I SA/Wa 2035/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. R., A. S., E. P., A. L. i M. S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. uchylił w całości decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. Nr [...] dotyczącej uwłaszczenia Wytwórni [...] "[...]" w K., w części odnoszącej się do działek nr [...] i nr [...], powstałych z podziału działki nr [...] pochodzącej z podziału działki nr [...], położonej w K., obręb [...], w granicach dawnej parceli [...]. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1953 r. nr [...], wydanym na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), wywłaszczono na rzecz Przedsiębiorstwa [...] w K. m. in. nieruchomość położoną w K., oznaczoną jako parcela [...] o pow. [...] ha, zapisaną w księdze wieczystej nr [...], stanowiąca własność F. G. Parcela [...] weszła następnie w skład działki nr [...], ujętej w decyzji uwłaszczeniowej. Działka nr [...] ulegała kolejnym podziałom, w wyniku których powstała m. in. działka nr [...] objęta księgą wieczystą nr [...]. Decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 1993 r. Nr [...] Wojewoda [...] w oparciu art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Wytwórnię [...] "[...]" w K. (przekształconą w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pn. Wytwórnia [...] "K." S.A. w K.) prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w K. przy ul. [...] w obrębie nr [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha oraz nabycie prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie. W wyniku wznowienia postępowania powyższa decyzja została przez Wojewodę [...] uchylona orzeczeniem z dnia [...] września 1994 r. Nr [...] w części dotyczącej wydzielonych z nieruchomości nr [...], działek: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha (objęte Kw [...]). Jednocześnie organ orzekł, że istniejące w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu Wytwórni [...] "[...]" w K., którego następcą prawnym jest Wytwórnia [...] "K." S.A. w Krakowie, do gruntu oznaczonego jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] nie przekształciło się w mocy prawa w prawo użytkowania wieczystego gruntu. Na podstawie postanowień Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 1997 r. sygn. akt [...] i z dnia [...] listopada 1991 r. sygn. akt [...] następcami prawnymi F.G. zostali M. R., A. S., M. S., E. P. i A. L. Pismem z dnia 25 czerwca 2009 r. M. R. - spadkobierczyni byłej właścicielki nieruchomości, złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] stycznia 1993 r. w części odnoszącej się do dawnej parceli [...]. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] stycznia 1993 r. w powyższej części stwierdzając, że uwłaszczenie nie naruszyło praw osób trzecich. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej powyższą decyzją wystąpili M. R., A. S., E. P., A. L. i M. S. podnosząc m. in., że spadkobiercy byłej właścicielki nieruchomości wywłaszczonej nie byli poinformowani o prowadzonym postępowaniu uwłaszczeniowym, przez co zostały naruszone prawa osób trzecich. Wskazali, że decyzja uwłaszczeniowa dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Jednocześnie podniesiono brak spełnienia przesłanek niezbędnych do uwłaszczenia nieruchomości, oraz to, że grunt o pow. [...] m2 z dawnej parceli [...] nie został wywłaszczony na rzecz Skarbu Państwa, ponieważ faktycznie wywłaszczona powierzchnia wynosiła [...] m2, a parcela ta w księdze wieczystej miała powierzchnię [...] m2. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. uchylił w całości decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. w części odnoszącej się do działek nr [...] i nr [...], W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Oznacza, że ocena organu orzekającego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, dotyczy wyłącznie tego, czy kwestionowana w tym trybie decyzja jest dotknięta wadą, określoną w art. 156 § 1 Kpa. W tym więc postępowaniu organ nadzorczy nie poddaje analizie całego postępowania zwykłego, lecz jedynie mając na uwadze zaskarżoną decyzję, kontroluje, czy jej wydanie może się wiązać z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie. Zgodnie z art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. z dniem 5 grudnia 1990 r. nastąpiło uwłaszczenie państwowych i komunalnych osób prawnych posiadających w tym dniu w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy, czyli przekształcenie prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz w prawo własności budynków i innych urządzeń oraz lokali znajdujących się na tym gruncie. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Organ podkreślił, że z wyjaśnień udzielonych przez Urząd Miasta K. w piśmie z dnia 8 grudnia 2011 r. Nr [...] wynika, że parcela katastralna [...] gm. kat. [...] swoim zakresem obejmuje część działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], przy czym większość parceli [...] znajduje się w działce nr [...], położonych w obrębie [...], jednostce ewidencyjnej [...]. Objęta ww. decyzją uwłaszczeniową działka nr [...] (w skład której weszła dawna parcela [...]) w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła Skarbu Państwa, jak również w tym dniu pozostawała w zarządzie jednostki uwłaszczonej, co wynika m. in. z decyzji Urzędu Miasta K. Wydziału [...] z dnia [...] grudnia 1975 r. Nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu K. z dnia [...] października 1986 r. Nr [...]. Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1991 r. Rep. Nr [...] przedsiębiorstwo państwowe Wytwórnia [...] "[...]" w K. przekształciła się w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa - Wytwórnia [...] "D." S.A. w K. Natomiast na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1992 r. Rep. A nr [...] zmienił się statut spółki poprzez zmianę nazwy nadając jej brzmienie Wytwórnia [...] "K." Spółka Akcyjna. Postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] kwietnia 1992r. sygn. akt Rej. [...] ww. przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego pod nr [...]. Wobec powyższego organ uznał, że spełnione byłyby przesłanki uwłaszczenia, przy zastrzeżeniu "nie naruszenia praw osób trzecich". Badając tę kwestię Minister wskazał, że następca prawny dawnej właścicielki - M. R. wprawdzie wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jednak zrobiła to dopiero wnioskiem z dnia 21 czerwca 1996 r., a więc po dniu uwłaszczenia i po dniu wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] stycznia 1993 r. A zatem w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej roszczenie o zwrot nie było zgłoszone, a dopiero złożenie wniosku o zwrot nieruchomości podlegającej uwłaszczeniu powodowało ujawnienie względem tej nieruchomości praw osób trzecich. W niniejszej sprawie taka sytuacja nic miała miejsca, a zatem w postępowaniu uwłaszczeniowym nie naruszono praw osób trzecich. Organ podkreślił również, że niniejsze postępowanie odnosi się do postępowania uwłaszczeniowego, a nie postępowania wywłaszczeniowego. Zatem w tym postępowaniu nie jest możliwe rozstrzyganie o kwestii powierzchni działki wywłaszczonej, czy też w sprawie otrzymania nieruchomości zamiennej za nieruchomość wywłaszczoną. Minister biorąc powyższe pod uwagę, stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, iż decyzja uwłaszczeniowa obarczona jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Ponadto organ stwierdził, że Minister Infrastruktury orzekając w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 1993 r. odmówił stwierdzenia jej nieważności w części odnoszącej się do działki nr [...], powstałej z podziału działki nr [...], w granicach dawnej parceli [...], pomijając wtórny podział działki nr [...]. Wydając niniejszą decyzję Minister wskazał, że uwzględnił podział działki nr [...] zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] października 2010 r., co znalazło odzwierciedlenie w jego rozstrzygnięciu. Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. R., A. S., E. P., A. L. i M. S., wnosząc o jej uchylenie oraz decyzji ją poprzedzającej dnia [...] marca 2011 roku. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 2 ust 1 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Nadto zarzucono organowi naruszenie przepisów postępowania przez pominięcie całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego oraz sporządzenie niewystarczającego uzasadnienia decyzji. W obszernym uzasadnieniu skargi strony podniosły, że przedmiotowa działka nie została dotąd skutecznie wywłaszczona. Twierdzenia Ministra, co do nieistnienia praw i roszczeń byłej właścicielki i jej spadkobierców jako "osób trzecich" nie znajdują uzasadnionych podstaw w obowiązującym prawie. Minister niezasadnie uznał, iż dopiero w dniu 21 czerwca 1996 r. ujawniono prawa "osób trzecich" czyli prawa spadkobierców byłej właścicielki, podczas gdy jak wykazują akta sprawy prawa te istnieją od dnia [...] lutego 1955 r. tj. dnia wydania przez Odwoławczą Komisję Wywłaszczeniową nakazowej decyzji odszkodowawczej na rzecz F. G. Okoliczności te istniały i były znane Wojewodzie [...] w dniu wydania deklaratoryjnej decyzji uwłaszczeniowej. Skarżący podtrzymali swoje stanowisko, że decyzja uwłaszczeniowa działki [...], jak również późniejsze jej wtórne podziały są obarczone ta wadą z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W ocenie skarżących wadliwy jest również akt notarialny z dnia [...] listopada 2010 r. Rep. nr [...], dotyczący przekazania prawa użytkowania wieczystego na rzecz nowopowstałej spółki, a także wadliwe są inne czynności uwłaszczonego, które zostały wykonane wbrew przepisom prawa, dlatego też sanowanie ich uważają za nieuprawnione. Strony podkreśliły, że decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] została wydana przede wszystkim w warunkach nierówności stron postępowania, gdyż organ orzekający nie uwzględnił braku ich uczestnictwa w postępowaniu uwłaszczeniowym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. W postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie art. 156 i nast. kpa przedmiotem oceny jest legalność aktu administracyjnego przez pryzmat stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania ocenianego aktu. Skoro więc przedmiotem oceny nadzorczej organu administracji w rozpatrywanej sprawie była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r., to oceny tej należało dokonać w odniesieniu do stanu prawnego i faktycznego istniejącego w tym dniu. Skarżący upatrują rażące naruszenie prawa w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. nr [...], uwłaszczającej Przedsiębiorstwo Wytwórnię [...] "[...]" w K. w części dotyczącej działek nr [...] i [...], granicach dawnej parceli [...] położonej w K. w tym, że uwłaszczenie nastąpiło w sytuacji, gdy naruszyło to prawo osób trzecich, to jest skarżących. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożony przez następcę pranego dawnej właścicielki wywłaszczonej nieruchomości – M. R. - datowany jest na dzień 21 czerwca 1996 r. Po ustaleniu tego faktu należy rozważyć zatem, czy decyzją uwłaszczeniową zostały naruszone prawa osób trzecich. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. wydana została na podstawie przepisu art. 2 ust. 1, 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr. 79, poz. 464), który mówi, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to prawa osób trzecich. Budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stają się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób. Nabycie własności przez te osoby następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych. W decyzji będącej przedmiotem nadzoru wszystkie przesłanki z tego przepisu zostały spełnione. Nieruchomość, będąca własnością Skarbu Państwa została oddana w użytkowanie jednostce uwłaszczonej na podstawie decyzji Urzędu Miasta K. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 1975 roku nr [...] i oraz w zarząd na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu K. [...] z dnia [...] października 1986 roku. Użytkownikowi zostały ustalone opłaty za użytkowanie gruntu Skarbu Państwa. Z dniem 1 sierpnia 1985 r., to jest z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), zgodnie z jej art. 87, grunty państwowe będące w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przeszły w zarząd tych jednostek. Tak więc w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, co następnie zostało stwierdzone decyzją deklaratoryjną Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. W przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest fakt naruszenia praw osób trzecich przy wydawaniu decyzji uwłaszczeniowej. Podkreślić należy, że aby mówić o prawach osób trzecich, to prawa te muszą zostać zgłoszone. Ustawodawca nie nałożył bowiem obowiązku na organ administracji publicznej badania w postępowaniu uwłaszczeniowym, czy grunt został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia. Badanie tych okoliczności następuje w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz to postępowanie toczyć się może wyłącznie na wniosek byłych właścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców. Jeśli zatem wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został zgłoszony przed dniem 5 grudnia 1990 r. lub przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej, to wtedy należało dać pierwszeństwo rozstrzygnięciu postępowania o zwrot nieruchomości przed postępowaniem o jej uwłaszczenie. W niniejszej sprawie wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jak to wskazano wyżej, złożony został po zakończeniu postępowania o jej uwłaszczenie, a zatem zasadnie organ administracji ustalił, że uwłaszczenie nie narusza prawa osób trzecich. Nie jest również trafny zarzut skarżących, że będąca przedmiotem postępowania nadzorczego decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 roku rażąco narusza prawa osób trzecich, gdyż część dawnej parceli [...] o pow. [...] m2 nie została wywłaszczona oraz nie została rozpoznana kwestia przyznania działki zamiennej wynikająca z orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Odszkodowawczej z dnia [...] lutego 1955 r. Z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej wynika, że przedmiotem wywłaszczenia była m.in. parcela [...] o pow. [...] m2, zapisana w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiąca własność F. G. Przedmiotem wywłaszczenia była więc cała parcela [...], bez względu na to jak została określona jej powierzchnia w orzeczeniu wywłaszczeniowym. W tym miejscu jeszcze raz należy przypomnieć, że prawa osób trzecich, o jakich mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1990 roku, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2010 r. sygn. akt I OSK 19/10 nie publik.) klauzula "nie narusza praw osób trzecich", oznacza, iż uwłaszczenie nie może nastąpić z pominięciem roszczenia o zwrot nieruchomości. Zatem kwestia powierzchni działki oraz przyznania działki zamiennej dotyczą wykonania orzeczenia wywłaszczeniowego i nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu dotyczącym uwłaszczenia. Nie są również zasadne pozostałe zarzuty podniesione w skardze, takie jak wykorzystanie przedmiotowej działki niezgodnie z celem wywłaszczenia oraz brak spełnienia przesłanek do wszczęcia wywłaszczenia w istocie odnoszą się do kwestionowania postępowania dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zdaniem sądu, postępowanie uwłaszczeniowe jest odrębnym postępowaniem od postępowania zwrotowego. Powiązanie tych postępowań występuje tylko ze względu na wpływ toczącego się postępowania zwrotowego na postępowanie uwłaszczeniowe, przejawiający się tym, że postępowanie uwłaszczeniowe nie może się zakończyć, dopóki trwa postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Niewątpliwie rolą organu uwłaszczeniowego nie jest badanie, czy nieruchomość potencjalnie może podlegać zwrotowi, kto jest byłym właścicielem tej nieruchomości lub jego następcą prawnym, czy osoba ta jest zainteresowana zwrotem wywłaszczonej nieruchomości, czy w sprawie zachodzą przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Działania te nie są bowiem związane z przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego, lecz dotyczą innej materii i innego postępowania administracyjnego dotyczącego możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Brak jest zatem podstaw prawnych do oceny tych zarzutów skargi, które odnoszą się do postępowania zwrotowego oraz badania istnienia ustawowych przesłanek możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., (w skardze określono ten zarzut jako lakoniczność uzasadnienia) poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji jest zarzutem gołosłownym, nie znajdującym potwierdzenia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu II instancji. Organ wskazał, bowiem fakty i dowody, na których oparł się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, przy czy zauważyć należy, że stan faktyczny w sprawie niniejszej był bezsporny. Podał też uzasadnienie prawne, polegające na wyjaśnieniu podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a toku postępowania w/w organ nie uchybił przepisom postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, to skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z tych wszystkich względów sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.