I SA/Wa 1948/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. R. i M. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. znak: [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji solidarnie na rzecz M. R. i M. R. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją [...] z dnia [...] sierpnia 2017r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ/minister) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: kpa) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 2042; dalej: ustawa) utrzymał w mocy decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017r. odmawiającą M. R. i M. R. (dalej jako skarżący) potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ich ojca G. R. majątku poza obecnymi granicami RP w postaci udziału w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Podstawę faktyczną i prawną warunkującą odmowną decyzję Wojewody [...] a następnie ministra stanowiło ustalenie, iż w ustawowym terminie tj. do 31 grudnia 2008r. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożył jedynie jeden ze spadkobierców B. i J. R. tj. B. R. zaś spadkobiercy jego brata G. R. przystąpili do sprawy dopiero w 2015r. Powołując się na orzecznictwo sądowo-administracyjne minister wyjaśnił, że wg przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. każdy spadkobierca, po spełnieniu koniecznych wymogów mógł uzyskać potwierdzenie prawa do rekompensaty w zależności od przysługującego mu udziału spadkowego, niezależnie od tego co postanowią pozostali spadkobiercy. W tym zakresie uznał, że wniosek jednego spadkobiercy czy współwłaściciela nie rozciąga się na prawa i obowiązki pozostałych spadkobierców czy współwłaścicieli danej nieruchomości. W konsekwencji organ przyjął, że postępowanie administracyjne w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego wszczynane jest jedynie na wniosek uprawnionej osoby i tylko w zakresie przysługujących jej jako wnioskodawcy uprawnień. W konsekwencji w stanie faktycznym sprawy za skutecznie złożony organ uznał jedynie wniosek wyartykułowany na piśmie przez B. R. Zaskarżonej decyzji ministra skarżący (spadkobiercy G. R.) zarzucili naruszenie prawa procesowego w postaci art. 7, 8 w zw. z art. 9 kpa oraz naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 ust. 1 i 2 ustawy, art. 5 ust. 1 i art. 7 ust. 2 ustawy poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż każdy ze spadkobierców powinien złożyć w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy oddzielny wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP. Zarzucili także naruszenie art. 82 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przez jego zastosowanie. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art. 145 ppsa skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ pozostawił ją do uznania Sądu. Sąd zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o sporną w orzecznictwie kwestię dotyczącą skutków prawnych złożenia skutecznie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez jednego ze współwłaścicieli czy spadkobierców pozostawionego poza granicami RP mienia. Kwestia ta była przedmiotem wiążącej w oparciu o art. 269 § 1 ppsa uchwały 7 sędziów NSA W-wa z dnia 9 października 2017 r. w sprawie I OPS 3/17. Wskazano w niej, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. - obecnie: Dz.U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy. Zainicjowanie sprawy przez jedną uprawnioną osobę wywołuje zatem konsekwencje prawne dla pozostałych, nawet nieujawnionych sukcesorów. NSA wyjaśnił, że prawo do rekompensaty ma charakter jednolity, a zatem za niedopuszczalne uznał różnicowanie sytuacji poszczególnych spadkobierców. Sąd orzekający w sprawie, w której pojawia się zagadnienie prawne rozstrzygnięte już w uchwale, bez zgłoszenia wniosku o podjęcie tak zwanej "uchwały przełamującej", nie może wyrazić innego poglądu niż ten sformułowany w uchwale przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2017 r., I FSK 1285/15). Ponieważ Sąd jest "związany" ww uchwałą I OPS 3/17, bezprzedmiotowe jest formułowanie osobnego uzasadnienia w ww zakresie, wszystkie poczynione tam uwagi pozostają bowiem aktualne w kontrolowanej sprawie. W tym stanie rzeczy należało przyjąć, iż wniosek złożony jeszcze w latach 90-tych przez B. R. o prawo do rekompensaty za majątek pozostawiony poza granicami RP a stanowiący przed wojną własność jego rodziców – jest skuteczny także względem drugiego spadkobiercy/współwłaściciela - a więc jego brata G. R. Przyjęcie zatem, iż spadkobiercy tego ostatniego złożyli wniosek dopiero w 2015r. a zatem po terminie określonym w ustawie – należało uznać za wadliwe. Na tym etapie sprawy Sąd oczywiście nie przesądza o zasadności wniosku, wskazuje jedynie, iż wobec wiążącej uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek skarżących winien być rozpoznany merytorycznie. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ppsa Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017r. (art. 135 ppsa). Postępowanie w przedmiocie wniosku złożonego przez B. R. i G. R. winno się toczyć jednocześnie, rozstrzyga bowiem o wspólnych prawach i obowiązkach. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.