I SA/Wa 1995/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconej z tytułu zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Sygnatura akt I SA/Wa 1995/13 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania W. D. – utrzymało w mocy od decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. w sprawie odmowy umorzenia należności w wysokości [...] zł, powiększonej o 5%, tj. kwotę [...] zł z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na rzecz syna, R. D., w okresie od 1 września 2005 r. do 31 lipca 2007 r. i od 1 września 2007 r. do 30 września 2008 r. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] z dnia [...] września 2006 r. i nr [...] z dnia [...] września 2007 r., zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r., przyznał zaliczkę alimentacyjną na osobę uprawnioną, R. D., na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., 1 września 2006 r. do 31 lipca 2007 r. i od 1 września 2007 r. do 30 września 2008 r. Decyzje zostały zrealizowane w całości z dniem 30 września 2008 r. Pismem z dnia 3 stycznia 2012 r. W. D. wniósł o umorzenie zaległości powstałych w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej na rzecz syna R. D. Wniosek uzasadnił swoją trudną sytuacją – od 10 lat jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku i z tego powodu nie mógł płacić alimentów. Dodatkowo w ciągu trzech lat dwukrotnie przebywał w szpitalu. Wiek [...] jest kolejna barierą w znalezieniu i podjęciu pracy. O umorzenie zaległości wniósł w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i zajęciem mieszkania, w którym jest zameldowany także syn. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności zaznaczył, że oceniając złożony wniosek należy ustalić, czy istnieje przepis prawny dający podstawę do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Wyjaśnił, że art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który przewiduje możliwość umorzenia przez organ właściwy wierzyciela należności z tytułu wypłaconych świadczeń ze względu na sytuację materialną dłużnika, nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy jedynie zasad umarzania świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a więc świadczeń, których podstawą wypłaty były przepisy ustawy z 2007 r. (obecnie obowiązującej). Umorzenie natomiast z takich względów wypłaconych zaliczek alimentacyjnych było możliwe, ale wyłącznie przed dniem 1 października 2008 r. pod rządami uprzednio obowiązującej w tej materii ustawy. Organ właściwy wierzyciela miał wówczas możliwość rozpoznania takiego wniosku na podstawie art. 16 u.p.w.d.a. Ustawa ta jednak obowiązywała do 30 września 2008 r. Zatem w rozpatrywanej sprawie decyzja w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych wierzycielowi ze środków publicznych mogła być wydana jedynie w trybie przepisu art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych jest skutecznie przeprowadzona egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. W niniejszej sprawie tak skuteczna egzekucja należnych alimentów przez wskazany przez ustawodawcę minimalny okres (3 lata) nie miała miejsca. Kategoryczne sformułowanie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. nie pozostawia wątpliwości, iż nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. To właśnie ze względu na przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie prawne, w zakresie instytucji umarzenia dłużnikowi należności powstałych w wyniku wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń alimentacyjnych organy, mimo niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej W. D., tej sytuacji nie mogły brać pod uwagę przy rozpoznawaniu jego wniosku. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w przywołanym przez organ orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł W. D., nie precyzując zarzutów stawianych skarżonej decyzji ani wniosków co do rozstrzygnięcia Sądu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko zwarte w decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., mocą której organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W., którą organ ten odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na rzecz syna R. D. we wskazanym wyżej okresie. Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. nr 1, poz. 7, ze zm.). Nie jest sporne w niniejszej sprawie, że mocą wskazanych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia decyzji Prezydent W. przyznał zaliczkę alimentacyjną na rzecz syna skarżącego – R. D. Decyzje te są ostateczne i zostały zrealizowane. Tym samym nie może podlegać ocenie przez tut. Sąd zasadność tych rozstrzygnięć. Bez znaczenia w tej sytuacji pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, że w okresie, w którym wypłacane były zaliczki alimentacyjne syn małoletniego faktycznie z nim zamieszkiwał i pozostawał na jego utrzymaniu. Te kwestie winny być przez niego podnoszone w postępowaniu przed sądem powszechnym w sprawie dotyczącej sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i ponoszenia kosztów utrzymania, wówczas małoletniego, syna R. Bezsporne jest również, że po stronie skarżącego w okresie wskazanym przez organ powstała z tytułu wypłaconych zaliczek zaległość w wysokości [...] zł, powiększona o 5 %. Z pisma komornika wynika również, że nie dokonywano żadnych wpłat tytułem spłaty powyższej zaległości w okresie do 21 września 2012 r. Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) ·30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) ·50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3), ·100% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Skoro, czego nie neguje skarżący, nie wpłynęły na poczet należności z omawianego tytułu żadne kwoty i egzekucja nie jest skuteczna w żadnym zakresie, to brak jest podstaw do umorzenia ww. należności. Tym samym prawidłowo organ ocenił, że nie może w stosunku do skarżącego rozważać możliwości umorzenia należności, co skutkuje koniecznością wydania decyzji odmownej w tym zakresie. Wykładnia art. 30 ust. 1 – jak trafnie wskazały organy, nie pozostawia także wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki do umorzenia wskazanej należności. Taka sytuacja może być jedynie oceniana w przypadku opisanym w art. 30 ust. 2 omaw. ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu organ właściwy dla wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Z treści tego unormowania w sposób jednoznaczny wynika, że dotyczy on jedynie należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco. Gdyby bowiem intencją ustawodawcy było wprowadzenie możliwości umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych również w razie trudniej sytuacji życiowej i majątkowej zobowiązanego, to z pewnością tego rodzaju unormowanie wprowadziłby albo do ust. 1, albo nie ograniczyłby tego rozwiązania jedynie do zaliczek z funduszu alimentacyjnego uregulowanych w ust. 2. Podobne stanowisko zostało także wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 czerwca 2012 r. w sprawie I OSK 2439/11 (dostępne na http://:orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku tym Sąd przypomniał, że problematyka pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sytuacji, gdy egzekucja świadczeń od dłużnika alimentacyjnego była bezskuteczna, była na przestrzeni ostatnich lat regulowana różnymi ustawami. Najpierw regulowała ją ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) a od dnia 1 października 2008 r. kwestie te określa ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). W związku z powyższym, przy rozpatrywaniu wniosku dłużnika o umorzenie zadłużenia, istotne jest, z jakim świadczeniem mamy w danym przypadku do czynienia. Przepis art. 30 ust. 2 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotyczy bowiem tylko należności, powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nie dotyczy on natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Umarzanie tych ostatnich należności określa natomiast art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 980/10). Tym samym stwierdzić należy, że poza wyjątkiem wskazanym w art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, umorzenie zaliczki alimentacyjnej nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ właściwy wierzyciela w oparciu o ustawę o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wymaga to zatem przeprowadzenia odrębnego postępowania. Mając powyższe na uwadze prawidłowo organ ocenił wniosek skarżącego z punktu widzenia zasad określonych w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazując jednocześnie, że ust. 2 tego przepisu nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania. Nie jest bowiem kwestionowane, że zaległości skarżącego powstały w związku z należnościami wypłacanymi w formie zaliczek alimentacyjnych, a nie z funduszu alimentacyjnego. Nie trafny jest także zarzut skarżącego, co do tego, że przedmiotowa ustawa nie może mieć do niego zastosowania, skoro zaległości alimentacyjne powstały przed jej wejściem w życie. Wprawdzie ustawa weszła, – co do zasady w życie z dniem 1 października 2008 r. (za wyjątkiem przepisów wymienionych w art. 48 tej ustawy) zaś należności powstały przed tą datą, jednakże ustawa nie zawiera przepisów przejściowych, które pozwalałyby stosować inne normy prawne do stanów faktycznych powstałych przed datą wejścia w życie ustawy. Oznacza to, że do umarzania zaległości alimentacyjnych powstałych przed datą jej wejścia w życie również mają zastosowanie te przepisy. Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji