I SA/Wa 1910/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi K. S. i K. S. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących K. S. i K. S. kwotę 474 (czterysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] zezwolił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości przeznaczonych pod budowę drogi krajowej [...] na odcinku P. – K., położonych w S. Gm. K., oznaczonych geodezyjnie jako obręb [...] – działki nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w Kw nr [...], działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, zapisanych w Kw nr [...], stanowiących współwłasność K. i K. S. Decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, części wymienionych nieruchomości przeznaczone zostały pod rozbudowę drogi dwujezdniowej w ciągu drogi krajowej nr [...] na odcinku P. – K. Pismem z dnia 11 grudnia 2006 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w odniesieniu do tych części nieruchomości. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 5 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz. 1601) i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) wszczął postępowanie wywłaszczeniowe. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy decyzji takiej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomości na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Decyzja taka uprawnia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń oraz uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Po rozpatrzeniu odwołania K. i K. S. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] o pow. [...] ha i działka nr [...] o powierzchni [...] ha. Uzasadniając decyzję Minister podał, że w przedmiotowej sprawie decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości została wydana po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wobec bezskutecznego upływu terminu do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości. Do wniosku zostały dołączone stosowne dokumenty potwierdzające istnienie okoliczności uzasadniających konieczność pilnego wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Wnioskodawca przedstawił umowę z wykonawcą robót budowlanych związanych z rozbudową dwujezdniowej drogi krajowej [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że inwestycja ta jest częścią programu operacyjnego "Narodowy plan rozwoju 2007 – 2013 drogi krajowe, województwo [...]". Ma on na celu dostosowanie dróg do prognozowanego ruchu i poprawę ich przepustowości. Z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lutego 2007 r. w sprawie ustalenia programu rzeczowo – finansowego dla inwestycji drogowych realizowanych z wykorzystaniem środków krajowego Funduszu Drogowego wynika, że w 2007 r. na rozbudowę drogi [...] P. – K. przeznaczono [...] mln zł. Nieterminowe zakończenie prac będzie wiązać się z niewykorzystaniem środków zarówno Krajowego Funduszu Drogowego jak i środków unijnych. W postępowaniu w sprawie niezwłocznego zajęcia nieruchomości bada się jedynie, czy zachodzą przesłanki określone w art. 17 ustawy z 10 kwietnia 2003 r., tzn. czy toczy się postępowanie wywłaszczeniowe i czy wydanie decyzji jest uzasadnione. W sprawie bezsporne jest, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte, a konieczność dysponowania przedmiotową nieruchomości została uzasadniona we wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. nr [...] Minister Budownictwa, powołując art. 113 § 1 k.p.a., sprostował decyzję z dnia [...] września 2007 r. w ten sposób, że stwierdził, iż ilekroć w tej decyzji jest: "działka nr [...] o pow. [...] ha i działka nr [...] o pow. [...] ha" powinno być: "działka nr [...] o pow. [...] ha, działka nr [...] o pow. [...] ha i działka nr [...] o pow. [...] ha". Zdaniem Ministra w sentencji i treści decyzji Ministra Budownictwa z [...] września 2007 r. omyłkowo pominięto działkę nr [...] o pow. [...] ha objętą zezwoleniem na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. i K. S. wnieśli o uchylenie decyzji Ministra Budownictwa z [...] września 2007 r. i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2007 r. Zdaniem skarżących nie zachodzą ustawowe przesłanki do wydania tych decyzji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy procedurę wydawania decyzji można rozpocząć dopiero po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, co oznacza, iż wszystkie czynności w ramach tej procedury, a zatem także złożenie wniosku o udzielenie w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości winny nastąpić po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Wojewoda wszczął postępowanie zawiadomieniem z 21 marca 2007 r., a wniosek o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad złożył w dniu 13 grudnia 2006 r. Wniosek ten był złożony przedwcześnie, tj. wtedy, gdy nie toczyło się jeszcze postępowanie wywłaszczeniowe. Udzielenie decyzji na niezwłoczne zajęcie może być dokonane tylko w uzasadnionych przypadkach. Poprawa jakości dróg i bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz zwłoka w zajęciu nieruchomości, co mogłoby spowodować przedłużenie inwestycji i w konsekwencji utratę [...] mln złotych nie stanowią uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Wypowiedział się na ten temat Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 marca 2006 r. sygn. I SA/Wa 1216/05. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy wojewoda udziela zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Wojewoda [...] zezwolił na zajęcie nieruchomości przeznaczonych na budowę drogi krajowej [...]. Zatem pasem drogowym, jest pas drogowy drogi [...]. Tymczasem na przedmiotowych nieruchomościach nie będzie budowana ta droga, lecz droga dojazdowa do niej wraz z rondem na drodze dojazdowej. Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym związany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Sąd zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania przed organem administracji. Mając na uwadze powyższe uregulowanie Sąd uchylił decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. i postanowienie o jej sprostowaniu z dnia [...] października 2007 r. Zgodnie z art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, a błąd pisarski – widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię albo widocznie niezamierzone opuszczenie wyrazu lub wyrazów, przy czym nie miało to wpływu na merytoryczną treść decyzji. Jeżeli w przepisie tym dopuszczono prostowanie także oczywistych omyłek, to dotyczy to wyłącznie omyłek co do istoty stojących na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi, a więc takich, które nie mają wpływu na treść wydanej decyzji. W trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie podlegają sprostowaniu błędy i omyłki istotne, a więc co do ustalenie prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej. W ocenie Sądu decyzja Ministra Budownictwa z [...] września 2007 r. pomimo, iż w sentencji rozstrzygnęła o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2007 r., to w istocie przez pominięcie jednej z działek (nr [...]) dokonała istotnej zmiany decyzji organu pierwszej instancji w ten sposób, że ograniczyła niezwłoczne zajęcie nieruchomości do dwóch działek. W tej sytuacji zakres merytorycznego rozstrzygnięcia obu organów jest różny i różnica ta nie może być przedmiotem sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Sprostowanie decyzji poprzez dodanie numeru pominiętej w decyzji jednej działki nie może być kwalifikowane jako oczywista omyłka w rozumieniu tego przepisu. Sprostowanie decyzji w takim zakresie przekracza uprawnienie organu z art. 113 § 1 k.p.a., a to z tego względu zwłaszcza, że w tym trybie nie ma on możliwości korygowania merytorycznej treści swojego rozstrzygnięcia. Zarzuty skargi Sąd uznał za nieuzasadnione. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji z zakresie dróg krajowych, który to przepis był materialnoprawną podstawą dla wydania decyzji, po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela z uzasadnionych przypadkach w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Z przepisu tego wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby organ mógł wydać decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Po pierwsze postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte i występuje uzasadniony przypadek. W tej sprawie zostały one spełnione. Zamieszczone w omawianym przepisie słowa "w uzasadnionych przypadkach" jako zwrot należący do kategorii nieostrych lub niedookreślonych powodują, iż organ administracji rozstrzygając sprawę działa w granicach tzw. luzu decyzyjnego. Jednak dozwolona przez ustawodawcę swoboda nie oznacza dowolności. W tym przypadku organ ma obowiązek szczególnie wnikliwie prowadzić postępowanie i wykazać, że "uzasadniony przypadek" występuje. W ocenie Sądu poprawa jakości dróg i bezpieczeństwa drogowego oraz wykazane ewentualne skutki niedochowania terminu wykonania inwestycji stanowią "uzasadniony przypadek". Sąd w tym składzie nie podziela stanowiska przedstawionego w powołanym w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2006 r. sygn. I SA/Wa1216/05. Nieuzasadniony jest również zarzut, że nieruchomości nie będą wykorzystane na pas drogowy powoduje i nie było podstaw do zastosowania powyższego przepisu. Droga dojazdowa do rozbudowywanej drogi dwujezdniowej w ciągu drogi krajowej [...] jest jej koniecznym elementem. Drogi dojazdowe do drogi [...] zostały objęte decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 135, 152 i 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.