I SA/Wa 2059/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Iwona Maciejuk Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasta T. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, położoną w T., przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Zażalenie na to postanowienie wniosła S. S. Rozpoznając złożone zażalenie organ II instancji przywołał treść art. 97 §1 pkt 4 kpa oraz art. 100 § 1 kpa. W niniejszej sprawie kwestią wstępną ma być kwestia stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym, jednak organ i instancji nie wskazał w kwestionowanym postanowieniu osoby zmarłego, zarazem nie wezwał stron do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym lub wystąpienia do notariusza o sporządzenia aktu dziedziczenia w oznaczonym terminie. Wskazał ponadto, że obowiązkiem organu wojewódzkiego jest ustalenie wszystkich stron postępowania, powiadomienie ich o prowadzonym postępowaniu oraz zapewnienie im udziału w postępowaniu. Zalecił ponadto organowi wojewódzkiemu przy ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszej kolejności ustalić krąg stron postępowania według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. ewentualnie ich następców prawnych. W przypadku ponownego podjęcia postanowienia o zawieszeniu postępowania w trybie art. 97 §1 pkt 4 kpa wskazać osobę zmarłego oraz spełnić wymogi określone w art. 100 §1 kpa. Skargę na powyższe postanowienie wniosła S. S. wnosząc o zakończenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. W skardze wyraziła swoje niezadowolenie ze sposobu prowadzenia postępowania przez Wojewodę [...] i czasu jego trwania. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. W ramach tego postępowania sąd nie ma uprawnień do wydawania merytorycznych rozstrzygnięć w sprawie, ta materia należy wyłącznie do organów administracji. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylające postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. zawieszające postępowanie jakie toczy się przed tym organem o stwierdzenie nabycia przez Gminę Miasta T. z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha położonej w T. i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podstawę podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia stanowił art. 97 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. oraz art. 100 kpa. Stosownie do art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., organ zawiesza postępowanie w razie śmierci strony, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w sprawie nie jest możliwe. Niemożliwość wezwania do udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłej strony ma miejsce wtedy, gdy spadkobiercy nie są ustaleni. Ustalenie to powinno nastąpić na podstawie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia mającego skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (obowiązujący od dnia 2 października 2008 r. art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tj.: Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 z późn. zm.). Stosownie do art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego, domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą, natomiast zgodnie z art. 1025 § 3 k.c. przeciwko domniemaniu wynikającemu ze stwierdzenia nabycia spadku nie można powoływać się na domniemanie wynikające z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. I choć spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 925-926 k.c.), to jednak dopiero prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia wykazują jego dziedziczenie. Niemożliwość wezwania do udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłej strony ma miejsce wtedy, gdy spadkobiercy nie są ustaleni. Zgodnie natomiast z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić prowadzone postępowanie, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Regulacja art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie, gdy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy nie tylko rozpatrzenie sprawy, ale i wydanie decyzji, potwierdzają tezę, że przeszkoda, jaką stanowi zagadnienie wstępne ma bezpośredni wpływ na sprawę administracyjną. W niniejszej sprawie tym zagadnieniem wstępnym jest ustalenie spadkobierców po zmarłych współwłaścicielach działki nr [...] C. T. i H. J. Jednocześnie organ I instancji wskazał art. 100 §1 i 3 kpa jako podstawę rozstrzygnięcia, zgodnie, z którymi organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu ( §1 ) oraz przepis § 2 stosuje się także wówczas, gdy strona mimo wezwania (§ 1) nie wystąpiła o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo gdy zawieszenie postępowania mogłoby spowodować niepowetowaną szkodę dla strony. W tym ostatnim przypadku organ może uzależnić załatwienie sprawy od złożenia przez stronę stosownego zabezpieczenia ( §3) . Z treści postanowienia organu I instancji wynika natomiast, że organ nie wystąpił do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po ww. zmarłych współwłaścicielach nieruchomości, nie zobowiązał też nikogo z uczestników postępowania do wystąpienia z takim wnioskiem. Prawidłowe jest zatem rozstrzygnię- cie organu odwoławczego uchylające wadliwe postanowienie organu I instancji, jednocześnie wskazując w uzasadnieniu, że w przypadku ponownego zawieszenia postępowania w trybie art. 97§ 1 pkt 4 kpa organ powinien wskazać osobę zmarłego oraz spełnić wymogi określone w art. 100§1 kpa. Na marginesie powyższych rozważań należy wskazać, że organ odwoławczy jako podstawę zaskarżonego postanowienia wskazał art. 138§2 kpa w zw. z art. 144 kpa i uchylając postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. przekazał sprawę do rozpatrzenia przez organ I instancji. Przepis ten, mający w postępowaniu zażaleniowym odpowiednie zastosowanie z mocy odesłania zawartego w art. 144 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy wydaje postanowienie, w którym uchyla zaskarżone postanowienie w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając to postanowienie - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. I OSK 221/10 (dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl) przepis odsyłający do innych unormowań z zastrzeżeniem, że stosuje się je w sposób odpowiedni, nigdy nie nakazuje mechanicznego stosowania norm, do których odsyła, ani nie zwalnia od obowiązku rozpatrzenia, w jakim sensie i zakresie oraz w jaki sposób należy je stosować w konkretnej sytuacji prawnej. Oznacza to, że "odpowiednie" stosowanie do zażaleń przepisów dotyczących odwołań nakazuje uwzględnienie cech charakterystycznych prawa zażalenia i postępowania zażaleniowego. W niektórych sprawach zatem część przepisów dotyczących odwołań znajdzie zastosowanie wprost, część po niezbędnej adaptacji, a jeszcze inne trzeba będzie wyłączyć z kręgu przepisów odniesienia. Niewątpliwie art. 138 k.p.a. przewiduje ścisły katalog rozstrzygnięć jakie może wydać organ rozpatrujący odwołanie, niemniej odpowiednie zastosowanie przepisu art. 138 § 1 pot 2 k.p.a. w postępowaniu zażaleniowym dopuszcza w pewnych sytuacjach wydanie rozstrzygnięcia uchylającego zaskarżone postanowienia I instancji bez jednoczesnego umarzania postępowania w I instancji (por wyrok NSA z dnia z dnia 9 marca 2010 r., sygn. I OSK 686/09, dostępne LEX nr 595469). Taka sytuacja miała miejsce w mniejszym postępowaniu. W realiach niniejszej sprawy zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające wyeliminowanie zaskarżonego zażaleniem postanowienia z obrotu prawnego, przy jednoczesnym braku przesłanek dla orzekania o umorzeniu postępowania prowadzonego przed organem I instancji, czy też o przekazaniu sprawy temu organowi do dalszego prowadzenia. Jednak ta wadliwość zaskarżonego postanowienia nie ma istotnego wpływu na wynika sprawy. Reasumując, w kontrolowanej sprawie, jak już wyżej wskazano, organ II instancji trafnie uznał, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. jest wadliwe i zasadnie je uchylił. Stosownie zatem do przedstawionego wyżej poglądu, jako trafne uznać także należało wydanie przez organ II instancji rozstrzygnięcia wyłącznie kasatoryjnego. Bez ustalenia wszystkich następców prawnych osób, którym przysługiwał udział w prawie własności działki nr [...] wg stanu na dzień [...] grudnia 1998 r. nie jest możliwe prawidłowe zakończenie postępowania dotyczącego stwierdzenia nabycia z mocy prawa przedmiotowej działki na rzecz określonego podmiotu. Natomiast kwestia sposobu prowadzenia postępowania przez organ I instancji oraz długości jego trwania nie może być przedmiotem oceny w ramach prowadzonego postępowania. Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane wyżej okoliczności, Sąd z mocy art. 151 ppsa skargę oddalił.