I SA/Wa 2007/20

WyrokWSA w Warszawie2021-05-13

Skład orzekający: Przemysław Żmich, Dorota Apostolidis, Jolanta Dargas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy gmina nabyła z mocy prawa własność nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, jeśli na dzień 31 grudnia 1998 r. nie była jej właścicielem, ale wykonywała nad nią władztwo publicznoprawne?
Ratio decidendi
Gmina nabywa z mocy prawa własność nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, jeśli na dzień 31 grudnia 1998 r. nie była jej właścicielem, ale wykonywała nad nią władztwo publicznoprawne. Władztwo to jest wykazywane przez konkretne przejawy zarządu drogą, takie jak utrzymanie, konserwacja, odśnieżanie czy oświetlenie, nawet jeśli właściciel gruntu nie wyraził zgody na władanie nim lub współwładał z gminą.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę gminną. Organ I instancji (Wojewoda) stwierdził nabycie własności przez Gminę, co utrzymał w mocy Minister Rozwoju po wcześniejszym uchyleniu przez WSA decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Skarżąca T. S. kwestionowała nabycie własności przez Gminę, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niewyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego. Sąd oddalił skargę, uznając, że przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy zostały spełnione.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi T. S na decyzję Ministra Rozwoju z [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę. Minister Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania T. S., decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] stwierdzającą nabycie przez Gminę [...] , z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości gruntowej, położonej w [...] , w [...] , stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha, zajętej 31 grudnia 1998 r. pod drogę gminną - ul. [...] . Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...] , działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą", decyzją z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] stwierdził nabycie, przez Gminę [...] , z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości gruntowej, położonej w [...] , w [...] , stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha, zajętej 31 grudnia 1998 r. pod drogę gminną - ul. [...] . Od ww. decyzji odwołanie złożyła T. S. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem. Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] ) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 września 2018 r. sygn. akt I SA/\Na 174/18 stwierdził nieważność ww. decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] listopada 2017 r. wskazując, że przedmiotowa decyzja została skierowana do nieżyjącego J. M. , zmarłego [...] kwietnia 2016 r. Postanowieniem z [...] września 2019 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] do czasu dostarczenia odpisu prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po J. M. albo zarejestrowanego notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia po ww. zmarłym. Następnie Minister Rozwoju postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. nr [...] podjął postępowanie w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2016 r. Minister Rozwoju decyzją z [...] lipca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy nieruchomości pozostające 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Dalej Minister wskazał, że 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że działka nr [...] odpowiada działce hipotecznej nr [...] . 31 grudnia 1998 r. właścicielami przedmiotowej nieruchomości byli J. M. , L. C. oraz J. T. . L. C. zmarła [...] czerwca 2006 r., a spadek po niej nabył J. M. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 2006 r. sygn. Akt [...]. J. T. zmarła [...] sierpnia 2007 r., a spadek po niej nabyli T. S. , A. T. , J. T. i T. T. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] maja 2015 r. sygn. akt [...]. J. M. zmarł [...] kwietnia 2016 r., a spadek po nim nabyła M. K. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 2020 r. sygn. akt [...]. Aktualnie właścicielami przedmiotowej nieruchomości są zatem T. S. , A. T. , J. T., T. T. i M. K.. Nieruchomość objęta jest KW nr [...]. 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną - ul. [...] w [...] , co ustalono na podstawie: uchwały Nr XX/211/87 Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 25 maja 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg lokalnych miejskich (Dz. Urz. Woj. Kieleckiego z 1987 r. Nr 12, poz. 149), art. 103 ust. 2 ustawy, na mocy którego przedmiotowa droga od 1 stycznia 1999 r. stała się drogą gminną, mapy zasadniczej założonej w 1981 r., - wyrysu z mapy ewidencyjnej nr [...] z 9 lipca 2010 r., wyrysu z mapy ewidencyjnej z 30 grudnia 2014 r. nr [...], rejestru pomiarowego wraz z planem z 1965 r., z którego wynika, że działka nr [...] (obecnie nr [...]) o pow. [...] m2 znajduje się pod drogą. Zdaniem Ministra z ww. dokumentów wynika, że na przestrzeni lat stan nieruchomości nie uległ i zmianie. Istotne jest również to, że skarżąca nie kwestionuje zajęcia nieruchomości pod drogę, a jedynie fakt władztwa publicznoprawnego. 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu publicznym o czym świadczy: - umowa ubezpieczenia z tytułu prowadzenia zarządu dróg lokalnych miejskich z 6 marca 1992 r. obejmująca m.in. ul. [...] , - oświadczenie B. W. pracownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta [...] w latach 1998-1999 z 23 października 2014 r., w którym potwierdza, że w ramach swoich obowiązków służbowych konsultował i zatwierdzał projekty organizacji ruchu na drogach publicznych, będących w zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg w [...] , jak również sprawował kontrolę nad prawidłowością oznakowania ulic znakami drogowymi. Zakres ww. obowiązków obejmował m.in. ul. [...] , - oświadczenie M. R. pracownika Miejskiego Zarządu Dróg w [...] z 23 października 2014 r., która w latach 1998-1999 pełniła obowiązki dyżurnego akcji zimowego utrzymania ulic na terenie miasta [...], mające na celu zapewnienie przejezdności ulic. W ramach powyższej akcji wykonywane było odśnieżanie i zwalczanie gołoledzi, m.in. na ul. [...] , - oświadczenie A. G. pracownika Działu Budowy, Utrzymania i Ochrony Pasa Drogowego w Miejskim Zarządzie Dróg w [...] w latach 1998-1999 z 23 października 2014 r., która w powyższym okresie zlecała, nadzorowała i odbierała prace związane z bieżącym utrzymaniem ulic położonych w północnej części miasta [...], w tym m.in. na ul. [...] . A. G. w powyższym okresie pełniła również obowiązki dyżurnego akcji zimowego utrzymania ulic na terenie miasta [...], mające na celu zapewnienie przejezdności ulic. W ramach powyższej akcji wykonywane było odśnieżanie i zwalczanie gołoledzi, m.in. na ul. [...] , - metryka ul. [...] , z której wynika, że przedmiotowa ulica była wyposażona w oświetlenie, wodociąg, przewody telekomunikacyjne, przewody elektroenergetyczne oraz przepust. Minister wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 506) również, w wersji obowiązującej w 31 grudnia 1998 r., zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego, a także wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i utylizacji unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną (a od 1 stycznia 1999 r. również w gaz), należy do zadań własnych gminy. Oznacza to, że wykonując te zadania jednostka samorządu terytorialnego musiała wykonywać, co najmniej władztwo faktyczne nad przedmiotową nieruchomością. Odnosząc się do zarzutu skarżącej podniesionego w odwołaniu Minister podał, że władztwo publicznoprawne dotyczy całego odcinka drogi, a nie poszczególnych działek gruntu. Trudno bowiem uznać, że istnieje możliwość wykazania dokonywania czynności związanych z utrzymaniem danej drogi publicznej tylko w stosunku do konkretnych działek. Odnosząc się do zarzutu, że współwłaściciele dokonali w 1986 r. wpłaty na budowę gazociągu organ odwoławczy wskazał, że powyższa okoliczność nie stanowi przeszkody dla realizacji czynności zarządu drogi przez podmiot publiczny. Od decyzji Ministra Rozwoju z [...] lipca 2020 r. T. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 73 ust 1 i 3 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy poprzez jego zastosowanie, podczas gdy nie zachodziły do tego przesłanki; 2) przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się zwłaszcza w pominięciu dowodów przedłożonych w toku postępowania przez skarżącą, a dotyczących budowy przebiegającej przez działkę linii gazociągu i kanalizacji, co w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględnienia, że to właściciele nieruchomości wykonywali zadania należące do zadań własnych gminy określonych w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym, a także wyciągnięciu z materiału dowodowego wniosków z niego niewypływających, a to uznaniu za organem I instancji, że Gmina [...] władała przedmiotową nieruchomością, podczas gdy brak jest wiarygodnych dowodów na tę okoliczność, - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn dla których organ odmówił dowodom przedłożonym przez skarżącą wiarygodności i mocy dowodowej a z jakich przyczyn obdarzył walorem wiarygodności dowody przeciwne przyjęte przez organ I instancji za podstawę decyzji, - art. 8 i art. 107 § 3 kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, - art. 138 § 1 ust. 2 kpa poprzez niezastosowanie, podczas gdy decyzja organu I instancji zawiera wady uniemożliwiające jej pozostawienie w obrocie prawnym. Wskazując na powyższe zarzuty T. S. wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2) uchylenie w całości decyzji organu I instancji i umorzenie w tym zakresie postępowania pierwszoinstancyjnego; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie nie jest sporne to, że 31 grudnia 1998 r. właścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , oznaczonej obecnie jako działka nr [...] o pow. [...] m2 (odpowiadająca ówczesnej działce nr [...] o pow. [...] m2 wynikającej z rozliczenia geodezyjnego przyjętego do pzgik 8 września 1997 r. dotyczącego Hip. [...] ) byli: J. M. , L. C. i J. T. - Kw nr [...]). Nie budzi także wątpliwości to, że ul. [...] w [...] 31 grudnia 1998 r. miała status drogi lokalnej miejskiej, co wynika z poz. 212 załącznika do uchwały Nr XX/211/87 Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia 25 maja 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg lokalnych miejskich (Dz. Urz. Wojew. [...] Nr 12, poz. 149). W niniejszej sprawie nie ma także sporu pomiędzy organami, a T. S. , że teren obecnej działki nr [...] o pow. [...] m2 był 31 grudnia 1998 r. faktycznie zajęty pod pas drogowy ul. [...] . Z rejestru pomiarowego sporządzonego z 1965 r. przez geodetę Z. Z. wynika, że działka nr [...] (pochodząca z działki nr [...]) znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...] . Zajęcie spornego gruntu pod pas drogowy ul. [...] potwierdza też oświadczenie dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w [...] z 16 marca 2016 r. Z kolei mapa zasadnicza z 1981 r. wskazuje, że sporny grunt znajdował się poza ogrodzeniem prywatnej posesji o adresie ul. [...] w liniach rozgraniczających ul. [...] . Okoliczności tej nie kwestionuje skarżąca T. S. . W niniejszej sprawie sporne pozostaje natomiast to, czy 31 grudnia 1998 r. Miasto [...] jako zarządca drogi publicznej poprzez organ administracji drogowej zarządzający drogą, tj. Zarząd Miasta [...] władało ówczesną działką nr [...] obejmującą teren aktualnej działki nr [...]. Jak wynika z powyższych definicji w skład ulicy miejskiej będącej rodzajem drogi utożsamianej z pasem drogowym wchodziły 31 grudnia 1998 r. nie tylko takie elementy typowe dla drogi jak jezdnia, pobocze, chodniki, ale też takie składniki jak urządzenia techniczne związane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu, a także umieszczone w pasie drogowym urządzenia techniczne niezwiązane z ruchem pojazdów lub pieszych. Odnosząc się do przesłanki "władania" 31 grudnia 1998 r. przez podmiot publicznoprawny terenem dawnej działki nr [...] , oznaczonym obecnie jako działka nr [...] o pow. [...] m2 Sąd zwraca uwagę, że przestrzenny zakres zajęcia nieruchomości prywatnej pod drogę publiczną określa teren, na którym podmiot publicznoprawny (Zarząd Miasta [...]) wykonywał władztwo publicznoprawne jako organ administracji drogowej w rozumieniu art. 17 ust. 2 pkt 2, art. 22 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 3 pkt 1 udp w zw. z art. 1 pkt 28 lit. f i g ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.). Przy czym trzeba wskazać, że przestrzenny zakres władztwa na konkretnych fragmentach nieruchomości prywatnych zostaje wyznaczony przez przestrzenny zakres ich faktycznego zajęcia pod drogę publiczną, a ściślej pas drogowy tej drogi będącej ulicą zdefiniowany w art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) – dalej zwanej "udp", w wersji obowiązującej na 31 grudnia 1998 r. Władania publicznoprawnego, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy, nie wyklucza brak zgody właściciela gruntu na władanie nim przez jednostkę samorządu terytorialnego, czy też współwładanie przez właściciela z gminą nieruchomością zajętą pod drogę publiczną. Ze złożonych do akt sprawy: 1) metryki ul. [...] założonej w 12 grudnia 1989 r. oraz Raportu Wstępnego o stanie dróg z 1996 r. wynika, że ul. [...] była ulicą zaewidencjonowaną przez organ administracji drogowej i objętą nadzorem w zakresie jej stanu. Była ulicą oświetloną, z uzbrojeniem w wodociąg, przewody telekomunikacyjne i elektroenergetyczne, ulicą o tłuczniowej nawierzchni jezdni i obustronnych poboczach; 2) umowy z 5 listopada 1996 r. zawartej pomiędzy Miastem [...], a [...] Sp. z o. o. w [...] oraz z oświadczeń z 23 października 2014 r. pracowników z lat 1998-1999 r. Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta [...] i Miejskiego Zarządu Dróg, z których wynika, że ul. [...] w sezonach zimowych [...],[...] i [...] była kontrolowana w zakresie oznakowania znakami drogowymi, objęta jednorazowymi pracami interwencyjnymi w zakresie odśnieżania, zwalczania gołoledzi; 3) umowy ubezpieczenia z 6 marca 1993 r. i pisma Prezydenta Miasta [...] z 23 marca 1992 r. wynika, że zarządca drogi ul. [...] był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej wynikającej z zarządu tą drogą. Z powyższego wynika, że Miasto [...] wykazało, według stanu na 31 grudnia 1998 r., konkretne przejawy władania, terenem oznaczonym jako aktualna działka [...] . W tej dacie, jak wskazują opisane wyżej dowody i stan prawny, podmiot publicznoprawny - gmina Miasto [...] wykonywała władztwo nad spornym gruntem poprzez swój organ wykonawczy Zarząd Miasta [...] i jednostkę organizacyjną będącą zarządem drogi – Miejski Zarząd Dróg w [...] . Trafnie zwrócił uwagę Minister, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.) sprawy związane z zaspokajaniem potrzeb wspólnoty samorządowej z zakresu ulic, organizacji ruchu drogowego, wodociągów, zaopatrzenia w energię elektryczną 31 grudnia 1998 r. stanowiły zadania własne Miasta [...]. Wobec tego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy, umożliwiające wydanie decyzji stwierdzającej nabycie 1 stycznia 1999 r. przez Miasto [...] nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , stanowiącej obecnie działkę nr [...] , zajętej pod drogę publiczną, ul. [...] . Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że umowa z 1996 r. dotycząca zimowego utrzymania ulic miejskich w [...] m.in. w sezonie zimowym [...] dotyczyła ulic wymienionych w załączniku nr 1, ale także innych ulic niewymienionych w tym załączniku (§ 1 ust. 2 lit. c, § 4 ust. 4 umowy, załącznik nr 2 pkt III dotyczący ulic zlecanych dodatkowo). To, że ul. [...] nie była wówczas asfaltowa nie uniemożliwiało jej odśnieżania. Sąd zwraca uwagę, że odśnieżanie dotyczy nie tylko jezdni drogi ale też innych jej elementów, np. pobocza, które nie zawsze jest utwardzone. Podnoszona w skardze kwestia wpłat pieniężnych przez właścicieli przedmiotowej nieruchomości, w tym skarżącą, na Komitet budowy gazociągu, czy na Komitet budowy sieci kanalizacyjnej nie zaprzecza temu, że Miasto [...] władało spornym gruntem w pasie drogowym ul. [...] . Do tej kwestii odniósł się Miejski Zarząd Dróg w [...] w piśmie z 16 marca 2016 r. Z pisma tego wynika, że wspomniane inwestycje infrastrukturalne dotyczyły uzbrojenia działek przyległych do drogi. Jak wskazano wyżej władania publicznoprawnego, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy, nie wyklucza brak zgody właściciela gruntu na władanie nim przez jednostkę samorządu terytorialnego, czy też współwładanie z gminą nieruchomością zajętą pod drogę publiczną. Taka sytuacja często występowała w praktyce w sytuacji, gdy prywatny grunt faktycznie zajęty pod pas drogowy drogi publicznej znajdował się poza ogrodzeniem prywatnej posesji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie zawsze był świadkiem prac utrzymaniowych wykonywanych zimą na gruncie na zlecenie zarządcy drogi lub zarządu drogi. Nie można pomijać tego, że zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.) obowiązek utrzymania czystości i porządku w odniesieniu do dróg publicznych należał do zarządu drogi. Trzeba wskazać, że dla wykazania władania publicznoprawnego znaczenie ma władanie sprawowane na drodze, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Dokumenty wskazujące na władanie drogą z zasady odnoszą się do konkretnych dróg, a nie działek ewidencyjnych. Władanie publicznoprawne nie nosi cech posiadania w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ponieważ odnosi się do czynności dotyczących, np. utrzymania, ochrony, naprawy, konserwacji drogi, dokonywanych często także przy udziale właściciela nieruchomości bądź nawet wbrew jego woli (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 37/14). Z art. 4 ust. 1 pkt 9-11 i art. 23 ust. 6 pkt 4 udp wynika, że konkretnym przejawem władania przez podmiot publicznoprawny gruntem zajętym pod drogę publiczną są, np. takie czynności jak: modernizacja drogi (wykonywanie robót), utrzymanie drogi (wykonywanie robót remontowych, konserwacyjnych, porządkowych, innych w celu zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu, odśnieżanie, zwalczanie śliskości zimowej), sadzenie i usuwanie drzew i krzewów. Zatem takie dokumenty jak metryka drogi, raport o stanie dróg, oświadczenia pracowników zarządu drogi wskazujące, według stanu na 31 grudnia 1998 r., na zarządzanie ul. [...] (kontrola stanu nawierzchni i oznakowania) i wykonywanie w jej pasie drogowym prac z zakresu utrzymania drogi lokalnej miejskiej (art. 4 pkt 10 udp), w szczególności prac polegających na odśnieżaniu, zwalczaniu śliskości zimowej w sezonie zimowym w sposób dostateczny potwierdzały władanie spornym gruntem przez podmiot publicznoprawny. Biorąc pod uwagę powyższe pod uwagę i uznając zarzuty skargi za nieskuteczne Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło