I SA/Wa 1966/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. K., K. G., K. K., Z. K., A. S. i D. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 533/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 11 000 (jedenaście tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących S. K., K. G., K. K., Z. K., A. S. i D. S. sumę pieniężną w wysokości po 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących S. K., K. G., K. K., Z. K., A. S. i D. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. S. K., K. G., K. K., Z. K., A. S. i D. S. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 533/14, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] października 2012 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" rej. hip. [...] dz. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz wymierzenia już kilkakrotnie przez Sąd grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny; przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości po [...] zł na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że instytucja ta pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną, mającą na celu wzmocnienie przeciwdziałania bezczynności organu. Podobnie jak w przypadku grzywny, jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Chodzi przede wszystkim o uświadomienie organowi, że niewykonywanie wyroków sądów jest nieopłacalne, jak również daje gwarancję terminowego załatwienia sprawy, a jednocześnie dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżących. W niniejszej sprawie, wobec rażącej bezczynności organu, przyznanie sumy pieniężnej zrekompensuje skarżącym oczekiwanie na rozpoznanie sprawy, a przy tym zdyscyplinuje organ do zakończenia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że materiał dowodowy został zebrany już w stopniu umożliwiającym wydanie decyzji, a w konsekwencji pismem z [...] sierpnia 2020 r. poinformowano pełnomocnika skarżących o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi dokumentami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 30 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 533/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżących na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 30 marca 2015 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu [...] czerwca 2015 r. (data z prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu [...] października 2015 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do [...] lutego 2021 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] czerwca 2020 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 30 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 533/14. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 30 marca 2015 r., okoliczność, że jest to już szósta skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 24 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2151/15 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 500 zł; wyrokiem z 11 października 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1205/16 – wymierzono grzywnę w wysokości 1000 zł; wyrokiem z 24 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 484/17 – wymierzono grzywnę w wysokości 3000 zł; wyrokiem z 24 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 484/17 – wymierzono grzywnę w wysokości 3000 zł; wyrokiem z 20 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1894/17 – wymierzono grzywnę w wysokości 5000 zł i zasądzono na rzecz skarżących sumę pieniężną po 500 zł, zaś wyrokiem z 6 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 455/19 – wymierzono grzywnę w wysokości 10000 zł i zasądzono na rzecz skarżących sumę pieniężną po 1000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 11000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Wymierzając grzywnę Sąd uwzględnił okoliczność, na którą wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że dysponuje już kompletnym materiałem dowodowym umożliwiającym wydanie decyzji. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu w niniejszej sprawie budzi przede wszystkim fakt, że od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z 30 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 533/14, do dnia wniesienia skargi rozpatrywanej w niniejszej sprawie, organ nie tylko nie wydał decyzji kończącej postępowanie, ale też nie gromadził materiału dowodowego zmierzającego do zakończenia postępowania. Do podjęcia działań, nie zmobilizowało organu nawet pięciokrotne wymierzenie przez Sąd grzywny w związku z niewykonaniem ww. wyroku. Swoją aktywność po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 30 marca 2015 r. Prezydent ograniczył natomiast jedynie do kilkukrotnego przedłużania terminu załatwienia sprawy i informowania pełnomocnika skarżących, że do wydania decyzji konieczne jest jeszcze sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość przedmiotowej nieruchomości, zabezpieczenie środków pieniężnych na realizację roszczenia oraz analiza zgromadzonej dokumentacji (vide pisma z [...] listopada 2015 r., z [...] sierpnia 2016 r., z [...] marca 2017 r. i z [...] października 2017 r.). W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie na rzecz skarżących od organu sumy pieniężnej w wysokości po 2000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo pięciokrotnego nałożenia już na niego grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. Ustalając wysokość powyższej sumy pieniężnej (w kwocie niższej niż żądali tego skarżący) Sąd wziął jednak pod uwagę okoliczność, na którą zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę, że dysponuje już kompletnym materiałem dowodowym umożliwiającym wydanie decyzji, o czym poinformował pełnomocnika skarżących pismem z [...] sierpnia 2020 r. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.