I SA/Wa 1970/15

Starszy Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku adwokata K.S. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1970/15 odrzucił skargę M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarga wniesiona została z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). W dniu [...] sierpnia 2016 r. do Sądu wpłynęła, sporządzona przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżącego, "opinia w przedmiocie braku podstaw do zaskarżenia postanowienia z dnia 21 lipca 2016 r.". Pełnomocnik wniósł jednocześnie o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że opłaty za czynności adwokackie nie zostały zapłacone w całości ani w części. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje stosowne rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. W rozpoznawanej sprawie jest to rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). W myśl bowiem § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), które weszło w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Wysokość stawek za czynności procesowe dokonane przez pełnomocnika w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji określa § 18 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że katalog czynności adwokata w postępowaniu przed sądem drugiej instancji, za które przysługuje wynagrodzenie, określony w tym przepisie ma charakter zamknięty. Czynnościami tymi są: sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (§ 18 ust. 1 pkt 2 lit. a), sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (§ 18 ust. 1 pkt 2 lit. b), udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (§ 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) oraz czynności w postępowaniu zażaleniowym (§ 18 ust. 1 pkt 2 lit d) (np. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 112/10, postanowienie NSA z dnia 17 września 2010 r., sygn. akt II OSK 854/09, postanowienie NSA z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1900/10). Istotne jest przy tym, że przy przyznawaniu opłaty za czynności pełnomocnika z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się ponadto, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego stosownego wynagrodzenia. Wyznaczony pełnomocnik nie dokonał bowiem żadnej czynności określonej we wskazanym wyżej § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a - d rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. Oczywiste jest, że w niniejszej sprawie nie została sporządzona skarga kasacyjna, opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, czy też zażalenie. Pełnomocnik nie uczestniczył również w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Udzielona pomoc prawna polegała na sporządzeniu "opinii o braku podstaw do zaskarżenia postanowienia z dnia 21 lipca 2016 r." Przy czym podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 194 § 1 pkt 1a ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, powyższe postanowienie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia. Jak wyżej wskazano rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r. nie przewiduje możliwości przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. Tym samym stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w oparciu o przepis § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a – d powołanego rozporządzenia. Zdaniem referendarza sądowego w sprawie nie zaistniały również przesłanki uzasadniające przyznanie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi stosownego wynagrodzenia za postępowanie w pierwszej instancji. W postępowaniu tym nie podjęte bowiem zostały jakiejkolwiek czynności procesowe. Jeszcze raz podkreślić należy, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej. Zdaniem referendarza sądowego w rozpoznawanej sprawie taka pomoc nie została udzielona. Tym samym wniosek o przyznanie wynagrodzenia jest bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.