I SA/Wa 1946/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata H.O. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć dwadzieścia 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć dwadzieścia 80/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania J.S. od decyzji Prezydenta W. z [...] maja 2011 r., nr [...] orzekającej o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego na zakup obuwia w wysokości [...] zł i opłatę rachunku za gaz, talonów do sklepu na artykuły żywnościowe i chemiczne oraz posiłków w stołówce "[...]" w wysokości [...] zł – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Z akt sprawy wynika, że J.S. 28 kwietnia 2011 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy na zakup obuwia w wysokości [...] zł i opłatę rachunku za gaz, talonów do sklepu na artykuły żywnościowe i chemiczne oraz posiłków w stołówce "[...]" w wysokości [...] zł. [...] maja 2011 r. zaktualizowano wywiad środowiskowy i ustalono, że J.S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka wraz z dorosłą córką, zadłużenie czynszowe mieszkania wynosi ok. [...] tys. zł. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskodawca jest współwłaścicielem działki, nieruchomości i budynków gospodarczych w M. o wartości [...] zł, jednakże nie akceptuje rozstrzygnięć sądowych w tej sprawie skupiając się na walce z instytucjami i prowadzeniu dalszych postępowań. Otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, 1/12 kredytu w wysokości [...] zł i alimenty od syna M.S. przekazywane za pośrednictwem komornika sądowego w wysokości [...] zł. Zatem łączny dochód wyliczony na podstawie art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) wynosi [...] zł. Decyzją Prezydenta W. z [...] maja 2011 r., nr [..] odmówiono wnioskodawcy przyznania pomocy w formie zasiłku specjalnego na zakup obuwia w wysokości [...] zł i opłatę rachunku za gaz, talonów do sklepu na artykuły żywnościowe i chemiczne oraz posiłków w stołówce "[...]" w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, że J.S. jest współwłaścicielem nieruchomości o znacznej wartości, o którą toczy spory sądowe, pobiera emeryturę (bez obciążeń komorniczych), której wysokość przekracza dwukrotnie kryterium dochodowe. Jego dochód znacznie przewyższa ponadto kryterium dochodowe uprawniające do pomocy w formie nieodpłatnego dożywiania. Od decyzji organu I instancji odwołanie złożył J.S., wskazując na błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Powołując się na treść przepisów ustawy o pomocy społecznej wyjaśniło, że dochody wnioskodawcy przekraczają dwukrotnie kryterium dochodowe. Zdaniem Kolegium, organ I instancji rozważył potrzeby wnioskodawcy i możliwości organu pomocy społecznej i zasadnie odmówił przyznania zasiłku na cele wskazane we wniosku. Wykazano szczegółowo przyczyny odmowy, dokonano oceny sytuacji wnioskodawcy (uwzględniając, że jest on osobą zdolną do samoobsługi i własnym staraniem może przygotować posiłki obiadowe), podano, jakimi środkami dysponował organ pomocy, a ponieważ wyliczony dochód J.S. jest większy od kryterium dochodowego stwierdzono, że podane we wniosku potrzeby wnioskodawca może zaspokoić we własnym zakresie. Kolegium wyjaśniło, że decyzja w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ pomocy nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony w całości. Ustawa nie precyzuje wysokości kwot, które przyznawane są przez ośrodki pomocy społecznej osobom uprawnionym do otrzymania takiej pomocy. O przyznaniu i wysokości przyznanego zasiłku decyduje każdorazowo organ, zależnie od możliwości, jakie posiada oraz potrzeb pozostałych podopiecznych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J.S. W uzasadnieniu skargi wskazał, że jego dochód nie wynosi [...] zł, gdyż błędnie doliczono kwotę kredytu w wysokości [...] zł miesięcznie i nie uwzględniono miesięcznej raty za spłatę w/w kredytu w wysokości [...] zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Prawidłowo organ uznał, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 41 ust. 1 w/w ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Z przepisów tych wynika, że specjalny zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawaną na podstawie uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Uznanie administracyjne obejmuje także prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz finansowych możliwości ośrodków pomocy społecznej. Wiadomym jest, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Dlatego w przypadku decyzji uznaniowej działanie organu oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2007 r., sygn. I OSK 1464/06, LEX nr 299415). Kontrolując decyzję uznaniową Sąd ustala, czy dopuszczalne było jej wydanie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania oraz czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze nie budzi zastrzeżeń Sądu przekonująca argumentacja organów uzasadniająca odmowę przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup obuwia w wysokości [...] zł i opłatę rachunku za gaz, talonów do sklepu na artykuły żywnościowe i chemiczne oraz posiłków w stołówce "[...]" w wysokości [...] zł. Organy prawidłowo ustaliły dochód skarżącego na kwotę [...] zł wliczając 1/12 kredytu, zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Brak jest natomiast podstaw do odliczenia od dochodu kwoty [...] zł stanowiącej miesięczną ratę spłacanego kredytu (art. 8 ust. 3 ustawy). Z wyżej wymienionych względów organ nie był uprawniony do wydania decyzji na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, gdyż skarżący przekracza kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Organy prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie nie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", o jakim mowa w art. 41 ustawy. Szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych pozwala stwierdzić, że są to zdarzenia drastyczne w skutkach i daleko ingerujące w plany życiowe. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Skarżący od wielu lat objęty jest różnymi formami pomocy społecznej. Tymczasem w miesiącu kwietniu 2011 r. średnia kwota pomocy wynosiła [...] zł na jednego podopiecznego. Zważyć bowiem należy, że organ pomocy społecznej zaspakaja także potrzeby innych osób. Jak wskazało Kolegium w kwietniu 2011 r. Ośrodek Pomocy Społecznej przyznał pomoc 808 osobom. Wobec tego organ nie może koncentrować się na zaspokojeniu wszystkich zgłoszonych przez skarżącego potrzeb, z pokrzywdzeniem innych osób potrzebujących koniecznego wsparcia finansowego. Podkreślić należy, że celem pomocy społecznej nie jest zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej oraz zwrot wszelkich poniesionych wydatków, w szczególności wówczas, gdy osoba ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy. Wobec tego nie wszystkie potrzeby i nie w każdym zakresie mogą być zrealizowane. Z kolei ciągle wzrastająca liczba osób oczekujących wsparcia finansowego powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna. Ponadto prawidłowe jest stanowisko organów, że dla oceny zasadności wniosku o pomoc nie mogą pomijać okoliczności, że skarżący posiada majątek o znacznej wartości, tj. nieruchomość w M. Sąd, z uwagi na wcześniej prowadzone postępowania w sprawie ze skarg J.S., posiada informację o prawomocnym zakończeniu postępowania o dział spadku po rodzicach. Przyznana skarżącemu nieruchomość może w znaczny sposób poprawić jego sytuację materialną i życiową. Już chociażby z tego powodu nie sposób przyjąć, że w niniejszej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" wskazany w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Podsumowując należy stwierdzić, że nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w kwestii podjętego rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 wyżej powołanej ustawy.