I SA/Wa 192/10
WyrokWSA w Warszawie2010-11-19
Skład orzekający: Agnieszka Miernik, Maria Tarnowska, Bogdan Wolski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości może uwzględniać dochody z wynajmu reklam oraz utracone korzyści z tego tytułu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości ustala się według wartości rynkowej nieruchomości na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu i nie obejmuje dochodów z wynajmu reklam ani utraconych korzyści. Aktualizacja operatu szacunkowego powinna być traktowana jako nowy operat, a nie korekta wartości. Skarga została oddalona, gdyż decyzja organu była zgodna z prawem.Stan faktyczny
K. A. był właścicielem nieruchomości przeznaczonej pod budowę drogi ekspresowej. Po bezskutecznej próbie zawarcia umowy sprzedaży Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wszczął postępowanie wywłaszczeniowe. Wojewoda wydał decyzję o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania, którą K. A. zaskarżył jako rażąco zaniżoną, wskazując m.in. na nieuwzględnienie dochodów z reklam. Minister Infrastruktury uchylił decyzję wojewody w części dotyczącej odszkodowania i ustalił nową kwotę. K. A. złożył skargę do WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę K. A. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędzia WSA Bogdan Wolski Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2010 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołania K. A. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r., nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, położonej w gminie [...], stanowiącej własność K. A. oraz ustalającej odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w wysokości [...] zł – uchylił zaskarżoną decyzję w części ustalającej odszkodowanie za dokonane wywłaszczenie w wysokości [...] zł i w tym zakresie orzekł o ustaleniu odszkodowania za dokonane wywłaszczenie w kwocie [...] zł a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Nieruchomość położona w [...], została przeznaczona pod budowę drogi ekspresowej [...], odcinek od granicy województwa [...] decyzją Wojewody [...] lipca 2005 r., o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej.
Ofertą z dnia [...] kwietnia 2007 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił do K. A. z propozycją nabycia przedmiotowej nieruchomości.
Wnioskiem z dnia 11 maja 2007 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do ww. nieruchomości, w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych.
Pismem z dnia 14 września 2007 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, na skutek bezskutecznego upływu terminu do zawarcia umowy sprzedaży, wyznaczonego przez Wojewodę [...] pismem z dnia 13 sierpnia 2007 r.
Działając na podstawie art. 16 ust. 1 i 2, art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o, szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2006 r. Nr 220, poz. 1601 ze zm.), Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...], orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, położonej w gminie [...], stanowiącej własność K. A., przeprowadzonej pod budowę drogi ekspresowej [...] oraz ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w wysokości [...] zł.
Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury wniósł K. A., podnosząc, iż ustalona kwota odszkodowania jest rażąco zaniżona. Odwołujący zwrócił uwagę, iż dokonując wyceny rzeczoznawca nie uwzględnił bliskiego dostępu do infrastruktury technicznej oraz tablic reklamowych posadowionych na wywłaszczanej nieruchomości, a także utraconego dochodu, który reklama przynosi. Ponadto skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ze względu na naruszenie art. 7, 8, 9, 79 kpa, obligujących organ do wszechstronnego wyjaśnienia stanu sprawy.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w części ustalającej odszkodowanie za dokonane wywłaszczenie w wysokości [...] zł i w tym zakresie orzekł o ustaleniu odszkodowania za dokonane wywłaszczenie w kwocie [...] zł, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż w niniejszej sprawie na potrzeby ustalenia odszkodowania sporządzony został w dniu [...] grudnia 2007 r. operat szacunkowy o wartości nieruchomości położonej w obrębie [...], w którym wartość nieruchomości określono na kwotę [...] zł. W tej wysokości organ wojewódzki przyznał odszkodowanie.
Niemniej jednak po wydaniu decyzji przez organ I instancji w dniu [...] grudnia 2008 r. dwóch rzeczoznawców majątkowych K. M. i J. G. sporządziły aktualizację ww. operatu, w której wartość wywłaszczanej nieruchomości oszacowano na kwotę [...] zł.
Wartość rynkowa gruntu została określona podejściem porównawczym, metodą korygowania ceny średniej. Rzeczoznawcy majątkowi przyjęli do porównań 14 transakcji nieruchomościami podobnymi uzyskanymi przy sprzedaży gruntów z terenu powiatu [...] w okresie 2007-2008 rok.
Do analizy zostały wybrane transakcje, gdzie zbyciu podlegało prawo własności nieruchomości. Badaniu poddano wyłącznie obrót rynkowy nieruchomościami niezabudowanymi, przeznaczonymi pod drogi publiczne.
W ocenie organu analiza sporządzonego operatu nie wykazała zaistnienia nieprawidłowości, które mogłyby skutkować nieuznaniem tego dowodu z opinii biegłego. Operat sporządzony został bowiem zgodnie z wymogami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.
Wartość wywłaszczonej nieruchomości aktualnie określono na kwotę [...] zł. W związku z powyższym uchylenia wymagała decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r., w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za dokonane wywłaszczenie, a obowiązkiem organu II instancji było ustalenie kwoty odszkodowania odpowiadającej aktualnej wartości wywłaszczanej nieruchomości.
Ponadto organ wskazał, odnosząc się do podnoszonych przez strony zarzutów dotyczących nieuwzględnienia w operacie szacunkowym bezpośredniej bliskości położenia nieruchomości od urządzeń infrastruktury technicznej, iż w aktach sprawy znajduje się wyjaśnienie rzeczoznawców majątkowych J. G. i K. M. z dnia [...] stycznia 2008 r. w którym wyjaśniono, iż "na mapach geodezyjnych nie stwierdzono dostępu do mediów, sąsiedztwo nieruchomości stanowią grunty uprawiane rolniczo". Powyższa okoliczność potwierdzona została także w operacie szacunkowym sporządzonym na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w dniu [...] marca 2007 r. przez rzeczoznawcę majątkowego E. L.
Natomiast wobec podnoszonego zarzutu braku ustalenia odszkodowania za tablice reklamowe, organ zwrócił uwagę na fakt. iż tablice te, zgodnie z umową zawartą pomiędzy S., a K. A., stanowiły własność dzierżawcy, czyli firmy S. i zostały usunięte z terenu nieruchomości przez ich właściciela. Odszkodowanie za konstrukcję tablic nie zostało wliczone do wartości wycenianej nieruchomości, bowiem elementów tych nie można uznać za części składowe wycenianej nieruchomości.
Odpowiadając na zarzut braku uwzględnienia dochodów z reklamy w operacie szacunkowym organ wskazał, iż uwzględnienie dochodów prawa wynajmu reklam z wywłaszczanej nieruchomości oraz utraconych korzyści z tego tytułu wykracza poza regulację przepisów art. 128 i art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
Na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. K. A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie i domagając się odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto na podstawie art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 721 z późn. zm.) w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 220. poz. 1601 z późn. zm.), który stanowi, że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, w odniesieniu do nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe następuje na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad po bezskutecznym upływie terminu do zawarcia umowy, wyznaczonego przez wojewodę na piśmie właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu tych nieruchomości. Termin ten nie może być krótszy niż 30 dni od dnia otrzymania przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości pisemnej oferty Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad dotyczącej zawarcia umowy.
Analiza akt sprawy wskazuje, iż postępowanie w sprawie wywłaszczenia w/w nieruchomości wszczęte zostało prawidłowo, po bezskutecznym wyznaczeniu stronie terminu na zawarcie umowy kupna-sprzedaży gruntu na warunkach określonych w ofercie inwestora.
Przepis art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w zw. z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nakłada na organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.
Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 27 lutego 2008 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wyznaczonym terminie rozprawy administracyjnej w przedmiocie wywłaszczenia w/w nieruchomości.
Następnie w dniu [...] marca 2008 r. odbyła się rozprawa administracyjna w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej działki z udziałem przedstawiciela Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, oraz pełnomocników strony postępowania.
Mając na uwadze powyższe należy uznać, iż postępowanie w sprawie wywłaszczenia w/w nieruchomości zostało wszczęte i przeprowadzone prawidłowo przez organ.
Niemniej jednak kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi sposób ustalenia odszkodowania za dokonane wywłaszczenie.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Stosownie do treści art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami.
Na podstawie art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
Zgodnie z art. 134 ust. 1-3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości. Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Wartość rynkową nieruchomości określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodnie z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości.
W myśl § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Zgodnie natomiast z ust. 2 w przypadku braku cen, o których mowa w ust. 1, wartość gruntów określa się w sposób następujący:
1) wartość działek gruntu wydzielonych pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie
dróg istniejących określa się jako iloczyn wartości 1 m2 gruntów, z których wydzielono te działki gruntu, i ich powierzchni, z tym że jeżeli przeznaczenie gruntów, z których wydzielono działki pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących, powoduje, że wartość tych gruntów jest niższa niż wartość gruntów przeznaczonych pod drogi, tak określoną wartość powiększa się o 50 %; 2) wartość gruntów zajętych pod drogi publiczne określa się jako iloczyn wartości 1 m gruntów o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych i ich powierzchni, z tym że jeżeli przeznaczenie gruntów przyległych powoduje, że ich wartość jest niższa niż wartość gruntów przeznaczonych pod drogi, tak ustaloną wartość powiększa się o 50 %.
Przepisy ust. 1 i ust. 2 pkt 1 stosuje się odpowiednio do określania wartości nieruchomości lub ich części nabywanych na cele budowy autostrad lub dróg, z tym że stan nieruchomości przyjmuje się na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady lub drogi krajowej, a ceny - na dzień zawarcia umowy, jeżeli nabycie następuje w drodze umowy, albo na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu, jeżeli nabycie następuje w drodze odszkodowania.
W niniejszej sprawie na potrzeby ustalenia odszkodowania sporządzony został w dniu [...] grudnia 2007 r. operat szacunkowy o wartości nieruchomości położonej w obrębie [...], w którym wartość nieruchomości określono na kwotę [...] zł. W tej wysokości organ wojewódzki przyznał odszkodowanie.
Ponadto, jak wynika z akt sprawy, po wydaniu decyzji przez organ I instancji w dniu [...] grudnia 2008r. dwóch rzeczoznawców majątkowych K. M. i J. G. sporządziły aktualizację ww. operatu, w której wartość wywłaszczanej nieruchomości oszacowano na kwotę zł.
Wskazać jednakże należy, iż zarówno przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. nie uprawniają rzeczoznawcy majątkowego do sporządzania aktualizacji operatu szacunkowego. Opracowanie takie nie jest bowiem opinią rzeczoznawcy majątkowego w rozumieniu art. 156 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w rozumieniu § 55-58 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, ani też inną czynnością wymienioną w art. 173 ust.3a tej ustawy. Powołana ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. nie przewidują dokonywania aktualizacji operatu poprzez dokonanie korekty wartości w nim ustalonej. Według § 58 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. można tylko dokonać potwierdzenia operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego, który go sporządził. Następuje to poprzez dołączenie do operatu klauzuli, w której rzeczoznawca oświadcza jedynie o aktualności operatu. Natomiast korekta wartości oszacowanej nieruchomości winna skutkować sporządzeniem nowego operatu.
W ocenie Sądu należy uznać za prawidłowe stanowisko organu, który sporządzoną w dniu [...] maja 2009 r. aktualizację operatu z dnia [...] grudnia 2008 r. potraktował jako nowy operat szacunkowy, bowiem odpowiada ona wszystkim wymogom określonym w § 56 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. i zawiera: określenia przedmiotu i zakresu wyceny, określenie celu wyceny, podstawę formalną wyceny nieruchomości oraz źródła danych o nieruchomości, wskazania przeznaczenia wycenianej nieruchomości, analizę i charakterystykę rynku nieruchomości w zakresie dotyczącym celu i sposobu wyceny, wskazanie rodzaju określanej wartości, wyboru podejścia, metody i techniki szacowania, przedstawienie obliczeń wartości nieruchomości oraz wyniku wyceny wraz z uzasadnieniem.
Jak wynika z akt sprawy, wartość rynkowa gruntu została określona podejściem porównawczym, metodą korygowania ceny średniej. Rzeczoznawcy majątkowi przyjęli do porównań 14 transakcji nieruchomościami podobnymi uzyskanymi przy sprzedaży gruntów z terenu powiatu [...] w okresie 2007-2008 rok.
Do analizy zostały wybrane transakcje, gdzie zbyciu podlegało prawo własności nieruchomości. Badaniu poddano wyłącznie obrót rynkowy nieruchomościami niezabudowanymi, przeznaczonymi pod drogi publiczne.
Rzeczoznawcy majątkowi przyjęli następujące cechy rynkowe mające wpływ na ceny nieruchomości na badanymi rynku: lokalizacja ogólna nieruchomości oraz położenie w miejscowości obrębie, przeznaczenie w planie miejscowym przed wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej, powierzchnia i dostęp do infrastruktury. Cechy te uwzględnione zostały przy wycenie przedmiotowej nieruchomości.
Analiza sporządzonego operatu zdaniem Sądu nie wykazała zaistnienia nieprawidłowości, które mogłyby skutkować nieuznaniem tego dowodu z opinii biegłego. Operat sporządzony został bowiem zgodnie z wymogami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.
W związku z faktem, iż wartość wywłaszczonej nieruchomości aktualnie określono na kwotę [...] zł to uchylenia wymagała decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za dokonane wywłaszczenie, a obowiązkiem organu II instancji było ustalenie kwoty odszkodowania odpowiadającej aktualnej wartości wywłaszczanej nieruchomości, co jak wynika z akt sprawy również zostało uczynione.
Za nietrafne należy również uznać podnoszone przez stronę zarzuty dotyczące nieuwzględnienia w operacie szacunkowym bezpośredniej bliskości położenia nieruchomości od urządzeń infrastruktury technicznej, bowiem w aktach sprawy znajduje się wyjaśnienie rzeczoznawców majątkowych J. G. i K. M. z dnia [...] stycznia 2008 r. w którym wyjaśniono, iż "na mapach geodezyjnych nie stwierdzono dostępu do mediów, sąsiedztwo nieruchomości stanowią grunty uprawiane rolniczo". Powyższa okoliczność potwierdzona została także w operacie szacunkowym sporządzonym na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w dniu [...] marca 2007 r. przez rzeczoznawcę majątkowego E. L.
Natomiast wobec podnoszonego zarzutu braku ustalenia odszkodowania za tablice reklamowe, należy uznać za prawidłowe stanowisko organu, iż tablice te, zgodnie z umową zawartą pomiędzy S., a K. A., stanowiły własność dzierżawcy, czyli firmy S. i zostały usunięte z terenu nieruchomości przez ich właściciela. Słusznie zatem odszkodowanie za konstrukcję tablic nie zostało wliczone do wartości wycenianej nieruchomości, bowiem elementów tych nie można uznać za części składowe wycenianej nieruchomości.
Wskazać ponadto należy, iż uwzględnienie dochodów prawa wynajmu reklam z wywłaszczanej nieruchomości oraz utraconych korzyści z tego tytułu wykracza poza regulację przepisów art. 128 i art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
W wyroku z dnia 26 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 263/07 (Lex nr 355055) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż "odszkodowanie ustala się wg wartości nieruchomości, a nie szkody jaką poniesie skarżący wskutek wywłaszczenia tej nieruchomości. Ustawa o gospodarce nieruchomościami odnosi się do wartości nieruchomości, a nie do powstałych w związku z wywłaszczeniem szkód, jakie poniosą ewentualnie dotychczasowi właściciele. Utrata dochodów z nieruchomości i spodziewanych zysków nie są objęte dyspozycją art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odniesieniu do art. 154 stwierdzono zaś, iż przepis ten nie przewiduje możliwości ustalania wartości nieruchomości wywłaszczonej w związku z uzyskiwanymi z niej dochodami ani analizy zysków aktualnych łub przyszłych". Niniejszy skład orzekający podziela to stanowisko w zupełności.
Skoro wywłaszczenie ma miejsce wówczas, gdy nie dojdzie do zbycia praw w drodze umowy cywilnoprawnej, to odszkodowanie za przymusowe pozbawienie nieruchomości jest szczególnym świadczeniem zastępującym cenę nieruchomości. W obowiązującym stanie prawnym okoliczności faktyczne jakie mogą składać się na przyszły uszczerbek majątkowy nie mogą być rekompensowane poprzez podwyższenie wartości nieruchomości wywłaszczonej, natomiast możliwe jest żądanie wykupu całej nieruchomości przez inwestora (art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.). Odszkodowanie za wywłaszczenie odnosi się tylko do wywłaszczanej nieruchomości, a więc tego, co zgodnie z decyzją o wywłaszczeniu zostaje odjęte z majątku wywłaszczanego. W przypadku wywłaszczenia części nieruchomości, będzie to ta część nieruchomości. Gdyby przyjąć, iż w odszkodowaniu za wywłaszczoną część nieruchomości mieszczą się wszystkie przyszłe szkody jakie powstaną na pozostałej części nieruchomości, to wówczas należałoby zaspokoić wszelkie przyszłe roszczenia, których obecnie nie można przewidzieć. Tak ustalone odszkodowanie byłoby sprzeczne z przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. i ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., bowiem stanowiłoby "zryczałtowane" odszkodowanie za wszystkie ujemne wpływy inwestycji zrealizowanej na wywłaszczonej części.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło