I SA/Wa 1961/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K.M., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Minister Skarbu Państwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. nr 169, poz. 1418, Dz. U. z 2006 r. nr 195, poz.1437, Dz. U. z 2008 r., nr 197, poz. 1223, Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1726) zwanej dalej ustawą o realizacji prawa do rekompensaty, po rozpatrzeniu odwołania J.P. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...], umarzającą postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu, że J. P. wnioskiem z dnia [...] wystąpił do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H.S. i Pana R.F. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z dnia [...] Wojewoda [...] wezwał Stronę do usunięcia braków wniosku i złożenia dokumentów określonych w art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Jednocześnie organ prawidłowo pouczył Stronę o terminie, w jakim należy uzupełnić wniosek oraz o prawie do złożenia wniosku o zawieszenie postępowania do czasu uzupełnienia akt sprawy. W dniu [...] J.P. zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o zawieszenie prowadzonego postępowania, uzasadniając swoją prośbę koniecznością uzupełnienia dokumentacji. Wojewoda [...] postanowieniem znak: [...] z dnia [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie. Organ pouczył Stronę o treści przepisu art. 98 § 2 oraz art. 103 k.p.a. Postanowienie zostało Stronie doręczone w dniu [...]. Zgodnie z treścią art. 98 § 2 k.p.a. , jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. O treści przytoczonego wyżej przepisu Strona została pouczona w w/w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...]. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że w związku z tym, że Strona w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróciła się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uznał za wycofane i postępowanie umorzył. W dniu 2 maja 2013 r. J. P. złożył w [...] Urzędzie Wojewódzkim pismo, w którym wskazał, że powodem uchybienia terminu podjęcia zawieszonego postępowania były problemy zdrowotne jego samego i najbliższej rodziny. W odwołaniu strona podniosła, że decyzja o umorzeniu postępowania objęta jest nieważna, gdyż organ ją wydający objął nią dwa odrębne postępowania, oznaczone różnymi sygnaturami, dotyczące dwóch osób, które pozostawiły mienie na [...] tj. R.F. i J. S. Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego był wniosek Strony, czyli art. 98 § 1 k.p.a. W związku z powyższym organ administracji publicznej podejmuje zawieszone w tym trybie postępowanie wyłącznie wówczas, gdy wystąpi o to Strona. Organ odwoławczy wskazał, że wynika to jednoznacznie z art. 98 § 2 k.p.a. Procedura ta wiąże się z konsekwencjami tego rodzaju, że o ile Strona w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróci się o jego podjęcie, to żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Stwierdził również, że organ I instancji w postanowieniu o zawieszeniu postępowania poinformował Stronę o konsekwencjach prawnych płynących z art. 98 § 2 k.p.a. Jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia z dnia [...] zawieszającego przedmiotowe postępowanie J. P. został poinformowany o treści art. 98 § 2 k.p.a. Postanowienie to zostało prawidłowo doręczone J. P. w dniu [...]. Trzyletni termin do złożenia wniosku o jego podjęcie upłynął z dniem [...]. Z akt przedmiotowej sprawy przesłanych przez organ wojewódzki nie wynika, aby Strona zwracała się z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania w powyższym ustawowym terminie. Wobec powyższego, organ I instancji nie mógł postąpić inaczej jak po upływie trzyletniego terminu uznać wniosek Strony za wycofany i wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego. Organ odwoławczy w ww. sprawie przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11 stwierdził, co następuje: "Naczelny Sąd Administracyjny opowiada się za stanowiskiem przyjętym przez Sąd I instancji, według którego w przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 k.p.a.), należy na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzyć postępowanie w formie decyzji." Organ odwoławczy wskazał również na stanowisko doktryny wskazujące, że termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania określony w art. 98 § 2 k.p.a. jest terminem prekluzyjnym (zob. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, wydanie 11, 2011, s. 382). Bez względu na okoliczności jest to termin o charakterze nieprzywracalnym, o czym świadczy ugruntowane stanowisko doktryny i orzecznictwa. W związku z powyższym przytoczone przez Stronę okoliczności dotyczące uchybienia terminu związane ze stanem zdrowia Wnioskodawcy i jego rodziny - pozostają bez wpływu na możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie postępowania. Odnosząc się do stwierdzenia Skarżącego zawartego w treści pisma z dnia [...] stanowiącego uzupełnienie złożonego odwołania, że decyzja o umorzeniu postępowania objęta jest deliktem nieważności, gdyż organ ją wydający objął nią dwa odrębne postępowania, oznaczone sygnaturami [...] i [...], dotyczące dwóch osób, które pozostawiły mienie na [...], tj. R.F. i J.S. - organ odwoławczy stwierdza, że przedmiotowe postępowania zostały wszczęte i prowadzone przez Wojewodę [...] na podstawie dwóch odrębnych wniosków złożonych w dniu [...] przez Pana J.P. Wnioskodawca, dotychczas w żaden sposób nie kwestionował prawidłowości prowadzonych postępowań, mimo faktu, że był ich aktywnym uczestnikiem i w dniu [...] złożył dwa odrębne wnioski o zawieszenie każdego z prowadzonych postępowań. Organ II instancji stwierdza, że nie jest również prawdą, iż w postępowaniach o sygnaturach: [...] i [...] wydano jedną decyzję administracyjną umarzającą każde z postępowań. W dniu [...] zostały wydane przez Wojewodę [...] dwie decyzje o numerach [...] i [...]. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa złożył J.P., wnosząc o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 105 § 1 w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w wadliwy sposób tj. poprzez objecie sentencją zaskarżonej decyzji zarówno postępowania toczącego się pod sygnaturą [...] w przedmiocie wniosku Skarżącego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R.F. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, jak również postępowania toczącego się pod inną sygnaturą, tj. [...] w zakresie dotyczącym analogicznego wniosku Skarżącego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia, ale przez inną osobę, tj. H.S., nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, pomimo, że oba postępowania nigdy nie zostały połączone do wspólnego rozpoznania. Mając na uwadze powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona prawidłowa. Z uwagi na przedmiot zaskarżenia, którym jest decyzja Ministra Skarbu z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji tj. Wojewody [...] umarzającą postępowanie administracyjne, kontrola sądowa sprowadzona była w niniejszej sprawie do oceny legalności zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. z uwzględnieniem wskazanej w nim przesłanki umorzenia. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przesłanką umorzenia postępowania jest w świetle treści powyższego przepisu bezprzedmiotowość postępowania, przy czym w razie jej stwierdzenia organ obligowany jest wydać decyzję, o której mowa w tym przepisie. Wskazuje na to użyte przez ustawodawcę słowo " wydaje", a nie "może wydać". Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że w związku z tym, że Strona w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróciła się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uznał za wycofane i postępowanie umorzył. Oceniając tę decyzję oraz zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa Sąd wziął pod uwagę, że Wojewoda [...] na podstawie dwóch odrębnych wniosków złożonych w dniu [...] przez J.P. wszczął dwa odrębne postępowania oznaczone sygnaturami: [...] i [...]. Decyzją z dnia [...] znak: [...] organ I instancji orzekł o umorzeniu postępowania wszczętego na podstawie jednego z wniosków J.P. a zarejestrowanego i oznaczonego pod w/w numerem. W tej sytuacji zarzut rozstrzygnięcia zaskarżoną decyzją dwóch spraw jest nieuzasadniony. Nadmienić nalezy ,co zauważył organ ,że Wnioskodawca, dotychczas w żaden sposób nie kwestionował prawidłowości prowadzonych postępowań, mimo faktu, że był ich aktywnym uczestnikiem i w dniu [...] złożył dwa odrębne wnioski o zawieszenie każdego z prowadzonych postępowań. Organ II instancji stwierdził, że nie jest prawdą, iż w postępowaniach o sygnaturach: [...] i [...] wydano jedną decyzję administracyjną umarzającą każde z postępowań. W dniu [...] zostały wydane przez Wojewodę [...] dwie decyzje o numerach [...] i [...]. Odnosząc się natomiast do oceny legalności zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. z uwzględnieniem wskazanej w nim przesłanki umorzenia wskazać należy, że J.P. zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o zawieszenie prowadzonego postępowania uzasadniając swoją prośbę koniecznością uzupełnienia dokumentacji. Wojewoda [...] postanowieniem znak: [...] z dnia [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie. Organ pouczył Stronę o treści przepisu art. 98 § 2 oraz art. 103 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 98 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a., jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Ponieważ Strona w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróciła się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania należało uznać za wycofane i postępowanie umorzyć. Nie ulega żadnej wątpliwości, że podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego był wniosek Strony, czyli art. 98 § 1 k.p.a. W związku z powyższym organ administracji publicznej podejmuje zawieszone w tym trybie postępowanie wyłącznie wówczas, gdy wystąpi o to Strona. Wynika to jednoznacznie z art. 98 § 2 k.p.a. Procedura ta wiąże się z konsekwencjami tego rodzaju, że o ile Strona w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróci się o jego podjęcie, to żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Należy w związku z tym podzielić pogląd organu odwoławczego,wskazującego przy tym orzecznictwo NSA, że organ I instancji nie mógł postąpić inaczej jak po upływie trzyletniego terminu uznać wniosek Strony za wycofany i wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego. Biorąc pod uwagę skutki prawne związane z brakiem wniosku strony o podjęcie zawieszonego postępowania nadmienić należy, że termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania określony w art. 98 § 2 k.p.a. jest terminem prekluzyjnym (zob. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, wydanie 11, 2011, s. 382). Bez względu na okoliczności jest to termin o charakterze nieprzywracalnym, o czym świadczy ugruntowane stanowisko doktryny i orzecznictwa. W związku z powyższym przytoczone przez Stronę okoliczności dotyczące uchybienia terminu związane ze stanem zdrowia Wnioskodawcy i jego rodziny - pozostają bez wpływu na możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).