I SA/Wa 1981/12
WyrokWSA w Warszawie2013-07-17
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Dariusz Pirogowicz, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przysługuje spadkobiercom, których przodkowie nie byli właścicielami nieruchomości w momencie jej opuszczenia, a jedynie ją użytkowali, a także czy opuszczenie terytorium RP w 1957 r. (12 lat po wojnie) może być uznane za spowodowane okolicznościami związanymi bezpośrednio z wojną rozpoczętą w 1939 r.?Ratio decidendi
Sąd podzielił stanowisko Ministra Skarbu Państwa, że prawo do rekompensaty nie przysługuje, ponieważ warunek posiadania prawa własności do pozostawionej nieruchomości nie został spełniony – nieruchomość została przekazana do kołchozu w 1948 r., a rodzina jedynie ją użytkowała. Ponadto, opuszczenie terytorium RP w 1957 r. nie było bezpośrednio spowodowane wojną, lecz wynikało z powojennej sytuacji rodzinnej i ekonomicznej, co nie spełnia przesłanki z art. 1 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty.Stan faktyczny
Skarżący domagali się potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP. Wojewoda i Minister Skarbu Państwa odmówili, uznając, że wnioskodawcy nie byli właścicielami nieruchomości w momencie jej opuszczenia, a opuszczenie terytorium nastąpiło z przyczyn rodzinnych i ekonomicznych, a nie bezpośrednio z powodu wojny. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów K.p.a. i ustawy o rekompensatach, wskazując na brak należytego wyjaśnienia przyczyn opóźnienia w wyjeździe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2013 r. sprawy ze skargi J. F., K. L., K. F., Z. L., K. F. i Z. F. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat K. W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu B. F. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.
Minister Skarbu Państwa, po rozpoznaniu odwołania J. F., K. L., K. F., Z. L., K. F. i Z. F., decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia J. F., K. L., Z. L., B. F., Z. F., K. F. oraz K. F. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. F. i Z. F. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z dnia 14 listopada 1990 r. F. F. wystąpił do Urzędu Miasta [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Wniosek ten został przekazany Wojewodzie [...]. Do toczącego postępowania przystąpili J. F., K. L., K. F., Z. F., Z. L., K. F. oraz B. F.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] odmówił potwierdzenia J. F., K. L., Z. L., B. F., Z. F., K. F. oraz K. F. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. F. i Z. F. ww. nieruchomości. Zdaniem organu pierwszej instancji wnioskodawcy nie udowodnili, że Z. F. i spadkobiercy zmarłego J. F. byli właścicielami spornej nieruchomości w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Pismem z dnia 20 czerwca 2012 r. J. F., K. L., K. F., Z. L., K. F. i Z. F. złożyli odwołanie od w/w decyzji Wojewody [...] zarzucając jej nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z pozbawieniem rodziców spadkobierców przedmiotowych nieruchomości oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 9 Konstytucji w związku z art. 3 pkt 3 umowy z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy PKWN z Białoruską SRR i z umową z dnia 21 lipca 1952 r. pomiędzy rządem Rzeczpospolitej Polskiej a rządem ZSRR, i rządem Ukraińskiej SRR przez przyjęcie, że umowy te nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do odpowiedzialności Skarbu Państwa.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 1, 2, 3, 5 ust. 1 i ust. 2 i 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" i podkreślił, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (uwierzytelnione tłumaczenie z języka [...] Zaświadczenie Komitetu Wykonawczego Gminnej Rady Delegatów Ludowych w [...], tłumaczenie urzędowe z języka [...] Zaświadczenie [...] Wiejskiej Rady Rejonu [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., ankieta wierzycieli Skarbu Państwa podpisana przez F. F., oświadczenie K. F. z dnia [...] kwietnia 2009 r., Karta Repatrianta Z. F. z dnia [...] sierpnia 1957 r. nr [...], karta Ewidencyjna Repatrianta B. F. z dnia [...] sierpnia 1957 r. nr [...], karta Ewidencyjna Repatrianta M. F. z dnia [...] sierpnia 1957 r. nr [...] oraz karta Ewidencyjna Repatrianta K. F. z dnia [...] sierpnia 1957 r. nr [...] J. F. i Z. F. byli właścicielami gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...]. Zgodnie z zapisem z 1948 r. gospodarstwo zostało przekazane do kołchozu. Budynki mieszkalne i gospodarcze zostały sprzedane. J. F. zmarł w dniu [...] marca 1957 r. w [...]. Z. F. wraz z dziećmi przybyła na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu [...] sierpnia 1957 r.
Wobec powyższego Minister stwierdził, że spadkobiercy J. F., tj. żona Z. F. oraz dzieci B. F., M. F., J. F., K. L., K. F., Z. F. oraz F. F. w momencie opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w 1957 r. nie dysponowali nieruchomością położoną w miejscowości [...], jako właściciele, gdyż nieruchomość gruntowa została wcześniej znacjonalizowana, natomiast budynki mieszkalne i gospodarcze zostały sprzedane. Tym samym zdaniem organu odwoławczego Z. F. oraz jej dzieci nie spełniają warunków, o których mowa w art. 2 ustawy. Składniki mienia objęte nacjonalizacją przed momentem opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie mogą być bowiem uznane za składniki "nieruchomości pozostawionej". Organ odwoławczy podniósł także, że powyższe potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne.
Dalej Minister zaznaczył, że z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu nie wynika także, aby Z. F. i jej rodzina byli zmuszeni do opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek innych okoliczności związanych bezpośrednio z wojną, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Z. F. wraz z dziećmi opuściła byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dopiero w dniu [...] sierpnia 1957 r. po śmierci męża J. F., który zmarł w dniu [...] marca 1957 r. Opuszczenie przez Z. F. i jej rodzinę byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 12 lat po zakończeniu wojny nie nastąpiło zatem z przyczyn bezpośrednio wynikających z wojny rozpoczętej w 1939 r., ale z sytuacji rodzinnej i ekonomicznej. W tym miejscu organ odwoławczy przytoczył orzecznictwo sądowoadministracyjne.
Minister podniósł także, że biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące opuszczenia przez Z. F. i jej rodzinę byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz datę ww. opuszczenia (12 lat po wojnie) nie można przyjąć, że opuszczenie to pozostaje w związku przyczynowym z okolicznościami wynikającymi bezpośrednio z wojny rozpoczętej w 1939 r.
Podsumowując Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie spełniono wymogów, o których mowa w art. 2 ustawy, tj. wymogu legitymowania się tytułem własności do pozostawionej nieruchomości oraz wymogu opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy. Tym samym należy uznać, że Wojewoda [...] zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy był zobowiązany wydać decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2012 r. J. F., K. L., K. F., Z. L., K. F., B. F. i Z. F. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przy czym skarga B. F. postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1981/12 została odrzucona. W skardze zarzucili organom naruszenie: art. 2, art. 7 ust. 2 i art. 9 ustawy oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a. W skardze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazali, że Wojewoda [...] ani też Minister nie wzięli pod uwagę z urzędu, ani też nie zażądali wyjaśnień od wnioskodawców co było powodem, że rodzina nie wyjechała w ramach pierwszej repatriacji mimo, że zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w toku prowadzonego postępowania organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do rzetelnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tym przyczyn uniemożliwiających wyjazd do Polski oraz mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy.
Skarżący zwrócili uwagę, że po zakończeniu wojny rodzina F. była dalej właścicielem przedmiotowego gospodarstwa i to od przed wojny. Sowieci i Ukraińcy zapewniali ich, że mogą gospodarstwo zatrzymać, dalej je użytkować, będą natomiast musieli odprowadzać podatki do Skarbu Państwa. Sytuacja się zmieniła w 1948 r. kiedy zaczęły powstawać kołchozy a granica z Polską była już zamknięta, gdyż wprowadzono na Ukrainie na dawnych ziemiach II Rzeczypospolitej system nakazowo – rozdzielczy. Skarżący zaznaczyli także, że F. zawsze byli rodziną polską. Po zabraniu ziemi i żywego inwentarza do kołchozu zaczęli czynić starania o umożliwienie im wyjazdu do Polski, a w odwecie władze Ukrainy jeszcze w 1949 r. wzięli jednego najstarszego syna do wojska, a następnie kolejno brali następnych aż do 1957 r. Wobec powyższego zdaniem skarżących trudno się zgodzić z argumentacją Ministra Skarbu Państwa, że brak jest bezpośredniego związku przyczynowego z okolicznościami wynikającymi bezpośrednio z wojny rozpoczętej w 1939 r., a przyczyny związane z wyjazdem do Polski są przyczynami ekonomicznymi.
Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał prezentowane dotychczas stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu podniósł, że spadkobiercy J. F. nie dysponowali nieruchomością położoną w miejscowości [...], jako właściciele, gdyż nieruchomość gruntowa została wcześniej znacjonalizowana, natomiast budynki mieszkalne i gospodarcze zostały sprzedane. Składniki mienia objęte nacjonalizacją przed momentem opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie mogą być bowiem uznane za składnik "nieruchomości pozostawionej". Ponadto Minister podniósł, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby Z. F. i jej rodzina byli zmuszeni do opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek innych okoliczności związanych bezpośrednio z wojną, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy. Z. F. wraz z dziećmi opuściła terytorium RP dopiero w dniu [...] sierpnia 1957 r. Tym samym opuszczenie przez Z. F. i jej rodzinę byłego terytorium RP 12 lat po zakończeniu wojny nie nastąpiło z przyczyn bezpośrednio wynikających z wojny rozpoczętej w 1939 r., ale z sytuacji rodzinnej i ekonomicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Sąd podziela stanowisko Ministra Skarbu Państwa, że w niniejszej sprawie spadkobiercy po Z. F. i J. F. nie byli uprawnieni do uzyskania prawa do rekompensaty za mienie pozostawione w [...], ponieważ Z. F., ani inni spadkobiercy po J. F. zmarłym [...] marca 1957 r. we wsi [...] nie byli właścicielami pozostawionego mienia w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, z tytułu powołanej wyżej ustawy, art. 1 wskazującego zakres przedmiotowy tej ustawy, art. 2, art. 3, art. 6 ust. 1 pkt 1, czy też art. 11 ust. 5 tej ustawy wynika, że: 1) prawo do rekompensaty przysługuje za nieruchomości pozostawione na tzw. Kresach wschodnich w okolicznościach opisanych w art. 1 ust. 1-2 ustawy (związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r.); 2) prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych, a w przypadku, gdy nieruchomości pozostawione były przedmiotem współwłasności – ich współwłaścicielom (art. 2 i 3 ustawy); 3) aby uzyskać prawo do rekompensaty wnioskodawca musiał przedłożyć do wniosku dowody świadczące o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy); 4) również z punktu widzenia ustalenia wartości nieruchomości pozostawionych na potrzeby potwierdzenia prawa do rekompensaty istotne znaczenie ma stan nieruchomości na dzień jej pozostawienia, a wartość takiej nieruchomości musi pozostawać w korelacji do przeciętnych cen transakcyjnych uzyskanych za zbywane nieruchomości podobne, a ściślej rzecz ujmując prawo własności tych nieruchomości (art. 11 ust. 1 i 5 ustawy).
Z powyższego wynika, że regulacja zawarta w powołanej wyżej ustawie umożliwia uzyskanie prawa do rekompensaty tym wnioskodawcom, którzy wykażą, że właściciele bądź ich spadkobiercy opuszczając Kresy Wschodnie pozostawili mienie do którego przysługiwało im prawo własności, a więc prawo mogące być przedmiotem obrotu rynkowego, mające określoną wartość ekonomiczną, które utracili w związku z opuszczeniem terenów wschodnich.
Tymczasem z niniejszej sprawy wynika, że mienie nieruchome położone w miejscowości [...] o pow. [...] ha zostało przekazane do Kołchozu w 1948 r. (zaświadczenie z dnia [...] grudnia 1991 r., nr [...], zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 2007 r. ), a rodzina skarżących grunt ten jedynie użytkowała. Okoliczność tę potwierdził w piśmie z dnia 13 marca 2007 r. K. F. wskazując, że mienie zabrało państwo ukraińskie i przekazało do kołchozu pozbawiając rodziców własności. Z ankiety wypełnionej przez F. F. wynika, że zabudowanie mieszkalne i gospodarcze zostały sprzedane (k-35 i 36 akt administracyjnych).
Mając powyższe na uwadze rację należało przyznać Ministrowi Skarbu Państwa, że w niniejszej sprawie nie został spełniony wymóg z art. 2 ustawy, ponieważ Z. F. oraz inni spadkobiercy po J. F. opuszczając miejscowość [...] w 1957 r. nie pozostawili prawa majątkowego jakim jest własność nieruchomości za utratę którego należałby się ekwiwalent pieniężny w postaci prawa do rekompensaty. Zdaniem Sądu, nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej zawartą w art. 2 Konstytucji RP byłaby sytuacja, gdyby ze środków publicznych pochodzących od ogółu obywateli przyznawać prawo do rekompensaty w sytuacji, gdy nie została spełniona przesłanka pozostawienia najsilniejszego prawa majątkowego do nieruchomości o określonej wartości rynkowej. Na gruncie obecnej regulacji prawnej nie jest możliwe przyjęcie, że prawo do rekompensaty przysługuje także za utratę prawa niewłaścicieli do korzystania z nieruchomości, skoro podstawą ustalenia prawa do rekompensaty jest wartość nieruchomości (gruntu) określona w oparciu o wartość prawa własności nieruchomości (gruntów) podobnych będących przedmiotem obrotu rynkowego.
Sąd podziela także stanowisko Ministra Skarbu Państwa, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 1 ust. 2 ustawy, ponieważ nie zostało wykazane, że Z. F. oraz jej dzieci opuściły w 1957 r. [...] na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. Jak wynika z Kart Ewidencyjnych Repatriantów J. F. i M. F., akt administracyjnych, treści skargi w 1948 r. mienie Z. F. i J. F. położone w miejscowości [...] przejął kołchoz. Synowie Z. i J. F. tj. J. F. w latach 1952 – 1957, M. F. w latach 1952 – 1955 r. (karty repatriacyjne nr [...] i [...]) F. F. w latach 1954 – 1957 (skarga) odbywali służbę wojskową w wojsku radzieckim. W dniu [...] marca 1957 r. zmarł J. F. mąż Z. F.. W sierpniu 1957 r. Z. F. wraz z dwoma synami Z. i K. oraz dorosłe dzieci Z. i J. F., tj. J., M., B. i K. (karty repatriacyjne nr [...], [...], [...], [...] i [...], oświadczenie K. F. z dnia [...] kwietnia 2009 r.) oraz F. F. (oświadczenie F. F. z dnia [...] listopada 1990 r.) przybyli do Polski.
Zdaniem Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala uznać, że decyzja o przesiedleniu się rodziny F. do Polski była uwarunkowana różnego typu okolicznościami powojennymi. Po pierwsze, na podjęcie decyzji o przesiedleniu się rodziny F. do ówczesnej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej miała wpływ ich sytuacja ekonomiczna (upaństwowienie mienia) i rodzinna (śmierć męża Z. F. i ojca jej dzieci, powrót synów z wojska, poczucie gorszego traktowania członków rodziny, którzy uważali się za polską rodzinę i deklarowali chęć powrotu do Polski). Po drugie, jak wynika z odwołania i skargi powodem repatriacji rodziny F. dopiero na podstawie umowy o dalszej repatriacji z dnia 25 marca 1957 r. było oczekiwanie na powrót z Azji ze służby wojskowej dwóch synów, brak możliwości wyjazdu z Ukrainy w latach 1946 – 1955, mimo czynionych od 1948 r. starań w tym kierunku (zamknięcie granicy dla Polaków, brak rozpatrzenia wniosków o wyjazd do Polski) oraz poczucie zastosowania w stosunku do rodziny F. działań odwetowych ze strony władz radzieckich, polegających na poborze trzech synów do Armii Czerwonej i wysłaniu ich w głąb Azji pomiędzy obcych im kulturowo Uzbeków. Po trzecie, przesiedlenie się rodziny F. do Polski było powodowane przyczynami natury bytowej. Z. F. repatriowała się wraz z dziećmi (synami i córką) osobami młodymi, którzy mogli ułożyć sobie na nowo życie i zapewnić pomoc matce. Oceniając okoliczności przesiedlenia się rodziny F. do Polski nie można tracić z pola widzenia ówczesnych realiów. Faktem historycznym jest to, że wiele osób przesiedlało się w ramach umowy z dnia 25 marca 1957 r. na terytorium PRL licząc na poprawę swej sytuacji bytowej i chęć zamieszkania w swoim państwie. Trzeba mieć na uwadze, że Polacy przybywający do Polski w 1957 r. w ramach tzw. drugiej fali repatriacji mogli liczyć na pomoc państwa polskiego. Bezpośrednio po przekroczeniu granicy mogli otrzymać bezzwrotne zasiłki, ubiegać się o przejazd i przewóz mienia, a po przybyciu na miejsce osiedlenia się jednorazowe bezzwrotne zapomogi pieniężne na urządzenie się, przydział mieszkania, czy izby mieszkalnej w miastach. Repatrianci korzystali też z pewnych udogodnień np. pierwszeństwa w zaopatrywaniu się w niektóre trudniej dostępne artykuły przemysłowe, pierwszeństwa w zakwaterowaniu w internatach, bursach i domach akademickich, pierwszeństwa w uzyskiwaniu lokali użytkowych na działalność gospodarczą [(uchwała Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1957 r. w sprawie pomocy dla repatriantów (M. P. Nr 32, poz. 217)].
Ze skargi wynika, że spadkobiercy po Z. i J. małżonkach F. eksponują jako okoliczności uzasadniające konieczność opuszczenia [...] – zamknięcie możliwości repatriacji po roku 1946 r. dla obywateli polskich, nierozpatrywanie ich wniosków o wyjazd do Polski, powołanie trzech synów do służby wojskowej w radzieckiej armii z dala od miejsca zamieszkania rodziny i rozlokowanie ich pomiędzy ludzi obcych kulturowo, nacjonalizację mienia. Trzeba jednak oddzielić powody przesiedlenia się związane z wojną od powodów opuszczenia Kresów Wschodnich wywołanych powojenną rzeczywistością panującą w republikach radzieckich. Powojenny stosunek władz radzieckich do osób narodowości polskiej, czy istniejący po wojnie model stosunków własnościowych wynikał z prowadzonej przez władze ZSRR polityki oraz istniejącego w tym państwie ustroju. Wobec tego opisywane w odwołaniu i skardze okoliczności nie pozostawały w adekwatnym związku przyczynowo – skutkowym z II wojną światową, lecz sytuacją ogółu obywateli polskich przebywających w zachodnich republikach radzieckich. Zdaniem Sądu, skarżący zbyt szeroko interpretują przesłankę "opuszczenia byłego terytorium RP na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r." zawartą w art. 1 ust. 2 ustawy. Przy takiej interpretacji tego przepisu należałoby przyznać prawo do rekompensaty wszystkim osobom przekraczającym granicę po wejściu w życie umowy z dnia 25 marca 1957 r. o dalszej repatriacji i w okresie późniejszym, bo Polacy chcący opuścić Kresy Wschodnie z różnych przyczyn osobistych opuszczaliby terytorium ZSRR, a taka sytuacja była efektem uzgodnień teherańskich i jałtańskich dokonanych w czasie II wojny światowej. Taka intencja ustawodawcy nie wynika jednak z przepisów ustawy, ponieważ przyznawanie rekompensat jest ściśle uwarunkowane okolicznościami związanymi z II wojną światową, a nie zdarzeniami powojennymi.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, że J. F., czy jego żona Z. F. w czasie II wojny światowej byli zaangażowani w jakąkolwiek działalność antysowiecką. Spadkobiercy po Z. i J. małż. F. nie wskazują, że ich rodziców władze ZSRR uważały za tzw. wrogów ludu, kułaków itd. i że spotkały ich w czasie wojny jakiekolwiek represje (aresztowanie, internowanie, deportacja na Syberię, zesłanie do Gułagu) ze strony władz radzieckich, czy szykany osób prywatnych innej narodowości (rosyjskiej, ukraińskiej), czy też retorsje mające miejsce po wojnie, ale związane z ich przeszłością wojenną.
Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie należnych pełnomocnikowi B. F. kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło