I SA/Wa 2009/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2012 r. sprawy ze skargi B.J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołania B.J. od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2010 r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez Powiat [...] (obecnie m. W.), z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...] zajętej pod drogę publiczną ul. [...] – umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z 31 grudnia 2001 r. O.L., wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez podmiot publiczny własności m. in. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. zajętej pod drogę publiczną ul. [...]. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), decyzją z [...] października 2010 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] (obecnie Miasto W.) własności nieruchomości położonej w W., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. obręb [...], zajętej pod drogę publiczną ul. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że z odpisu księgi wieczystej KW nr [...] wynika, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa. Od decyzji Wojewody [...] odwołanie wniosła B.J., wskazując na wadliwość zaskarżonej decyzji i podnosząc fakt, że z odpisu księgi wieczystej z [...] stycznia 2002 r. wynika, iż prawo własności objętej nią nieruchomości przysługiwało osobom fizycznym. Rozpatrując odwołanie Minister Infrastruktury wskazał, że zgodnie z art. 127 § 1 kpa prawo do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji służy stronie. Stosownie do art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ odwoławczy wyjaśnił, że warunkiem koniecznym do występowania podmiotu jako strony postępowania, jest posiadanie interesu prawnego lub obowiązku związanego z prowadzonym postępowaniem albo żądanie przez podmiot czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ustawodawca definiując w art. 28 kpa pojęcie strony postępowania administracyjnego wskazał wyraźnie na powiązanie określonego podmiotu z interesem prawnym. Chodzi tu nie o interes czy obowiązek faktyczny, dający się nawet racjonalnie uzasadnić ale o interes lub obowiązek prawny tj. taki, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Tak więc o tym, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decydować będzie nie wola osoby lecz norma prawna, z której dla tego podmiotu będą wynikały wprost określone prawa lub obowiązki. Pojęcie strony jakim posługuje się art. 28 kpa może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę dla sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Organ wskazał, że przepis art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Z akt sprawy wnika, że nieruchomość oznaczona nr [...] stanowiła własność O.L. i H.L. (KW nr [...]). Spadek po H.L., zmarłej [...] czerwca 1994 r. nabyła w całości O.L. (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z [...].03.2005 r. sygn. akt [...] zatem przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własność O.L. Z treści postanowienia Sądu Rejonowego w K. [...] Wydział Cywilny z [...].03.2005 r. sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku m.in. po O.L., (sprostowanego postanowieniem Sądu Okręgowego w L. [...] Wydział Cywilny z [...].08.2005 r. sygn. akt [...]) wynika, iż spadek po O.L., zmarłej w dniu [...] lipca 2003 r., w zakresie nieruchomości położonych w Polsce na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa. W ocenie organu z powyższego wynika, że przedmiot rozstrzygnięcia, na podstawie art. 73 ustawy, obejmuje prawo własności do nieruchomości, czyli prawo rzeczowe, które w drodze spadkobrania, nabył Skarb Państwa. Ponadto z treści znajdującego się w aktach sprawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 7 października 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 925/09 wynika, że Sąd potwierdza, iż Skarb Państwa nabył prawa rzeczowe do nieruchomości (prawo własności, ograniczone prawo rzeczowe), jednocześnie wskazując, iż takim prawem rzeczowym nie jest "roszczenie" (w objętej wyrokiem sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej wydanej na podstawie przepisów dekretu z 26 października 1946 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Zdaniem organu odwoławczego żądanie stwierdzenia przejścia na własność podmiotu publicznego prawa własności danej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nie stanowi roszczenia o jakim mowa w wyroku. Oznacza to, że B.J. nie wstąpiła w miejsce zmarłej O.L. w sprawie rozpatrzenia wniosku z 31 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nabycia przez podmiot publiczny własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], jako zajętej pod drogę publiczną. Organ wskazał, że stwierdzenie, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B.J. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 28 kpa, polegające na przyjęciu, że ze względu na brak interesu prawnego nie ma ona przymiotu strony. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że jest następcą prawnym O.L. w zakresie praw i obowiązków majątkowych innych aniżeli prawo własności nieruchomości położonych w Polsce. Okoliczność ta została jednoznacznie wyjaśniona w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7.10.2009 r., sygn. akt I SA/Wa 925/09. O.L. wystąpiła do organu z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną – ulicę [...] i ulicę [...], obejmujący m.in. przedmiotową działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m2. W postępowaniu prowadzonym przez Urząd Miasta W. B.J. – jako następca prawny O.L. – została wezwana do przedłożenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] wydanej na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r., stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa (lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego) gruntu zajętego pod drogę – ulicę [...] i ulicę [...], stanowiącego działki ewidencyjne: nr [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m2. W dniu [...] stycznia 2010 r. Prezydent Miasta W. postanowieniem nr [...] zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt stanowiący m.in. działkę nr [...], podając w uzasadnieniu, że "Do ustalenia odszkodowania niezbędne są dokumenty potwierdzające prawo własności do przedmiotowej nieruchomości oraz ostateczna decyzja wojewody wydana na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.)". Skarżąca podniosła, że ustalenia organu odwoławczego są wewnętrznie sprzeczne. Jeżeli jak to wyraźnie wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji – działka gruntu nr [...], zajęta pod drogę publiczną, stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własność O.L., to nabycie przez Skarb Państwa prawa własności tej nieruchomości nastąpiło z mocy prawa, tj. na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. w dniu 1 stycznia 1999 r. Nie wchodzi tu w grę nabycie w drodze dziedziczenia, gdyż otwarcie spadku po O.L. nastąpiło dopiero [...] lipca 2003 r., a więc w dacie, w której Skarb Państwa był już właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Skarżąca wskazała na orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące interesu prawnego i podniosła, że ma interes prawny w postępowaniu, gdyż decyzja wydana przez Ministra Infrastruktury – rozstrzygając o prawie własności Skarbu Państwa – odnosi skutki wobec praw i obowiązków skarżącej będących przedmiotem postępowania o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Skarżąca jest stroną postępowania prowadzonego przez Prezydenta W. o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...] zajętą pod drogę publiczną, które to postępowanie zostało w dniu [...] stycznia 2010 r. zawieszone do czasu wydania przez Wojewodę [...] decyzji potwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Wydanie decyzji potwierdzającej przejście prawa na jeden z wyżej wskazanych podmiotów jest warunkiem koniecznym do rozpoznania wniosku o odszkodowanie. Podstawą prawną rozstrzygnięć w obydwu sprawach jest ten sam przepis prawa materialnego (art. 73 ustawy z 13 października1998 r.), chociaż różne jego ustępy. Skarżąca jest spadkobierczynią (na skutek spadkobrania po swoim mężu) po O.L., z wyłączeniem nieruchomości położonych w Polsce. Jak wynika z akt sprawy, w tym z odpisu z księgi wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego dla W. – [...], właścicielką działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. była O.L. (z tytułu współwłasności i spadkobrania po zmarłej w 1994 r. siostrze H.L.). Nieuprawnione jest więc stanowisko organu (k.3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), że cyt.: " (..) przedmiot rozstrzygnięcia na podstawie art. 73 ww. ustawy obejmuje prawo własności do nieruchomości, czyli prawo rzeczowe, które w drodze spadkobrania nabył Skarb Państwa". Otóż O.L. zmarła [...] lipca 2003 r. Zgodnie z art. 924 kc spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia (art. 925 kc). Natomiast zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, stają się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością jednego z tych podmiotów. Wobec tego, jeżeli zostały spełnione przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy nieruchomość z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa (lub jednostki samorządu terytorialnego), to nie mogła ona stać się własnością Skarbu Państwa na skutek dziedziczenia po O.L., zmarłej w 2003 r. Skarżąca jako spadkobierczyni po O.L. w zakresie praw i obowiązków innych aniżeli prawa do nieruchomości położonych w Polsce, domaga się wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy, gdyż rozstrzygnięcie w tym postępowaniu, będzie miało wpływ na jej prawa w sprawie o odszkodowanie (art. 73 ust 4 ustawy). Zważyć należy, że w przypadku, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu, przyjmuje się, iż postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw i obowiązków innego podmiotu postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego pomiotu w sposób pośredni, przy czym przepis art. 28 kpa nie stawia wymogu, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego podmiotu w sposób bezpośredni (por. wyrok NSA z 28 IX 2009 r., II GSK 62/09). W niniejszej sprawie z przyczyn wyżej omówionych taka sytuacja zachodzi. Dlatego skarżąca ma interes prawny w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Z powyższych przyczyn wadliwe jest stanowisko organu II instancji odnośnie umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt. 3 kpa. Wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 3 kpa, art. 73 ust.1 w zw. art. 28 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm). Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni, że skarżąca ma przymiot strony i rozpatrzy jej odwołanie.