I SA/Wa 1990/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2007 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. 1. oddala skargę, 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy). I SA/Wa 1990/06 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...], odmawiającą przyznania S. W. pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków, wyżywienia, środków higieny osobistej oraz na pokrycie kosztów przejazdu. Uzasadniając zaskarżoną decyzję, SKO wskazało, co następuje. W dniu [...] marca 2006 r. S. W. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Miasta W. z prośbą o przyznanie zasiłku celowego specjalnego na zakup leków, wyżywienia, środków higieny osobistej oraz na pokrycie kosztów przejazdu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] Prezydent Miasta W. [...] umorzył postępowanie wszczęte wskazanym wyżej wnioskiem. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] SKO uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, iż w sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, w związku z czym zgłoszone żądanie winno być rozpatrzone merytorycznie. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Prezydent Miasta W. negatywnie rozpatrzył wniosek z dnia [...] marca 2006 r. Odwołanie od tej decyzji wniósł wnioskodawca. Rozpatrzywszy odwołanie, SKO wskazało, co następuje. Zgodnie z art.39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.593 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Przyznanie zasiłku uzależnione jest od tego, czy miesięczny dochód osoby lub rodziny nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art.8 ust.1 ustawy. Rodzina wnioskodawcy składa się z [...] osób. Miesięczne dochody uzyskiwane przez żonę wnioskodawcy, stanowiące dochód rodziny, wynoszą [...] zł. Miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, co oznacza, że kryterium dochodowe, wynoszące 316 zł (zgodnie z art.8 ust.1 pkt 3 ustawy) zostało [...] przekroczone. W tej sytuacji przyznanie zasiłku celowego specjalnego może być rozpatrywane stosownie do przepisu art.41 ustawy jedynie w kategoriach przypadku szczególnie uzasadnionego. W ocenie SKO przypadek taki nie ma w niniejszej sprawie miejsca. Z dokumentacji wynika bowiem, iż żona wnioskodawcy, będąca jedynym żywicielem rodziny, zapewnia mu utrzymanie i finansuje jego potrzeby, zarówno w zakresie wyżywienia, środków higieny osobistej, jak i zakupu niezbędnych leków, a ponadto ponosi opłaty za lokal mieszkalny zajmowany przez rodzinę. Wspomniana dokumentacja nie wskazuje, aby wnioskodawca był ofiarą przemocy ze strony żony. Wskazuje natomiast, iż sam wnioskodawca przyczynia się do kryzysowej sytuacji zaistniałej w rodzinie i ma pełną możliwość aktywnego kształtowania swojej sytuacji życiowej, w tym intensywnego poszukiwania pracy, czego jednak nie czyni. W tych okolicznościach decyzję organu I instancji należy w ocenie SKO uznać za prawidłową. S. W. złożył skargę na decyzję SKO, podnosząc, co następuje. SKO nie uwzględniło dowodów dołączonych do odwołania z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz zgromadzonych od dnia [...] listopada 2005 r. (ok.350). SKO bezpodstawnie przyjęło, iż miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, w sytuacji, gdy małżonka odmawia finansowania potrzeb bytowych skarżącego. Żona skarżącego nie wnosi opłat za eksploatację mieszkania, RTV, telefon, fundusz remontowy. Stwierdzenie, iż skarżący przyczynia się do kryzysowej sytuacji w rodzinie jest sugestią krzywdzącą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę na decyzję SKO na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 – zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu obowiązującemu w dacie jej wydania. Zgodnie z art.8 ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". Zgodnie z art.6 pkt 3 ustawy dochód na osobę w rodzinie to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Prawidłowo przyjęły organy orzekające w niniejszej sprawie, iż kryterium dochodowe upoważniające do ubiegania się o świadczenia zostało przekroczone. Miesięczny dochód uzyskiwany przez żonę skarżącego wynosi [...] zł, co oznacza, iż miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Przyjęcie przez organy, iż dochód żony skarżącego I. W. stanowi zarazem dochód rodziny a zatem w odpowiedniej części także dochód samego skarżącego było całkowicie uzasadnione, zważywszy na to, iż skarżący pozostaje z I. W. w związku małżeńskim, zamieszkując razem z nią i dziećmi we wspólnym gospodarstwie domowym. Podkreślić należy, iż wykazywane przez skarżącego ewentualne zaległości, czy też opóźnienia w regulowaniu przez żonę skarżącego opłat za mieszkania, itp. nie mogą podważyć tezy, iż utrzymuje ona rodzinę. Z racji wskazanego wyżej przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie brak było przesłanej do przyznania skarżącemu zasiłku celowego, o którym mowa w art.39 ustawy. Trafnie uznały równocześnie organy, iż w sprawie nie zostały również spełnione warunki do przyznania skarżącemu świadczenia, o którym mowa w art.41 ustawy (specjalny zasiłek celowy). Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Podkreślić należy, iż treść przepisu w sposób niemogący budzić wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego. Może on być przyznany "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 777/05, publ. LEX nr 194414). Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby taki uzasadniony przypadek wystąpił. Podkreślić bowiem należy, iż skarżący posiada środki utrzymania w postaci dochodów żony. W związku z twierdzeniami skarżącego, iż żona odmawia finansowania jego usprawiedliwionych potrzeb bytowych wskazać należy (pomijając niską wiarygodność tych twierdzeń w sytuacji, w której skarżący mieszka razem z małżonką i nie posiada innych źródeł utrzymania), iż zgodnie z art.23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz.59 z późn.zm.) małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. O ile zatem skarżący utrzymuje, iż jego współmałżonek z obowiązków tych (w szczególności z obowiązku wzajemnej pomocy) się nie wywiązuje, winien rozważyć ewentualność ich egzekwowania w postępowaniu przed sądem powszechnym. Jednocześnie w ocenie Sądu przeciwko uznaniu, iż w sprawie zachodzą okoliczności szczególne, uzasadniające przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego przemawia fakt, iż nie podejmuje on skutecznych działań na rzecz znalezienia zatrudnienia, pozostając bez pracy od [...] lat. W ocenie Sądu nie zasługują na wiarę wyjaśnienia skarżącego, legitymującego się wyższym wykształceniem technicznym, iż znalezienie pracy nie było w tym okresie możliwe. Uznać bowiem należy, iż o ile znalezienie zatrudnienia byłoby dla skarżącego istotnie celem priorytetowym, to w przeciągu tak długiego okresu byłby go w stanie zrealizować nawet w obliczu trudnej sytuacji na rynku pracy (podejmując choćby pracę wymagającą niższych kwalifikacji zawodowych niż przez skarżącego posiadane). Z powyższych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.