I OSK 221/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-12-08

Skład orzekający: Jan Kacprzak, Małgorzata Borowiec, Marzenna Linska-Wawrzon

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, stwierdzając nieważność decyzji organu pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów o właściwości, powinien uchylić tę decyzję i umorzyć postępowanie, czy też stwierdzić jej nieważność?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, stwierdzając w toku postępowania instancyjnego, że decyzja organu pierwszej instancji dotknięta jest wadą nieważności z powodu wydania jej z naruszeniem przepisów o właściwości, może jedynie uchylić tę decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Niedopuszczalne jest zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 156 § 1 k.p.a., ponieważ przepis ten normuje sytuacje, w których organ wyższego stopnia działa jako organ nadzorczy, a nie jako organ odwoławczy.
Stan faktyczny
E. P. – S. złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Starosta Lubelski odmówił zwrotu części nieruchomości i umorzył postępowanie w stosunku do innej części. Wojewoda Lubelski uchylił decyzję Starosty i umorzył postępowanie, wskazując na naruszenie przepisów o właściwości organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Wojewody i stwierdził nieważność decyzji Starosty. Wojewoda Lubelski złożył skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi błędne zastosowanie przepisów.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec del. WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Protokolant asystent sędziego Ewelina Ryszka po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Lubelskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 355/09 w sprawie ze skargi E. P. – S. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia na rzecz Wojewody Lubelskiego od E. P. – S. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 355/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz stwierdził nieważność decyzji Starosty Lubelskiego z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w części dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonej uprzednio jako działka nr [...]. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] września 2004 r. E. P. – S. złożyła do Prezydenta Miasta Lublin wniosek o zwrot wywłaszczonych działek położonych w L. oznaczonych numerami: [...],[...] i [...]. Pismem z dnia [...] listopada 2006 r. wnioskodawczyni została powiadomiona przez Wojewodę Lubelskiego, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. do prowadzenia sprawy zwrotu nieruchomości położonych w L. przy ulicy [...] został wyznaczony Starosta Lubelski. Powołując się na powyższe pismo strona w dniu [...] stycznia 2007 r. dodatkowo wniosła o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej decyzji z dnia [...] października 1977 r. [...], na mocy której wywłaszczono działki nr [...],[...],[...],[...] i [...]; decyzji z dnia [...] lipca 1977 r. [...] dotyczącej wywłaszczenia działki nr [...]; decyzji z dnia [...] czerwca 1977 r. [...] o wywłaszczeniu działek nr [...] i [...] i decyzji z dnia [...] czerwca 1976 r. [...] w sprawie wywłaszczenia działek nr [...],[...]. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Starosta Lubelski odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej dawniej jako działka [...] obecnie oznaczonej jako działki [...],[...] i [...] oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o zwrot działki nr [...], obecnie oznaczonej w dokumentacji geodezyjnej tym samym numerem. W uzasadnieniu organ podał, że wspomniane działki, stanowiące w 1977 r. własność Z. P. zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydenta Miasta Lublin z dnia [...] czerwca 1977 r. na wniosek [...] "[...]". Obecnie właścicielem nieruchomości jest Miasto Lublin. Następnie Starosta wskazał, że na rzecz Przedsiębiorstwa [...] "[...]" zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego nieruchomości [...], która uległa podziałowi na mocy decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia [...] września 1994 r. na działki o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Na mocy aktu notarialnego z dnia [...] października 1996 r. Przedsiębiorstwo [...] "[...]" przysługujące mu prawo użytkowania wieczystego działek [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] sprzedało spółce akcyjnej "[...]’". Z kolei syndyk masy upadłości tej spółki aktem notarialnym z dnia [...] września 2006 r. sprzedał prawo użytkowania działek nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] spółce akcyjnej "[...]’’, natomiast aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2007 r. sprzedał prawo użytkowania działki [...] spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]’’. Starosta ustalił również, że obecnie działka [...] jest niezabudowana, ale jest położona w pasie ul. [...] i stanowi część działki [...] pozostającą we własności Skarbu Państwa. Omawiając stan faktyczny dotyczący działki o dawnym numerze [...] organ wyjaśnił, że częściowo znajduje się ona w pasie ulicy [...], częściowo zaś stanowi ciąg dojazdowy i parking przed budynkiem "[...]" spółki z o.o. Działka ta została podzielona na działki oznaczone numerami: [...] stanowiącej obecnie część działki [...];[...] - stanowiącej część działki [...] i [...] stanowiąca część działki [...]. Wobec zatem okoliczności, że na działce dawniej oznaczonej nr [...] przed dniem 1 stycznia 1998 r. zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, z mocy art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o jej zwrot nie przysługuje. Organ odmówił zatem zwrotu tej nieruchomości. Natomiast w stosunku do działki oznaczonej wcześniej nr [...] organ stwierdził, że stanowi ona obecnie część działki [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa. Właściwym zatem do rozpatrzenia wniosku jest Prezydent Miasta Lublin. Stąd też organ umorzył postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe na mocy art. 105 § 1 kpa. Odwołanie od decyzji Starosty wniosła E. P. – S., wskutek którego Wojewoda Lubelski uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że naruszone zostały przepisy postępowania dotyczące właściwości organów. Zauważył, że jeśli chodzi o zwrot działek oznaczonych numerami [...] i [...] Prezydent Miasta Lublina nie został wyłączony od prowadzenia tej sprawy, a Starosta Lubelski nie został wyznaczony do jej rozpatrzenia. Według Wojewody postępowanie prowadzone przez organ niewłaściwy narusza prawo, przez co jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 kpa. Zdaniem organu odwoławczego, nawet, gdyby uznać, że starosta był właściwy do rozpoznania sprawy, to z uwagi na wykazane przez organ I instancji zmiany geodezyjne nieruchomości oznaczonej numerem [...], w wyniku których doszło do wyodrębnienia kolejnych działek i ustanowienia na nich prawa użytkowania wieczystego na rzecz "[...]" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i "[...]" spółki akcyjnej, roszczenie o jej zwrot nie przysługuje, o czym wprost stanowi art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odniesieniu natomiast do działki oznaczonej numerem [...] organ II instancji podniósł, że stanowi ona własność Skarbu Państwa, co oznacza, że właściwym organem do orzekania o jej zwrocie jest Prezydent Miasta Lublin, a nie Starosta Lubelski. Stąd też postępowanie o zwrot tej działki, jako prowadzone przez organ niewłaściwy, także podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. P. – S. zarzuciła decyzji Wojewody Lubelskiego naruszenie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieuwzględnienie jej wniosku, według którego przekazanie na rzecz "[...]" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i "[...]" spółki akcyjnej nieruchomości, których zwrotu się domaga, nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Jej zdaniem naruszono także art. 156 § 1 pkt 1 kpa poprzez umorzenie postępowania z powodu nieuzasadnionego przyjęcia nieważności tego postępowania z racji prowadzenia go przez Starostę Lubelskiego, a nie Prezydenta Miasta Lublin. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała też, że odmowa zwrotu nieruchomości z powołaniem się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sytuacji, gdy nie zostały one wykorzystane na cel zgodny z wywłaszczeniem jest nieuzasadniona. Jej zdaniem zwrot nieruchomości jest bowiem dopuszczalny nie tylko w sytuacji, gdy cel został zrealizowany, ale także wtedy, gdy "cel został zrealizowany, ale jest wykorzystywany niezgodnie z przeznaczeniem". Zrealizowanie innego celu niż zakładano przy wywłaszczeniu nie stoi bowiem na przeszkodzie zwrotowi nieruchomości. Poza tym według skarżącej oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste za plecami osób uprawnionych do żądania ich zwrotu jest rażącym naruszeniem prawa, którego skutki nie mogą jej dotykać. Skarżąca podkreśliła, że [...] listopada 2006 r. Wojewoda Lubelski wyznaczył Starostę Lubelskiego do prowadzenia sprawy odnośnie zwrotu przedmiotowych działek, dlatego jest dla niej nieporozumieniem, że dopiero po tylu latach organ wyznaczony uważa się za niewłaściwy. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy powinien uchylić decyzję starosty i przekazać sprawę organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 kpa, a nie zmuszać ją do ponownego uruchamiania postępowania, które i tak prowadzone było w sposób przewlekły. Podkreśliła, że nie może ponosić niekorzystnych dla niej konsekwencji nieprzestrzegania przez organy administracji publicznej ich właściwości miejscowej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku w pierwszej kolejności omówił aktualny stan prawny działek, które są przedmiotem wniosku skarżącej. Następnie podzielił ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, według którego w razie spełnienia przesłanek wynikających z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ocena pozytywnych przesłanek zwrotu nieruchomości jest niedopuszczalna. Uznał również za słuszny pogląd, że kwestie zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie, co oznacza, że nawet istnienie pozytywnych przesłanek wynikających z art. 136 § 3 wspomnianej ustawy, a więc uzasadniających zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie Sądu rację ma Wojewoda Lubelski dowodząc, że decyzja o odmowie zwrotu działki nr [...] została wydana przez Starostę Lubelskiego z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie bowiem z art. 142 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości orzeka starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej w drodze decyzji. Jeśli jednak stroną postępowania o zwrot nieruchomości jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I kpa. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że skoro działka dawniej oznaczona nr [...] stanowi obecnie część działek [...],[...] i [...] będących własnością Miasta Lublin, to Prezydent Miasta Lublin podlegał wyłączeniu od rozpatrywania sprawy ich zwrotu stosownie do art. 24 § 1 pkt 4 kpa. Wyłączenie prezydenta miasta od udziału w postępowaniu czyni organ wykonawczy gminy niewładnym do działania. W tej sytuacji znajduje odpowiednie zastosowanie art. 26 § 2 kpa. Sprawa podlega zatem załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta (w tym wypadku przez wojewodę), przy czym organ ten mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ. Następnie Sąd podkreślił, że Wojewoda Lubelski wprawdzie wyłączył Prezydenta Miasta Lublin od prowadzenia postępowania o zwrot nieruchomości i wyznaczył do prowadzenia tej sprawy Starostę Lubelskiego, ale dotyczyło to działek nr [...],[...],[...],[...] i [...]. Akta sprawy nie zawierają natomiast żadnej informacji o wyłączeniu Prezydenta Miasta Lublin i wskazania Starosty Lubelskiego od rozpoznania sprawy zwrotu działki [...] czy też działek w skład których obecnie wchodzi. Sąd zaznaczył, że merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ niewłaściwy nie skutkuje jednak umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa, lecz stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Sąd stwierdził też, że organ odwoławczy słusznie zauważył, iż skoro działka [...] stanowi własność Skarbu Państwa właściwym do rozpoznania jej zwrotu jest Prezydent Miasta Lublin, w tym bowiem przypadku nie zachodzi konieczność jego wyłączenia z art. 142 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tak więc postępowanie prowadzone w tym zakresie przez Starostę Lubelskiego, jako organ niewłaściwy podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa. Starosta zobowiązany był natomiast do przekazania podania strony o zwrot tej nieruchomości organowi właściwemu na podstawie art. 65 kpa. Sąd uznał więc, że organ odwoławczy wadliwie uchylił decyzję organu I instancji także w tej części i postępowanie przed organem I instancji ponownie umorzył. Wprawdzie uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ale ponieważ Wojewoda Lubelski jedną decyzją odniósł się także do odmowy zwrotu działki [...] błędnie umarzając postępowanie przed organem I instancji w tym zakresie, Sąd uznał wadliwość takiego rozstrzygnięcia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda Lubelski, zarzucając Sądowi Wojewódzkiemu: 1) naruszenie art. 3 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 2, art. 156 § 1 pkt 1 kpa polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w art. 151 p.p.s.a., błędnie przyjmując, że organ wydał zaskarżone orzeczenie z naruszeniem art. 105 § 1, 138 § 1 pkt 2, art. 156 § 1 pkt 1 kpa w sytuacji, gdy Wojewoda Lubelski rozpoznając odwołanie od decyzji zobowiązany był do wydania decyzji zgodnie z treścią art. 138 kpa, a nie do stosowania art. 156 § 1 kpa, normującego sytuacje, w których organ wyższego stopnia działa nie jako organ odwoławczy w toku instancji, ale jako organ nadzoru wydający decyzję w pierwszej instancji, przy czym z uwagi na to, że w pierwszej instancji postępowanie w części dotyczącej zwrotu działki nr [...] prowadzone było przez organ niewłaściwy zachodziła konieczność umorzenia postępowania administracyjnego i mając na względzie treść art. 138 § 1 pkt 2 kpa, pomimo, iż orzeczenie organu pierwszej instancji umarzające postępowanie administracyjne w części dotyczącej zwrotu działki nr [...] jest prawidłowe, organ drugiej instancji zobowiązany był do uchylenia w całości decyzji Starosty Lubelskiego i umorzenia postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji, 2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne zastosowanie - zaskarżona decyzja Wojewody Lubelskiego uchylająca w całości decyzje Starosty Lubelskiego z dnia [...] marca 2009 r., i umarzająca postępowanie przed organem pierwszej instancji eliminuje z obrotu prawnego wadliwą decyzję Starosty Lubelskiego. Ustalenie w toku prowadzonego postępowania odwoławczego, że decyzja organu pierwszej instancji jest wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co skutkuje jej nieważnością, zobowiązywała Wojewodę Lubelskiego w pierwszej kolejności jako organ odwoławczy do uchylenia w całości decyzji i umorzenia postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 kpa), a nie do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 kpa. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasadzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwaną p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Skarga kasacyjna złożona w sprawie oparta została na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Jako trafny należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, polegającego na błędnym przyjęciu przez Sąd Wojewódzki, iż organ odwoławczy niezasadnie orzekł o uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji w sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy przez organ niewłaściwy skutkować powinno stwierdzeniem nieważności decyzji. Na wstępie zaznaczyć należy, że zarówno Wojewoda działający w sprawie jako organ odwoławczy, jak również Sąd pierwszej instancji prawidłowo określiły właściwość organów do orzekania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, oznaczonych jako działki nr [...] i [...]. Jednak Sąd przyznając Wojewodzie Lubelskiemu rację, iż decyzja o odmowie zwrotu działki nr [...] wydana została przez Starostę Lubelskiego z naruszeniem przepisów o właściwości – mylnie wywiódł, iż Wojewoda powinien stwierdzić nieważność decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa. W istocie wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości wyczerpuje przesłankę nieważności wyrażoną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Nie oznacza to, że organ administracji orzekający w trybie odwoławczym powinie stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. W orzecznictwie sądów administracyjnych i w piśmiennictwie ugruntowany jest pogląd, że kodeks postępowania administracyjnego wyłącza możliwość stosowania sankcji nieważności decyzji w postępowaniu odwoławczym. W przypadku, gdy organ odwoławczy ustali w toku postępowania instancyjnego, że zaskarżona decyzja pierwszej instancji dotknięta jest wadą nieważności z powodu wydania jej z naruszeniem przepisów o właściwości, może jedynie uchylić tę decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Niedopuszczalne jest zastosowanie natomiast przez organ odwoławczy przepisu art. 156 § 1 kpa, bowiem przepis ten normuje sytuacje, w których organ wyższego stopnia działa jako organ nadzorczy, a nie jako organ odwoławczy, a tym samym ma mniejsze uprawnienia niż uprawnienia organu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 1981 r., sygn. akt SA 472/81; wyrok NSA z dnia 12 marca 1981 r., sygn. akt SA 472/81; wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1992 r., III SA 946/91; wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 344/99; wyrok NSA z 13 września 1999 r., sygn. akt IV SA 39/99; glosa J. Borkowskiego do wyroku SA/Wr 795/92, OSP 1995/6/123). Skoro w niniejszej sprawie skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Starosty z [...] marca 2009 r., to Wojewoda orzekając w postępowaniu odwoławczym miał podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej działki nr [...] i umorzenia postępowania w tym zakresie. W konsekwencji Sąd Wojewódzki, kontrolując legalność decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2009 r., niezasadnie uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, warunkującego zastosowanie środka o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. Nie ma natomiast racji autor skargi kasacyjnej twierdząc, iż Wojewoda ze względu na treść art. 138 § 1 pkt 2 kpa zobowiązany był do uchylenia w całości zaskarżonej decyzji mimo, iż orzeczenie Starosty Lubelskiego umarzające postępowanie administracyjne w części dotyczącej zwrotu działki oznaczonej nr [...] było prawidłowe. W tym zakresie Sąd Wojewódzki zgodził się z oceną organu odwoławczego, że postępowanie prowadzone przez Starostę Lubelskiego, jako organ niewłaściwy, podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa. Jednocześnie Sąd stwierdził, że wadliwie organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji także w tej części i postępowanie ponownie umorzył. Odnosząc się do tego zagadnienia zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 19 kpa organy administracji publicznej zobowiązane są z urzędu przestrzegać swej właściwości, a dotyczy to całego postępowania od momentu jego wszczęcia aż do zakończenia stosowną decyzją administracyjną. W razie gdy organ nie jest właściwy obowiązany jest, jeżeli strona wystąpiła z żądaniem wszczęcia postępowania, przekazać je do organu właściwego na podstawie art. 65 kpa. Jeżeli natomiast w wyniku wadliwego ustalenia właściwości organ wszczął postępowanie w sprawie, obowiązany jest je zakończyć decyzją o umorzeniu postępowania (por. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP 2001, Nr 8, s. 34). Tak więc decyzja Starosty w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...] była prawidłowa, co potwierdził Wojewoda, a następnie Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wbrew stanowisku organu odwoławczego w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie zachodziła potrzeba uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W orzecznictwie i piśmiennictwie wyrażony został pogląd, iż dopuszczalne jest uchylenie zaskarżonej decyzji w części i umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego tylko w tej części w której jest ono bezprzedmiotowe. Jednakże wobec tego, iż umorzeniu nie ulega całe postępowanie, organ odwoławczy w osnowie decyzji ostatecznej winien wypowiedzieć się co do pozostałej części rozstrzygnięcia, a w szczególności w jakim zakresie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał ją w mocy. Wskazuje się przy tym, ze nie jest natomiast w świetle art. 138 § 2 kpa dopuszczalne uchylenie decyzji w całości, umorzenie w części i jednoczesne przekazanie do ponownego rozpoznania w pozostałej części. (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1317/05; B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 10, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2009, str. 492; M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Wyd. 3, Wydawnictwo Lex a Wolters Kluwer business. Warszawa 2009, str. 671). Mając powyższe na uwadze, należałoby zaakceptować stwierdzenie Sądu Wojewódzkiego, iż wadliwość rozstrzygnięcia organu odwoławczego w omawianej części nie miała w istocie wpływu na wynik sprawy. Rzeczą więc Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie uwzględnienie oceny prawnej wyrażonej wyżej. Z uwagi na procesowy charakter uwzględnionego zarzutu skargi kasacyjnej w sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 188 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 185 p.p.s.a. Rozstrzygając o kosztach postępowania kasacyjnego przyjęto, że w okolicznościach niniejszej sprawy zasadnym stało się odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów od skarżącej na rzecz organu, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. ----------------------- 1

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło