I SA/Wa 1916/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. B. w przedmiocie niewykonania przez prezydenta miasta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 181/16 1. wymierza Prezydentowi miasta W. grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta miasta W. na rzecz M. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. B. pismem z [...] września 2017 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 181/16, którym to wyrokiem Sąd, w uwzględnieniu skargi wyżej wymienionej oraz J. B., B. B. i B. Z., zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania ich wniosku z [...] kwietnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 26 października 2016 r. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z [...] lutego 2017 r. skarżąca wraz z pozostałymi inicjatorami postępowania wezwali Prezydenta [...] do wykonania powyższego wyroku, a następnie wniosła wskazaną na wstępie skargę, w której poza żądaniem wymierzenia Prezydentowi [..] grzywny w maksymalnej jej wysokości, domagała się także przyznania od Prezydenta [...] na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzedni ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że do zakończenia postępowania konieczne jest jeszcze uzupełnienie materiału dowodowego o dokumentację pozwalająca na ustalenie w jakiej dacie następcy prawni dawnego właściciela zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością. Wskazywał jednocześnie na wystąpienie [...] października 2017 r. do Archiwum Państwowego z prośbą o przeslanie uwierzytelnionej kopii aktu zdziałanego [...] listopada 1931 r., na mocy którego Z. L. sprzedał nieruchomość małżonkom B., a tkże wystąpienie do Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu [...] o informacje dotyczące wszelkich inwestycji prowadzonych w granicach ww. nieruchomości oraz dat ich rozpoczęcia. Zwracał nadto uwagę, że w przypadku pozytywnej weryfikacji przesłanek z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), konieczne będzie sporządzenie przez rzeczoznawcę operatu szacunkowego oraz zabezpieczenie środków pieniężnych na wypłatę odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 181/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - w terminie trzech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta te wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 26 października 2016 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 26 stycznia 2017 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez strony do wykonania powyższego wyroku, Prezydent [...] zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, zważywszy na skalę przekroczenia terminu załatwienia podania stron, skład orzekający ocenił jednak, że wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] złotych, a nie jak chcieli skarżący maksymalnej jej wysokości przewidzianej art. 154 § 6 p.p.s.a, W dacie wnoszenie skargi termin ten przekroczony został bowiem o 8 miesiące, a aktualnie zwłoka ta wynosi 13 miesięcy. Wymierzając grzywnę w powyższej wysokości uwzględniono także kontekst sprawy w jakiej organ pozostaje w zwłoce. Ta zaś dotyczyła ustalenia odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sądowi natomiast z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem, ich stopień skomplikowania - spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem, a także obiektywne trudności Miasta [...] związane z zabezpieczeniem środków finansowych umożliwiających realizację zgłaszanych z tego tytułu roszczeń, co przede wszystkim jest podstawowym czynnikiem determinującym zwłokę (niekiedy wręcz wieloletnią) w ich załatwianiu. Oczywiście te okoliczności nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej muszą być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu sankcji, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Przy tej ocenie z kolei istotne jest także, że organ podejmuje obecnie działania zmierzające do pozyskania pełnego materiału dowodowego umożliwiającego zakończenie postępowania, o czym świadczy wystąpienie [...] października 2017 r. do jednej z komórek organizacyjnych urzędu go obsługującego (Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu [...]) o udzielenie informacji na temat wszelkich inwestycji prowadzonych w granicach nieruchomości przy ul. [...] oraz dat ich rozpoczęcia, a także zwrócenie się do stron [...] października 2017 r. o przedłożenie uwierzytelnionych dokumentów potwierdzających zmianę nazwiska B. B. na Z. Wprawdzie działania te podjął dopiero po wniesieniu skargi, jednakże wskazują one, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy był niewystarczający dla załatwienia sprawy. Zważywszy zatem na skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu i wspomniane wyżej okoliczności, które stanowiły zasadniczy czynnik rzutujący na przedłużanie postępowania, nie ma w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnionych podstaw by zwłokę tę kwalifikować jako przejaw rażącego naruszania prawa, będącego wynikiem przede wszystkim lekceważącego stosunku do obowiązujących organ norm postępowania czy też stron, które postępowanie to zainicjowały, bądź Sądu. W tej sytuacji brak jest również obecnie wystraczająco usprawiedliwionych podstaw uzasadniających przyznania od organu tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie ustalonej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a sumy pieniężnej. Ten bowiem środek prawny winien być stosowany co do zasady wówczas gdy zwłoka w wykonaniu wyroku jest szczególnie drastyczna, a przy tym wynika z intencjonalnego unikania przez organ zajęcia stanowiska w sprawie, wywołując przez to po stronie uczestników postępowania słuszne poczucie krzywdy, czy lekceważenia ich praw. Niezależnie od powyższego przy ocenie zasadności żądania przyznania stronie sumy pieniężnej nie można tracić z pola widzenia kompensacyjnego jej chrakteru, mającego stanowić swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma ona bowiem - jak wskazuje się w orzecznictwie - zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu (por. wyrok NSA z 7 września 2017 r. I OSK 798/17, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). A skoro tak, to wniosek o jej przyznanie winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest bowiem w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Tymczasem w niniejszej sprawie tego rodzaju argumentacji, skarga jest pozbawiona. Stąd w skarga, w części obejmującej żądanie przyznania sumy pieniężnej, podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.)