I SA/Wa 1943/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] odmawiającą przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] Prezydent W. odmówił L. W. przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że prawo do przedmiotowego świadczenia przysługuje, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 1548), osobom spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Powołując się na art. 17 ust. 1 ustawy organ stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli opieka sprawowana ma być nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Tymczasem syn L. W. – M. W. – legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności co oznacza, że nie spełnia przesłanek określonych w/w przepisem. Po rozpatrzeniu odwołania L. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) rozróżnia dwa rodzaje orzeczeń: orzeczenia o niepełnosprawności i orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (i tu wyróżnia się trzy stopnie: znaczny, umiarkowany i lekki). Przy czym orzeczenia o stopniu niepełnosprawności orzeka się w przypadku osób powyżej 16 roku życia. W związku z powyższy, biorąc pod uwagę fakt, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoby pełnoletnie muszą legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie, zasadnym była odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. L. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że jej syn legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 1 lipca 2002 r., w którym zaznaczono konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji. Uznano, że orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i że orzeczenie wydaja się na stałe. Powyższym orzeczenie M. W. został zaliczony jednak do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Niemniej – w ocenie skarżącej – wskazania zawarte w orzeczeniu niezaprzeczalnie kwalifikują jej syna do przyznania mu znacznego stopnia niepełnosprawności, na co również wskazuje ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. L. W. podkreśliła, że zgodnie z w/w ustawą oba orzeczenia (o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności) są równoważne w swej wymowie. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest również orzeczeniem o niepełnosprawności, ponieważ orzeka o niepełnosprawności, którą dodatkowo stopniuje. Traktowanie powyższych orzeczeń w sposób odmienny stanowi naruszenie art. 2, art. 32 i art. 69 Konstytucji RP oraz art. 5 i art. 28 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. W skardze podkreślono również, że aby otrzymać pomoc w postaci dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, należy spełnić takie same warunki, jak przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne, które przyznane zostało M. W. Za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 845/08 skarżąca zaznaczyła, że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest m.in. niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem a także legitymowanie się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności, przy czym w przypadku legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest ono wystarczające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W pozostałych przypadkach, tzn. kiedy dziecko legitymuje się np. orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, to w orzeczeniu o niepełnosprawności powinny znaleźć się wskazania co do konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia. Taka wykładnia przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest prawidłowa. Przy czym przepis powyższy nie jest bezpośrednio związany z § 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, jak też z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Powyższe akty wykonawcze zawierają kryteria i wytyczne adresowane do organów orzekających o niepełnosprawności w celu dokonywania przez nie prawidłowych kwalifikacji schorzeń i wymagań dla osób niepełnosprawnych. Nie mogą stanowić podstawy do dokonywania przez organy przyznające świadczenia pielęgnacyjne, wykładni rozszerzającej opartej o te przepisy podustawowe. Kryterium wiekowe (ukończone, nieukończone 16 lat) stanowi dla zespołów orzeczniczych element różnicujący o sposobie orzekania tj. dla osób poniżej 16-go roku życia nie określa się stopnia niepełnosprawności, a powyżej tego wieku jest obowiązek jego określenia (znaczny, umiarkowany, lekki). Istotą zastosowania przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest legitymowanie się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Alternatywą dla spełnienia powyższych przesłanek jest przedłożenie organowi przyznającemu świadczenie pielęgnacyjne orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy istnieniu którego nie są wymagane już żadne dodatkowe wskazania. Ponadto skarżąca zaznaczyła, że ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw nie odnosi się do powoływanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozporządzeń oraz ustaw, a więc odnoszenie się do nich przez organy jest nieuprawnione. L. W. zarzuciła również Kolegium rażące naruszenie art. 35 i art. 36 Kpa. Pismami z dnia 4 października 2013 r. i z dnia 3 grudnia 2013 r. skarżąca uzupełniła skargę, dołączając m.in. kserokopię decyzji Kolegium z dnia [...] listopada 2013 r. przyznającą jej od dnia 1 lipca 2013 r. bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej ppsa) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie (art. 134 § 1 ppsa). W ocenie Sądu, decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i Prezydenta W. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). W myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 1548) osobom, o których mowa w art. 11 ust. 1 (tj. osobom uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, którzy zachowują prawo do tego świadczenia do dnia 30 czerwca 2013 r.), spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą), oraz osobom, którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą), za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia 30 czerwca 2013 r., w którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie natomiast ze znowelizowanym art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Niniejszy znowelizowany przepis art. 17 pozostał jednak niezmienny w części, w jakiej określa o niepełnosprawności. W tej sytuacji niezrozumiałym jest, mając na uwadze treść art. 110 Kpa, wyrażanie przez organy orzekające w niniejszej sprawie odmiennej oceny prawnej niż tej zawartej w rozstrzygnięciu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] przyznającym L. W. świadczenie pielęgnacyjne wraz ze składką na ubezpieczenie społeczne na okres od 1 stycznia 2010 r. – bezterminowo w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem M. W. W uzasadnieniu w/w decyzji Kolegium przesądziło, że orzeczenie, jakim legitymuje się M.W., odpowiada wymogom wskazanym w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oceniając w sposób odmienny orzeczenie o niepełnosprawności M.W., organy obu instancji naruszyły art. 110 Kpa, z kolei wydając na tej podstawie decyzje – art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając ponownie sprawę Prezydent W. winien wydać orzeczenie z uwzględnieniem toku rozumowania zaprezentowanego przez Sąd w niniejszym orzeczeniu. Organ winien wziąć również pod uwagę, że zgodnie z ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], w realiach niniejszej spraw spełnione zostały przesłanki znowelizowanego przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając na względzie powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ppsa.