I SA/Wa 1914/10

WyrokWSA w Warszawie2011-04-06

Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Emilia Lewandowska, Jolanta Dargas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja wojewódzkiego konserwatora zabytków o wpisaniu nieruchomości do rejestru zabytków może zostać utrzymana w mocy pomimo zarzutów naruszenia prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu oraz braku zasięgnięcia niezależnej opinii biegłych?
Ratio decidendi
Decyzja wojewódzkiego konserwatora zabytków o wpisaniu nieruchomości do rejestru zabytków jest prawidłowa, gdyż organ ten ma prawo samodzielnie ocenić wartość zabytku na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz swojej wiedzy i doświadczenia, bez obowiązku zasięgania opinii biegłych. Ponadto, zapewnienie stronie możliwości czynnego udziału w postępowaniu wymaga umożliwienia wypowiedzenia się co do dowodów, ale brak zgłoszenia konkretnych czynności procesowych przez stronę wyklucza naruszenie prawa. Stan techniczny zabytku nie ma wpływu na zasadność wpisu do rejestru, który podlega ochronie niezależnie od stanu zachowania.
Stan faktyczny
Wojewódzki Konserwator Zabytków wszczął postępowanie z urzędu w sprawie wpisania willi z 1930 roku, zaprojektowanej przez architekta B. P., do rejestru zabytków. Po przeprowadzeniu oględzin i zgromadzeniu materiału dowodowego wydał decyzję o wpisie nieruchomości wraz z otoczeniem do rejestru zabytków. Właściciele złożyli odwołanie, zarzucając naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz brak zasięgnięcia niezależnej opinii biegłych. Minister Kultury utrzymał decyzję w mocy. Skarga do WSA została wniesiona przez jednego ze współwłaścicieli.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Jolanta Dargas Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wpisania do rejestru zabytków oddala skargę. Dnia 6 lutego 2009 r. działając na podstawie art. 10 § 1 i art. 61 § 1 k.p.a (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 - z póź. zm.) [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w W. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu, w sprawie wpisania do rejestru zabytków Willi, powstałej w 1930 r., według projektu architekta B. P., położonej w W. przy ul. [...], [...] (działka ew. nr [...], obręb [...]). Konserwator poinformował strony, że mogą w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszego zawiadomienia zapoznać się z aktami sprawy oraz zgłosić uwagi, wnioski i dowody w tej sprawie. Konserwator poinformował ponadto, że w dniu 27 lutego 2009 r., godz. 13 zostaną przeprowadzone oględziny ww. budynku, w których wezmą udział pracownicy urzędu [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W dniu 27 lutego 2009 r. sporządzony został protokół z oględzin w/w budynku, a zawiadomieniem z dnia 2 marca 2009 r. stronom udzielono 14 dni terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie. W dniu 26 lutego 2009 r. właściciele złożyli wniosek o pozwolenie na rozbiórkę. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w W. w wyniku postępowania administracyjnego przeprowadzonego z urzędu w dniu [...] marca 2009 r. wydał decyzję nr [...] na podstawie przepisów art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 3 i 4, art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2003 r. Nr 162, poz. 1568 - z póź. zm.) w trybie art. 104 k.p.a. (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 - z póź. zm.) i orzekł o wpisie do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] Willi powstałej w 1930 r., według projektu architekta B. P., położonej w W. przy ul. [...], [...]. Wpisem objął budynki wraz z gruntem w granicach fundamentowania (KW [...] - lokal nr [...], [...] - lokal nr [...]), oznaczone na załączonej mapie ewidencyjnej, położone na terenie działki o nr [...] z obrębu [...] (KW [...]). W celu ochrony wartości widokowych oraz ochrony przed oddziaływaniem szkodliwych czynników zewnętrznych w decyzji ustalono strefę otoczenia w granicach w/w działki ewidencyjnej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pismem z dnia 6.02.2009 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wpisu de rejestru zabytków willi, położonej w W. przy ul. [...]. W dniu 27 lutego 2009 r. przeprowadzone zostały oględziny obiektu z udziałem stron. Podano również, że przedmiotowy budynek został zbudowany w 1930 r. jako dom własny architekta B. P., który w latach powojennych był jednym z projektantów odbudowy [...], [...] oraz kościoła [...]. Po 1945 r. budynek został zaadaptowany na potrzeby [...]. W latach 70-tych XX w. wokół obiektu vv7budowane zostało osiedle mieszkaniowe. Następnie do 1990 r. mieściło się w nim [...] oraz siedziba [...], zaś tylną część zamieszkiwała wdowa po architekcie. Obecnie budynek jest niezamieszkały, pozostaje w rękach spadkobierców B. P. Obiekt zlokalizowany jest w południowej części prostokątnej działki, otoczonej ogrodzeniem. W północno zachodniej części posesji znajduje się ortogonalna, marmurowa fontanna z dwoma schodkowymi zejściami. Willa to [...]kondygnacyjny murowany obiekt wzniesiony na planie zbliżonym do litery "L", częściowo podpiwniczony, o prostopadłościennej bryle nakrytej dwuspadowym dachem. Elewacja frontowa - północna z wysuniętą partią wschodnią, flankowaną szkarpami, zwieńczoną trójkątnym szczytem ujętym spływami wolutowymi, z wypukło-rzeźbionym kartuszem, z [...] oraz datą 1930 r. W dolnej części usytuowane wejście poprzedzone podcieniem wspartym na kolumnie. Elewacja południowa parterowa, z poddaszem mieszkalnym, nakryta jest dachem mansardowym, z wejściem od strony wschodniej zaaranżowanym analogicznie do fasady. Wnętrze wtórnie podzielone zostało na dwa lokale. Zachowany został oryginalny wystrój obiektu tj.: stolarka okienna i drzwiowa, parkiety, dekoracja sztukatorska w postaci rozet oraz fryzów z dekoracją meandrową i floralną, drewniane schody z balustradą tralkową, pilastry i kolumny obłożone okładziną marmurową, ceramiczne płytki w łazience oraz na ścianach przedsionka. W uzasadnieniu decyzji podano, że willa stanowi znakomity przykład architektury neobarokowej z okresu dwudziestolecia międzywojennego. Rzeczony budynek cechuje całkowita autentyczność formy i substancji. Należy podkreślić przede wszystkim fakt zachowania wyposażenia wnętrz, prezentującego wysoką klasę artystyczną, wykonanego z najwyższej jakości materiałów. Obiekt unaocznia ówczesną tendencję w architekturze polskiej t.j. poszukiwanie stylu narodowego poprzez nawiązanie do dziedzictwa minionych epok, a przez to do czasów świetności Rzeczpospolitej. Budynek jest unikatowym obiektem w tej części W., jako że obecnie dominuje tam architektura mieszkaniowa z lat 70-tych XX w. Willa stanowi ponadto jedyny ślad dawnego przebiegu ulicy [...]. Wskazano z powałaniem się na podstawę art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r., Nr 162, poz. 1568 z póź. zm.), że do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego, lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. W myśl art. 9 ust. 2 - w trybie określonym przez ust. 1 wyżej przytoczonego artykułu - do rejestru zabytków może być również wpisane otoczenie zabytku wpisanego do rejestru. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 litera c w/w ustawy ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania, zabytki nieruchome będące dziełami architektury i budownictwa. W konkluzji organ I instancji podał, że z uwagi na zachowane wartości artystyczne i historyczne willa odpowiada definicji legalnej zabytku zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wobec czego zostaje wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] i podlega, wraz z otoczeniem, ochronie prawnej. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli Pani A. O., Pan S. R., Pan C. R., Pan W. R., Pani M. S., Pan C. K. i Pan M. K., Pan J. R. i Pan J. R. (trzy jednakowo brzmiące odwołania, złożone w dniu 8.04.2009 r.), w uzasadnieniu którego wskazali, że decyzja w przedmiotowej sprawie została wydana z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Z zasady tej wynika dla organu administracji publicznej obowiązek zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Uchybienie polegające na naruszeniu prawa strony do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, mogło mieć zdaniem odwołujących się istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu odwołania podano również, że zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, przy czym stosownie do art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2. Podniesiono, że ustalenia poczynione przez organ administracji nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Stwierdzono, że jeżeli organ administracji w uzasadnieniu faktycznym powoła się na pewne okoliczności, to muszą one wynikać ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego i muszą mieć w nim swoje umocowanie. Do odwołania dołączono min. Świadectwo ukończenia kursu budowniczych przez B. P., Świadectwo Dojrzałości Liceum [...] B. P., uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi i do sporządzenia projektów tych robót przez B. P. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. l.dz. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i w uzasadnieniu podał, że materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 1 ww. ustawy, zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich część lub zespół, będący dziełem człowieka lub związany z jego działalnością 1 stanowiący świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W materiale dowodowym sprawy znajduje się dokumentacja fotograficzna, protokół z przeprowadzonych w dniu 27.02.2009 r. oględzin omawianego budynku, z udziałem stron postępowania oraz dokument z dnia 10.10.2008 r., dotyczący stanu istniejącego budynku, sporządzony przez inspektora nadzoru mgr. inż. M. R. Stosownie do przepisu art. 80 Kpa, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ odwoławczy po przeanalizowaniu akt rozpatrywanej sprawy uznał, że orzeczenie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie narusza prawa i jest zasadne merytorycznie. Organ II instancji wskazał, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że organ ochrony zabytków jest władny do samodzielnego dokonania oceny w przedmiocie objęcia zabytku ochroną konserwatorską, bez konieczności zasięgania opinii biegłego. Nietrafny jest zatem zarzut skarżących dotyczący konieczności zasięgnięcia w tej sprawie opinii biegłych. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że na ogólną wartość zabytku składa się wiele różnych aspektów (np. wartość historyczna, estetyczna, krajobrazowa, emocjonalna, integracyjna, użytkowa, autentyczność substancji, wyjątkowość lub typowość zabytku), a w niektórych przypadkach jeden konkretny aspekt wartości ma tak istotne znaczenie, że wystarczy, aby uzasadnić potrzebę ochrony, nawet wówczas, gdy brakuje innych aspektów. Omawiany budynek, zaprojektowany w 1930 r. w stylu neobarokowym przez znanego architekta, niewątpliwie posiada wartość historyczną, a także artystyczną. Fasadę oryginalnego i urokliwego budynku wieńczy wysoki szczyt z kartuszem, w którym architekt umieścił swoje inicjały i rok budowy willi. Ponadto, wartości budynku podnosi autentyczna forma, zachowana do dnia dzisiejszego bez większych przekształceń wraz z oryginalnym wystrojem, na który składa się stolarka okienna i drzwiowa, parkiety, dekoracja sztukatorska, drewniane schody z balustradą tralkową, pilastry i kolumny obłożone okładziną marmurową, ceramiczne płytki w łazience oraz na ścianach przedsionka. Zgromadzona dokumentacja fotograficzna budynku potwierdza ww. walory architektoniczne willi. Jednocześnie, nie budzi wątpliwości organu odwoławczego wpisanie do rejestru zabytków działki nr ew. [...], jak otoczenia zabytkowego budynku, w celu ochrony wartości widokowych obiektu oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych. Stosownie bowiem do art. 9 ust 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do rejestru zabytków wpisuje się otoczenie zabytku wpisanego do tego rejestru, na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Otoczenie jest to teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków, w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych (art. 3 pkt 15 ww. ustawy). W ocenie organu odwoławczego [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zasadnie przyjął konieczność wpisania do rejestru zabytków otoczenia zabytkowego budynku w granicach ww. działki ewidencyjnej, aby zapewnić warunki prawne do ochrony ekspozycji obiektu i ewentualnego zapobieganiu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości tego zabytku. W odpowiedzi na zarzut Skarżących, dotyczący prawidłowości przeprowadzonego postępowania pierwszo-instancyjnego, organ wyjaśnił, że analiza akt sprawy nie daje podstaw do uznania, by [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków naruszył art. 10 k.p.a. W materiale dowodowym sprawy znajduje się bowiem zawiadomienie z dnia 6.02.2009 r. o wszczęciu postępowania w rozpatrywanej sprawie przez organ ochrony zabytków pierwszej instancji, a także informujące o planowanych oględzinach obiektu, skierowane do wszystkich stron postępowania. Wobec powyższych ustaleń należy przyjąć, że strony miały zapewniony udział w toczącym się postępowaniu oraz możność złożenia wyjaśnień. Odnosząc się natomiast do kwestii nie zapewnienia stronom postępowania przez organ pierwszej instancji możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału przed wydaniem decyzji, organ odwoławczy podziela w tej materii pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie zawiadomienie strony o zabraniu materiału dowodowego w sprawie, może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, że uniemożliwiło jej to dokonanie konkretnych czynności procesowych. W niniejszej sprawie Pan C. K. oraz Pan M. K. pismem z dnia 24 marca 2009 r. (data wpływu do urzędu) złożyli swoje uwagi, wskazując na konieczność rozbiórki budynku ze względu na jego stan techniczny i nieopłacalność remontu. Niemniej należy zauważyć, że wskazywany przez skarżących dokument z dnia 10 października 2008 r., dotyczący stanu istniejącego budynku, sporządzony przez inspektora nadzoru mgr inż. M. R., znajdował się już w aktach sprawy, a zatem organ pierwszej instancji miał możliwość ocenić ww. dowód przy podejmowaniu decyzji. Nadto, kwestia stanu technicznego zabytkowego budynku nie ma zasadniczego znaczenia przy dokonywaniu oceny zasadności objęcia ochroną konserwatorską zabytkowego obiektu, poprzez wpis do rejestru zabytków. Zgodnie bowiem z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytki nieruchome podlegają ochronie i opiece, bez względu na stan zachowania. Sprawa kosztów remontu obiektu pozostaje zatem bez wpływu na ocenę zasadności wpisu. Rachunek ekonomiczny efektywności remontu budynku, jakkolwiek istotny dla stron, nie może być stosowany w odniesieniu do obiektów zabytkowych. Tym samym kalkulacje zasadności i opłacalności remontu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia zapadającego w niniejszej sprawie. Natomiast zarówno z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i z przebiegu postępowania wynika, iż organ pierwszej instancji przy dokonywaniu rozstrzygnięcia, wziął pod uwagę wszystkie dowody i okoliczności mające znaczenie dla istoty sprawy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji wyczerpująco objaśnia rozumowanie organu pierwszej instancji. Reasumując powyższe ustalenia Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że organ pierwszej instancji właściwie ustalił stan faktyczny i określił przedmiot ochrony na podstawie rozpoznanych wartości artystycznych i historycznych omawianego zabytku. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł C. K. zarzucając Ministrowi: 1, naruszenie przepisów postępowania: - art. 7 i art. 10 k.p.a. poprzez sanowanie zaniechań Wojewódzkiego Konserwatora w zakresie nie wyjaśnienia wszystkich koniecznych okoliczności faktycznych, w sytuacji gdy zachodziła potrzeba nie tylko umożliwienia skarżącemu zgłoszenia wniosków, do czego miał prawo, ale także - po myśli art. 136 k.p.a. - konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiałów w sprawie, choćby poprzez dopuszczenie jednej niezależnej ekspertyzy, czy przedmiotowa willa stanowi istotnie "znakomity przykład" architektury neobarokowej z okresu dwudziestolecia międzywojennego; - art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez aprioryczne przyjęcie, że naruszenie przez Wojewódzkiego Konserwatora prawa strony do zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie nie naruszało jego praw, skoro nie zgłosił konkretnych czynności procesowych, gdy tymczasem strona zamierzała - właśnie w czasie, którego została pozbawiona - zgłosić wniosek o powołanie niezależnego biegłego lub biegłych z dziedziny architektury i historii sztuki, dla oceny, czy mamy do czynienia z zabytkiem, tak jak to opisuje Wojewódzki Konserwator, - i co w istocie skarżący podnosił i o co wnosił w odwołaniu; czy też o dokonaniu wpisu do rejestru zabytków zadecydowały względy pozamerytoryczne i sentymentalne wydających decyzję oraz ich wzgląd na powojenne zawodowe dokonania B. P. przy odbudowie [...], [...] oraz Kościoła [...]; 2. naruszenie prawa materialnego: - art. 3 i art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm. - dalej "ustawa"), poprzez ich zastosowanie, mimo nie wyjaśnienia koniecznych elementów stanu faktycznego, dla potrzeb takiej subsumcji, a oparcie się jedynie na ciasnych opiniach urzędników, przy braku wsparcia niezależnych opinii i ekspertyz, z naruszeniem praw strony' zainteresowanej, aby taki zobiektywizowany stan został wykreowany. Skarżący w związku z tymi zarzutami, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.p.s.a. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a ewentualnie także - poprzedzającej ją decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W odpowiedzi na skargę Minister Zabytków i Dziedzictwa Narodowego podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej dalej jako p.p.s.a., Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje przede wszystkim orzekanie w sprawach skarg na rozstrzygnięcia, akty, czynności i bezczynności określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 5 Konstytucji RP do podstawowych obowiązków Rzeczypospolitej Polskiej jest ochrona dziedzictwa narodowego. Jednym z filarów tworzących system ochrony dóbr kultury jest ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) - zwana dalej uoz. Ustawa ta obejmuje swym zakresem przedmiotowym zabytki, a więc m.in. nieruchomości ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 i 2 uoz). _ Z przepisów uoz wynika, że wojewódzki konserwator zabytków będący organem wojewódzkiej administracji zespolonej działającym w imieniu wojewody jest organem właściwym w sprawach ochrony zabytków i ma m.in. obowiązek prowadzenia rejestru i wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz gromadzenia dokumentacji w tym zakresie, wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń w sprawach określonych w ustawie i przepisach szczególnych oraz organizowanie i prowadzenie kontroli w zakresie ochrony zabytków (art. 91 ust. 4 uoz). Ochrona zabytków sprawowana przez ten organ polega, w szczególności, na podejmowaniu działań mających na celu m.in. zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków (art. 4 uoz) Warto zwrócić uwagę, że ochronie podlegają - i to bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące, w szczególności zespołami budowlanymi, dziełami architektury i budownictwa (art. 6 uoz)," Z przepisów uoz wynika, że podstawową formą ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków (art. 7 uoz). Wpis do rejestru zabytków indywidualnego zabytku nieruchomego może być dokonany z urzędu w formie decyzji administracyjnej wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 9 uoz). Przepisy regulujące to zagadnienie nie wprowadzają szczegółowych przesłanek którymi winien kierować się organ dokonując oceny celowości objęcia zabytku tego rodzaju formą ochrony konserwatorskiej, a zatem decyzja tego organu ma charakter uznaniowy i opiera się na ocenie danego przedmiotu ochrony przez pryzmat ustawowej definicji zabytku, zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz wiedzy i doświadczenia wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz podległych mu pracowników wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. W kontekście powołanych wyżej przepisów nie można zarzucić [...]-Wojewódzkiemu Konserwatorowi-Zabytków naruszenia prawa, czy dowolności przy wydawaniu decyzji dnia [...] marca 2009 r., nr [...] o wpisie do rejestru zabytków Willi powstałej w 1930 roku według projektu architekta B. P., położonej w W. przy ulicy [...], [...]. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym protokołu oględzin z dnia 2 marca 2009 r. oraz materiału fotograficznego wynika, że ze względu na zachowane wartości artystyczne i historyczne przedmiotowy obiekt odpowiada definicji legalnej zabytku zawartej w art.3 ust.1 uoz. i w związku z powyższym powinien być objęty ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków jako materialny element tożsamości krajobrazu kulturowego, ponadto jedyny ślad dawnego przebiegu ulicy [...], świadek ciągłości historycznej miasta. Zgodnie z art. 3 pkt 2 powołanej ustawy, zabytkiem nieruchomym jest nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości będących dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c tej ustawy, ochronie i opiece podlegają bez względu na stan zachowania, zabytki nieruchome będące w szczególności dziełami architektury i budownictwa. Ponadto zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z treścią art. 4 pkt 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, stanowiącego, iż ochrona zabytków polega w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań, mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytkowi Organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych i naukowych. Jak wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2002 r. opublik. LEX 82686), do rejestru zabytków może być wpisany przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków konkretny obiekt bez potrzeby zasięgania specjalistycznej opinii. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że dla oceny prawidłowości decyzji wydanej w sprawie o wpis zabytku do rejestru zabytków nie ma znaczenia stan techniczny zabytku. W tego rodzaju sprawie istotne jest to, czy przedmiot ochrony istnieje i czy przedstawia wartości zabytkowe, tj. czy jest dziełem człowieka, stanowi świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym, ze względu na posiadaną wartość historyczną artystyczną lub naukową, co - zdaniem Sądu - Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego szczegółowo wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dla niniejszej sprawy nie ma znaczenia to, że skarżący wystąpili z wnioskiem o dokonanie rozbiórki przedmiotowej wilii z uwagi na nieopłacalność remontu. Zagadnienie stanu technicznego budynku ma bowiem znaczenie w sprawach o skreślenie zabytku z rejestru, przy czym nawet wówczas dla oceny sprawy nie wystarcza samo ustalenie faktu zniszczenia zabytku, ponieważ zniszczenie to musi być tego rodzaju, że powoduje utratę wartości zabytkowej obiektu (art. 13 uoz). Uszło uwadze skarżących, że to dla organu orzekającego o przeprowadzeniu rozbiórki obiektu budowlanego znaczenie ma stanowisko organu ochrony zabytków, a nie odwrotnie. Jeżeli bowiem obiekt wpisany jest do rejestru zabytków, to wówczas pozwolenie na rozbiórkę uzależnione jest od uzyskania decyzji organu ochrony zabytków (art. 39 ust. 2 ustawy - Prawo Budowlane). Jeżeli chodzi o prowadzenie innych prac budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, to wówczas organ administracji architektoniczno - budowlanej przed wydaniem pozwolenia na budowę musi uzyskać pozwolenie organu ochrony zabytków (art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2 uoz w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 2 i art. 39 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane). Sąd badając zaskarżoną decyzję nie dopatrzył się również naruszenia przez organ przepisów procedury administracyjnej, strony były zawiadamiane o podejmowanych przez organ kolejnych działaniach i czynnościach i miały prawo brać w nich udział. Stąd chybione zdaniem sądu jest wobec tego zarzucenie organowi naruszenia przepisów art.7, 10, 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art.140 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi sąd w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło