I SA/Wa 1990/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2008 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek Przedsiębiorstwa [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] uchylającą, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, ostateczną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] i umarzającą poprzedzające ją postępowanie. Ostateczna decyzja Ministra Budownictwa zapadła w następującym stanie sprawy: Wojewoda Kielecki decyzją z dnia [...] października 1993 r. stwierdził, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w K. prawa wieczystego użytkowania gruntu Skarbu Państwa położonego w K. przy ul. [...], składającego się z [...] działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni [...] ha oraz nieodpłatne nabycie przez to Przedsiębiorstwo własności budynków i urządzeń znajdujących się na przedmiotowym gruncie. Wnioskiem z dnia 3 lipca 2001 r. W. L. wniósł o wznowienie postępowania w przedmiocie uwłaszczenia powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 kpa, wobec zgłoszonego wniosku z dnia 20 marca 2003 r. o zwrot objętej decyzją uwłaszczeniową działki oznaczonej nr [...] o pow. [...] m2. Decyzją z dnia [...] września 2001 r. nr [...] Wojewoda Świętokrzyski odmówił wznowienia postępowania wskazując na brak przymiotu strony u wnioskodawcy. W uzasadnieniu wskazał, że W. L. nie był stroną postępowania uwłaszczeniowego, ponieważ wniosek o zwrot nieruchomości złożył po zakończeniu postępowania uwłaszczeniowego, a zatem nie posiada legitymacji do żądania jego wznowienia. W wyniku odwołania W. L. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody Świętokrzyskiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując na istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego. Na skutek skargi Przedsiębiorstwa [...] w K. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 listopada 2003 r. sygn. akt I SA 484/02 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2002 r. uznając za błędne stanowisko organu odwoławczego. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że tylko złożenie wniosku o zwrot nieruchomości przed datą wydania decyzji o uwłaszczeniu dawałby następcom prawnym byłej właścicielki status strony we wszystkich postępowaniach administracyjnych dotyczących tej nieruchomości. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po ponownym rozpatrzeniu odwołania W.L., decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] września 2001r. wskazując w jej uzasadnieniu na związanie wyrokiem Sądu. W tym czasie toczyło się postępowanie sądowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej W. L. wniesionej w trybie przewidzianym w art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2003 r. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2005r. sygn. akt OSK 388/04 uchylił wyrok z dnia 17 listopada 2003 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na stanowisko zajęte w uchwale składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt III ZP 14/00 OSNP 2000/8/294, zwrócił uwagę, iż wprawdzie - jak wskazano w uchwale - prawo właściciela żądania zwrotu nieruchomości nie może być oceniane w postępowaniu uwłaszczeniowym, gdyż jest to przedmiotem odrębnego postępowania, jednak nie oznacza to, że uprawnienia byłego właściciela lub jego następcy mogą być pomijane w postępowaniu uwłaszczeniowym. Jest on stroną tego postępowania, gdyż dotyczy ono niewątpliwie jego interesu prawnego. Materialnoprawną podstawą takiego statusu strony jest art. 2 ust. 2 zd. drugie ustawy zmieniającej (z dnia 29 września 1990 r.). Odmawiając W. L. statusu strony naruszono art. 2 ust. 4 ustawy zmieniającej w związku z art. 28 kpa i art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 19 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1881/05 oddalił skargę Przedsiębiorstwa [...] w K. na decyzję Prezesa Urzędu Miast z dnia [..] stycznia 2002 r. Skargę kasacyjną wniesioną od tego wyroku przez ww. Przedsiębiorstwo Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 522/06. Wobec tego, że w obrocie prawnym pozostawała decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] września 2001 r. o odmowie wznowienia postępowania uwłaszczeniowego, Minister Budownictwa postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej tą decyzją, a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] decyzję tę uchylił i umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Organ podniósł, iż skoro podstawą wydania powyższej decyzji był wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2003 r. sygn. akt I SA/484/02, który następnie został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2005 r., to zaistniała okoliczność z art. 145 § 1 pkt 8 kpa, co skutkuje wznowieniem postępowania zakończonego decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. Rozpoznając sprawę we wznowionym postępowaniu Minister Budownictwa stwierdził, iż w zaistniałych okolicznościach sprawy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. należy uchylić, a postępowanie w sprawie umorzyć jako bezprzedmiotowe. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiło Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. w K. wnosząc o uchylenie decyzji Ministra Budownictwa z uwagi na naruszenie art. 146 § 2 kpa i wydanie decyzji odmawiającej uchylenia decyzji z [...] grudnia 2003 r. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 listopada 2006 r. sygn. akt II SA.Kr 2037/02 została oddalona skarga W. L. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] czerwca 2002 r. odmawiającą zwrotu nieruchomości, będącej przedmiotem tego samego postępowania, które toczy się w niniejszej sprawie. Prawomocne przesądzenie, że W. L. nie może otrzymać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznacza, że nie może on zrealizować swojego interesu prawnego. Z tych powodów Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. wniosło o uznanie, że W. L. na mocy powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie utracił interes prawny do żądania wznowienia postępowania uwłaszczeniowego. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] czerwca 2007 r. podtrzymując przedstawioną w nim argumentację. Odnosząc się zaś do zarzutów strony zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ podniósł, iż nie zaistniała w sprawie negatywna przesłanka uchylenia decyzji, o której mowa w art. 146 § 2 kpa albowiem w wyniku wznowienia postępowania, nie mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, gdyż stanowisko w niej zaprezentowane byłoby sprzeczne z zapadłym w sprawie prawomocnym wyrokiem Sądu. W ocenie Ministra Budownictwa, zakończenie postępowania o zwrot nieruchomości nie ma wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia, ani na ocenę legitymacji prawnej W. L. wynikającej z faktu zgłoszenia roszczenia do wywłaszczonej nieruchomości. Na powyższą decyzję Ministra Budownictwa Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł ten sam zarzut naruszenia przez organ art.146 § 2 kpa Strona skarżąca utrzymuje, że w zmienionym stanie faktycznym i prawnym wywołanym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 2037/02 należało uznać, iż wnoszący o wznowienie postępowania nie posiada interesu prawnego, zatem odmowa wznowienia postępowania była prawidłowa. W ocenie skarżącego, wobec przesądzenia prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, że W. L. nie może otrzymać zwrotu nieruchomości, utracił on interes prawny, a to oznacza, że nie może realizować swego interesu prawnego. Tym zaś podyktowane było stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego uznające go za stronę. Wykładnia dokonana przez sąd wiąże tylko w granicach tego samego stanu faktycznego. Z uwagi na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odpada związanie oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Infratsruktury wniósł o jej oddalenie, wskazując, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] grudnia 2003 r. była wydana w oparciu o wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2003 r. i uwzględniała prezentowane w nim stanowisko. Wobec uchylenia tego wyroku w trybie kasacyjnym i wydanie w wyniku tego nowego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 19 grudnia 2005 r., zaistniała podstawa do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji opartej na uchylonym już wyroku NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podkreślić, że istotą i celem rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji jest usunięcie z obrotu prawnego decyzji o odmowie wznowienia postępowania uwłaszczeniowego sprzecznej z wiążącą oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Budzącym wątpliwości zagadnieniem prawnym w sprawie była legitymacja W. L. do skutecznego żądania wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...] w K. nieruchomością położoną w K. przy ul. [...]. W tej kwestii wiążącą ocenę prawną wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 sierpnia 2005 r. sygn. akt OSK 388/04, w którym stwierdził, że były właściciel nieruchomości wywłaszczonej, będącej następnie przedmiotem uwłaszczenia w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r., jest stroną postępowania uwłaszczeniowego, gdyż niewątpliwie dotyczy ono jego interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając wiążącą ocenę prawną prawomocnym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2005 r. oddalił skargę Przedsiębiorstwa [...] na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2002 r. uchylającą decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] września 2001 r. o odmowie wznowienia postępowania uwłaszczeniowego. W obrocie prawnym pozostawała jednak decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] września 2001 r., która - podjęta w warunkach związania wyrokiem NSA z dnia 17 listopada 2003 r. - negatywnie rozstrzygnęła w przedmiocie legitymacji W. L. do żądania wznowienia postępowania uwłaszczeniowego i była sprzeczna z oceną prawną wyrażoną w tej kwestii przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 sierpnia 2005 r. oraz w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2005 r. W tych warunkach decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. musiała być usunięta z obrotu prawnego w trybie art. 145 § 1 pkt 8 kpa jako wydana w oparciu o orzeczenie sądu, które następnie zostało uchylone. Na taką ocenę sprawy nie może mieć wpływu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 2037/02 uzupełnionym wyrokiem tego Sądu z dnia 23 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 2037/02, w którym - jak podaje strona skarżąca - Sąd ten zajmował się zagadnieniem zaistnienia przesłanek zwrotu nieruchomości. Kwestia istnienia bądź nieistnienia przesłanek zwrotu nieruchomości przy ul. [...] w K. na rzecz spadkobierców byłej właścicielki nie jest zagadnieniem mogącym mieć znaczenie w tej fazie rozpoznawania wniosku o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego, której dotyczyła wycofana z obrotu prawnego zaskarżoną decyzją - decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. Należy wziąć pod uwagę, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego obejmuje dwie fazy, z których pierwsza polega na zbadaniu dopuszczalności wniosku, druga zaś - rozpoznawcza - jego merytoryczną ocenę. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego pociąga za sobą obowiązek organu administracji zbadania w pierwszej fazie przesłanek formalnych warunkujących wznowienie postępowania, do których należy ustalenie, czy wniosek pochodzi od strony postępowania i nie jest spóźniony (art. 147 i art. 148 kpa) i czy został oparty na podstawach wymienionych w art. 145 § 1 kpa. Negatywny wynik badania tych przesłanek skutkuje wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Natomiast weryfikacja twierdzeń wnioskującego i rozstrzygnięcie o wyniku wznowionego postępowania następuje dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania oraz polega na merytorycznej ocenie materiału dowodowego sprawy, w którym dojdzie do zbadania przez organ, czy podstawa wznowienia wskazana przez wnioskodawcę rzeczywiście wystąpiła i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 kpa). Decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2002r. uchylona zaskarżoną decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r. dotyczyła pierwszej fazy postępowania organu z wnioskiem W. L. zawierającym żądanie wznowienia postępowania uwłaszczeniowego. W tej fazie pozostającą do rozstrzygnięcia kwestią była legitymacja wnioskodawcy, która została pozytywnie przesądzona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2005 r. sygn. akt OSK 388/04, a w dalszej kolejności w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1881/05. Na tym etapie i w tak ustalonych okolicznościach sprawy nie może mieć znaczenia zapadłe później rozstrzygnięcie przez sąd administracyjny w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Może ono natomiast rzutować na merytoryczną ocenę przez organ, we wznowionym postępowaniu uwłaszczeniowym, czy podstawa wznowienia wskazana przez wnioskodawcę rzeczywiście wystąpiła i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy o uwłaszczenie przedsiębiorstwa. W świetle powyższego bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Ministra Budownictwa art. 146 § 2 kpa, gdyż nie mogło dojść do naruszenia przepisu, który odnosi się do działań organu administracji we wznowionym już postępowaniu, a nie do stadium badania dopuszczalności wznowienia, w którym to została wydana uchylona decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa z [...] grudnia 2003 r. Niezasadny jest także pogląd skarżącego, iż z uwagi na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 listopada 2006 r. odpadło związanie oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie legitymacji W. L. do żądania wznowienia postępowania. Przekonanie, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skutkował zmianą stanu faktycznego sprawy wyłączającą związanie powyższą oceną prawną jest chybione, bowiem nie uwzględnia, że sprawa wciąż dotyczy zagadnienia dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.