych wznowienia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości zakończonego ostateczną decyzją z [...] października 2004 r. Wojewoda [...] decyzją z 12 października 2006 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 lutego 2007 r. w sprawie I SA/Wa 1946/06 oddalił skargę wnioskodawcy na decyzję Wojewody [...]. Naczelny Sąd Administracyjny na skutek skargi kasacyjnej, wyrokiem z 12 czerwca 2008 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sądowi I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 września 2008 r. w sprawie I SA/WA 1028/08 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] października 2006 r. oraz poprzedzającą ja decyzję Starosty [...] z [...] czerwca 2006 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Starosta [...] postanowieniem z [...] listopada 2009 r. wznowił postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z [...] maja 2010 r. odmówił uchylenia swojej decyzji z [...] października 2004 r. umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w Z. przy ul. [...]. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z wyrokiem WSA z 25 września 2008 r. w sprawie I SA/WA 1028/08 zobowiązany był dokonać oceny przyczyn wznowienia. Organ I instancji dokonał oceny wznowienia postępowania uwzględniając treść przepisu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Zgodnie z tym przepisem przez "nowe" fakty lub dowody należy rozumieć te, które istniały przed wydaniem decyzji lecz ujawniły się już po jej wydaniu. Zdaniem Starosty [...] pełnomocnictwa udzielone B.W. przez pozostałych współwłaścicieli nieruchomości noszą datę 11 listopada 2004 r., gdy tymczasem decyzja orzekająca o umorzeniu postępowania wydana została [...] października 2004 r. Od decyzji organu I instancji odwołanie złożył B.W.. W swoim odwołaniu skarżący podniósł, że nie wnosił o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, a o zapłatę odszkodowania za przejęta nieruchomość. Skarżący zarzucił ponadto organowi, że jego pełnomocnik nie otrzymywał pism w toku postępowania. W ocenie organu II instancji w świetle przedstawionego stanu faktycznego odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że pierwotny wniosek B.W. z [...] czerwca 2004 r. dotyczył "zwrotu nieruchomości" i fakt ten nie był kwestionowany przez wnioskodawcę w całym postępowaniu przed Starostą [...] zakończonym decyzją z [...] października 2004 r. Także wniosek z 17 maja 2006 r. o wznowienie postępowania określał przedmiot zakończonego postępowania jako dotyczący zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Wojewoda [...] wskazał, że wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną w celu sprawdzenia, czy decyzja nie jest dotknięta którąś z wad postępowania wymienionych w art. 145 § 1 Kpa. Zdaniem Wojewody w przedmiotowej sprawie, zgodnie z treścią wniosku B.W. o wznowienie postępowania oraz wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć sądów administracyjnych, organ I instancji zobowiązany był zbadać czy rzeczywiście w sprawie wyszły na jaw istotne dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ wskazał, że wnioskodawca w żądaniu wznowienia postępowania z [...] maja 2006 r. twierdził, że dysponował niezbędnymi pełnomocnictwami pozostałych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości i fakt ten był znany organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie. Jak ustalono pełnomocnictwa udzielone B. W. opatrzone są datą 11 listopada 2004 r., a więc datą późniejszą aniżeli wydana decyzja Starosty Z. orzekająca o umorzeniu postępowania w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut zawarty w odwołaniu o nie przekazywaniu pełnomocnikowi B.W. - adwokatowi K. pism w toku postępowania skoro pełnomocnictwo udzielone zostało dopiero w dniu 26 maja 2010 r. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył B.W.. Skarżący podniósł, że w toku postępowania zmienił żądanie wskazując, że nie jest zainteresowany zwrotem nieruchomości lecz odszkodowaniem. Skarżący wskazał, że wielokrotnie informował Starostę [...] o zmianie żądania, gdyż ma świadomość, że zwrot nieruchomości nie jest możliwy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja narusza obowiązujące prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj art. 7 poprzez wadliwe ustalenie treści wniosku, art. 151 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego zastosowanie. Organy obu instancji nie uwzględniły skutków tego, że po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania skarżący zmodyfikował żądanie. Gdyby tę okoliczność wzięły pod uwagę, to rozstrzygnięcie byłoby inne. Otóż pismem z 10 lutego 2010 r. skarżący wskazał m.in.: "domagam się jedynie wypłacenia mi odszkodowania..". Wprawdzie organ I instancji dostrzegł zmianę żądania skarżącego, gdyż pismem z 12 marca 2010 r., zwrócił się do skarżącego o niezwłoczne sprecyzowanie wniosku, zaznaczając jednocześnie, że jeżeli to nie nastąpi, to dalej prowadzić będzie postępowanie wznowieniowe, jednakże gdy zakres żądania nie budził wątpliwości, to nie zasadne było kontynuowanie postępowania w tym trybie. Organ obowiązany był wobec zmiany wniosku wydać decyzję o umorzeniu postępowania wznowieniowego. Również w piśmie z 22 marca 2010 r. skarżący podniósł, że od samego początku domagał się naprawienia szkody, natomiast sposób naprawienia powstałej szkody pozostawił do decyzji organu. Co prawda skarżący nie wycofał wprost wniosku o wznowienie postępowania, lecz zmienione żądanie czyniło w istocie bezprzedmiotowym to postępowanie, albowiem treść jego pism z 10 lutego i 22 marca 2010 r. wskazuje, że skarżący domaga się odszkodowania. Tymczasem, pomimo wyraźnego stanowiska skarżącego, że nie jest on zainteresowany postępowaniem w trybie wznowienia, organ I instancji wydał decyzję merytoryczną - odmawiającą uchylenia decyzji Starosty [...] z [...] października 2004 r. o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...]. Od decyzji tej wniesione zostało odwołanie zarówno przez skarżącego, jak i przez ustanowionego w postępowaniu odwoławczym pełnomocnika, w osobie adwokata M.K.. W obu odwołaniach w sposób nie budzący żadnych wątpliwości stwierdza się, że skarżącemu nie zależy na zwrocie wywłaszczonej działki, lecz na zapłaceniu za nią określonej sumy pieniędzy (odszkodowania), której nie otrzymała jego ciotka. Również organ odwoławczy obowiązany był wziąć tę okoliczność pod uwagę. Stosownie bowiem do poglądów orzecznictwa i doktryny, dopóki sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną, strona może zmodyfikować, zmienić, lub wycofać swoje żądanie, a organ administracji ma obowiązek to uwzględnić, zarówno co do przepisów prawa materialnego jak i przepisów kompetencyjnych (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 1983 r., I SA 1504/83, ONSA 1983, nr 2, poz. 101). Zmiana żądania wniosku dokonana przez skarżącego przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, poparta stanowiskiem przedstawionym w odwołaniu stworzyła także podstawę do odstąpienia od oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 881/07 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 września 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1028/08. Zatem zmiana żądania wywarła też skutek odnoszący się do utraty mocy wiążącej wyroków dla dalszego postępowania. Mając na uwadze wszystkie wyżej podane okoliczności - z mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ umorzy postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z [...] października 2004 r.