I SA/Wa 2051/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Monika Nowicka Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi B.D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaświadczenia oddala skargę. Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] stwierdzającą nieważność zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] kwietnia 1998 r. nr [...] potwierdzającego, że B.D. jest uprawniona w całości do otrzymania ekwiwalentu za minie pozostawione przez E.K. w miejscowości R., powiat L, województwo [...]. Z ustaleń organu wynika, że w dniu 22 czerwca 1990 r. M.K. złożyła do Urzędu Miejskiego w G. wniosek o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione na terenie ZSRR przez E.K.. Z opisu mienia pozostawionego przez E.K. w mieście R. wydanego przez Głównego Pełnomocnika Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego wynika, że Z.K. podpisana jako właściciel pozostawionego mienia, pozostawiła budynek mieszkalny z przybudówkami drewniany, kryty gontem wybudowany w 1930 r. Z potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] lutego 1990 r. sygn. akt. [...] wynika, że spadek po E.K. zmarłym w dniu 29 kwietnia 1975 r., ostatnio stale zamieszkałym w W. nabyła, z mocy ustawy, córka M.K. z domu K. w całości. Z cesji praw z dnia [...] listopada 1997 r. z podpisem potwierdzonym przez urzędnika Urzędu Rejonowego w G. wynika, że M.K. ceduje wszelkie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza wschodnimi granicami Polski na rzecz B.D.. Z zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] kwietnia 1998 r. nr [...] wynika, że B.D. jest uprawniona w całości do otrzymania ekwiwalentu zgodnie z art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741) za mienie pozostawione przez E.K. w miejscowości R. przy ul. [...], powiat L., województwo [...], a wartość pozostawionego mienia wynosi [...] zł. W dniu 21 maja 2007 r. B.D. złożyła do Wojewody [...] wniosek o ujawnienie w rejestrze ww. zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] kwietnia 1998 r. Zawiadomieniem z dnia 23 grudnia 2008 r. Wojewoda [...] poinformował B.D., że zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] kwietnia 1998 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] kwietnia 1998 r. Organ nadzoru w uzasadnieniu tej decyzji stwierdził, że osoba, która nie była spadkobiercą właściciela mienia pozostawionego za granicą, nie mogła być przez spadkobierców wskazana jako osoba, której przysługiwał ekwiwalent za mienie. Wobec powyższego cesji tej nie można było uznać za skuteczną, bo dokonano jej na rzecz osoby nie należącej do spadkobierców W.K., a wskutek błędnie przyjętej cesji nastąpiło nieprawidłowe ustalenie osoby uprawnionej do ekwiwalentu. Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez B.D., w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że w dacie wydania kontrolowanego zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia [...] kwietnia 1998 r. obowiązywał art. 212 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 114. poz. 741), którego treść organ przytoczył. Dalej organ ten stwierdza, że z art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. wyraźnie wynika, że M.K. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] lutego 1990 r. sygn. akt [...] była jedyną spadkobierczynią E.K.. Natomiast B.D. była jej córką. M.K. zmarła w 2009 r. a zatem na dzień wydania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w G. zaświadczenia z [...] kwietnia 1998 r. B.D. nie była spadkobierczynią E.K.. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i wydał decyzję o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 1998 r., bowiem nieprawidłowe ustalenie osoby uprawnionej stanowi rażące naruszenie art. 212 ust. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa B.D. podniosła, że uzasadnienie tej decyzji jest całkowicie bezzasadne i nie znajduje żadnego usprawiedliwienia w obowiązujących przepisach. Cesja praw do rekompensaty została dokonana w dniu [...] listopada 1997 r., a w tym dniu nie obowiązywała jeszcze ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami gdyż weszła w życie 1 stycznia 1998 r. i nie mogła mieć zastosowania do oceny skuteczności dokonanej wcześniej cesji. W chwili dokonania cesji żaden przepis prawa nie zabraniał rozporządzenia roszczeniem z tytułu majątku pozostawionego poza granicami Państwa Polskiego. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. Kontrolowanym w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym o stwierdzeniu nieważności zaświadczeniem z dnia [...] kwietnia 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w G. potwierdził, że B.D. jest uprawniona w całości do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione przez E.K. w miejscowości R., powiat L, województwo [...]. W dacie wydania tego zaświadczenia obowiązywał art. 212 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 114, poz. 741). Krąg osób, którym przysługiwało uprawnienie do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa na pokrycie wskazanych w art. 212 ust. 1 tej ustawy należności ustalony został w ust. 4 i 5 tego artykułu. Z treści art. 212 ust. 4 wynika, że zaliczenie mogło nastąpić albo na rzecz właściciela tych nieruchomości albo osoby wskazanej przez niego uprawnionej do dziedziczenia ustawowego po nim. Natomiast w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą uprawnienia do zaliczenia wynikające z ust. 1 art. 212 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Tego rodzaju uregulowanie ustawowe wskazuje, że krąg osób, którym przysługuje uprawnienie do zaliczenia jest kręgiem zamkniętym, ograniczonym do wskazanych w tych przepisach osób. Takie uregulowanie ustawowe stanowi też wyraz ograniczenia możliwości zbywania prawa. Uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1989 r. III CZP 32/89 (OSN CP z 1989 r. poz. 187), której nadano moc zasady prawnej stanowiła, iż przewidziany w art. 88 ust. 2 i 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 32, poz. 99, ze zm.) krąg osób, którym przysługuje uprawnienie jest kręgiem zamkniętym, wyłączającym cesję uprawnienia na inne osoby. Ta zasada prawna zachowała aktualność również na gruncie analizowanego art. 212 ust. 4 i 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. ze względu na nie zmienioną w tym zakresie regulację prawną. Kontynuację tej linii orzeczniczej stanowi uchwała SN z dnia 27 marca 2001 r. III.CZP 3/01 (OSP CP z 2001 r. poz. 159) oparta na gruncie przepisu art. 212 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że właściciel pozostawionej za granicą nieruchomości E.K. w dacie wydawania kontrolowanego zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 1998 r. już nie żył. Jedyną jego spadkobierczynią w dacie wydania tego zaświadczenia, co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w W. z [...] lutego 1990 r., była jego córka M.K.. W świetle powołanego art. 212 ust. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. i przytoczonej wykładni tego przepisu uprawnienia wynikające z art. 212 ust. 1 powołanej ustawy przysługiwały wyłącznie M.K. jako spadkobierczyni. W zaświadczeniu natomiast jako osoba uprawniona do ekwiwalentu została wskazana skarżąca B.D. - córka M.K.. To uprawnienie B.D. wywodzi z cesji tego prawa dokonanej przez M.K. na jej rzecz, w dniu [...] listopada 1997 r. Ze znajdującej się w aktach niepoświadczonej kserokopii odpisu skróconego aktu zgonu M.K. wynika, że zmarła ona 24 maja 2009 r. W dacie kwestionowanego zaświadczenia M.K. była jedynym spadkobiercą E.K.. Zamieszczenie w zaświadczeniu potwierdzającym prawo do rekompensaty osoby spoza kręgu spadkobierców E.K. rażąco naruszyło art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności takiego zaświadczenia określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Decyzje organów obu instancji, którymi właśnie stwierdzono nieważność zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 1998 r., są zatem zgodne z prawem, co czyni skargę niezasadną. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.