I SA/Wa 2061/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Nina Beczek, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 4 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oddala skargę Zaskarżoną decyzją z 4 sierpnia 2023 r., nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: "Prezes KRUS", "organ") po rozpoznaniu wniosku K. L. vel O. (dalej" "wnioskodawca, "skarżący") o przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa - odmówił prawa do tego świadczenia. Decyzja organu została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. W dniu 10 lipca 2023 r. K. L vel O. wystąpił do Placówki Terenowej KRUS w L z ww. wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Do wniosku dołączył m.in. zaświadczenie Urzędu Gminy w H. z 10 lipca 2023 r. potwierdzające, że wnioskodawca pełnił funkcje sołtysa w sołectwie M., Gmina H. w latach: od 19 stycznia 1999 r. do 17 lutego 2003 r. - I kadencja; od 18 lutego 2033 r. do 12 stycznia 2007 r. - II kadencja. Powołaną na wstępie decyzją z 4 sierpnia 2023 r., nr [...] Prezes KRUS odmówił tego świadczenia wskazując, że wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż wnioskodawca nie pełnił funkcji sołtysa przez co najmniej 8 lat. Organ wskazał na przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1073), który stanowi, że świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1. pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 i 572), przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2. osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn – 65 lat. Prezes KRUS stwierdził, że skarżący udowodnił jedynie 7 lat, 11 miesięcy i 23 dni, wobec powyższego nie legitymuje się wymaganym okresem pełnienia funkcji sołtysa, tj. przez co najmniej dwie kadencje, stanowiące nie mniej niż osiem lat. W związku z tym brak jest podstaw do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Skarżący wniósł skargę na decyzję Prezesa KRUS nr [...] domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu podniósł że przepis art. 2 ust. 1 ustawy z 26 maja 2023 r. interpretowany jest przez organ nieprawidłowo. Takie rozumienie skutkuje bowiem tym, iż tylko część spośród sołtysów sprawujących 2 pełne kadencje może otrzymać świadczenie. Wymagane jest bowiem równoczesne spełnienie wymogu 8 lat trwania okresu sprawowania funkcji. W wielu przypadkach, ze względu na przewidziany ustawą o samorządzie gminnym oraz statutami sołectw sposób i tryb przeprowadzania wyborów na sołtysa, także pomimo dokonania wyboru sołtysa na pierwszym zebraniu sołeckim, nie zostaje zachowany wymagany okres 8 lat. Jak podkreślił skarżący wielokrotnie do tego okresu brakuje zaledwie kilku dni. Taka sytuacja rodzi powszechne poczucie krzywdy i nosi znamiona nierównego traktowania pomimo tożsamego stanu faktycznego i prawnego w różnych przypadkach, t.j. sprawowania funkcji sołtysa przez okres 2 pełnych kadencji i zachowania wymaganych przepisami prawa procedur wyboru do pełnienia tej funkcji. Zasady dokonywania wyborów na funkcję sołtysa są ustalane w statucie sołectwa, akcie o randze powszechnego prawa miejscowego i podlegają nadzorowi wojewody pod względem zgodności z prawem a zatem winny być respektowane przy ustalaniu prawa do świadczenia pieniężnego, co zdaje się być pominięte w przedmiotowym przypadku. Wybory przeprowadzane są po wyborach samorządowych, wymagają określonych przepisami działań i czasu. Nie jest możliwe, chociażby ze względów organizacyjnych gmin, przeprowadzanie wyborów we wszystkich sołectwach jednocześnie, w jednym, najszybszym z możliwych terminie, co zagwarantowałoby spełnienie wymogu 8 lat sprawowania funkcji przy pełnieniu jej przez 2 kadencję, dlatego rozciągnięte są one w czasie i skutkuje to nieosiągnięciem okresu pełnych 8 lat sprawowania funkcji. W związku z powyższym, zakładając racjonalne działanie ustawodawcy, należałoby przyjąć, iż ustawodawca wiedział o istniejącym procesie organizacyjnym wyborów na sołtysa i uwzględnił go przy formułowaniu przedmiotowego zapisu ustawowego. Przyjmując takie założenie, logicznym i racjonalnym jest zapis mający na celu wprowadzenie wymogu pełnienie funkcji przez okres minimum 2 kadencji. Co do zasady okres taki byłby zbliżony do okresu 8 letniego. Dalszy ciąg przedmiotowej normy prawnej, w założeniu umożliwić winien uzyskanie świadczenia dla osób, które sprawowały taką funkcję przez analogicznie długi okres, ale nie koniecznie przez 2 pełne kadencje, co gwarantowałoby równe traktowanie i dostęp do świadczeń osobom znajdującym się w zbliżonych sytuacjach. Należy zatem traktować te dwa warunki jako alternatywne. Takie rozumienie tej normy prawnej jest zgodne z założeniami racjonalnego ustawodawcy i spełnia założone przez ustawodawcę cele. A zatem winno znajdować odzwierciedlenie w interpretacji tego przepisu w konkretnych sprawach. Skarżący stwierdził, że z przedłożonych przez KRUS dokumentów wynika, iż pełnił funkcję sołtysa przez okres 2 pełnych kadencji, co potwierdzają następujące dokumenty: uchwały w sprawie zarządzenia wyborów do organów sołectw na terenie gminy H.; Protokoły Komisji Wyborczej z wyboru sołtysa; zaświadczenie o pełnieniu funkcji sołtysa. W związku z tym, zdaniem skarżącego, powinien on otrzymać świadczenie z tytułu pełnienia powyższej funkcji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Organ stwierdził, że co prawda okres od 19 stycznia 1999 r. do 12 stycznia 2007 r. stanowi dwie kadencje, jednakże ww. okres obejmował mniej niż 8 lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS z dnia 4 sierpnia 2023 r., odmawiającej skarżącemu K. L vel O. prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, dalej: "u.ś.p.". Zgodnie z tym przepisem świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Z powołanego przepisu wynika zatem, że przyznanie świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa uzależnione jest od spełnienia kumulatywnie następujących przesłanek. Po pierwsze, zależne jest od stwierdzenia, czy wnioskodawca pełnił funkcję sołtysa przez co najmniej dwie kadencje. Po drugie, koniecznym jest ustalenie, że pełnienie funkcji sołtysa trwało nie mniej niż 8 lat. Po trzecie, wnioskodawca powinien osiągnąć odpowiedni wiek (kobieta 60 lat a mężczyzna 65 lat). W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do stwierdzenia czy skarżący spełnił przesłankę dotyczącą pełnienia funkcji sołtysa przez okres nie mniej niż 8 lat. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący pełnił funkcję sołtysa wyłącznie przez okres 7 lat, 11 miesięcy i 23 dni. Swoje ustalenie organ oparł na znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniu wystawionym przez Wójta Gminy H. w dniu 10 lipca 2023 r., w którym wskazano, że w okresie od 19 stycznia 1999 r. do 17 lutego 2003 r. (I kadencja); od 18 lutego 2003 r. do 12 stycznia 2007 r. (II kadencja) skarżący pełnił funkcję sołtysa w sołectwie M., Gmina H. Forma i treść tego zaświadczenia nie budzi wątpliwości Sądu. W związku z tym brak było podstaw do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, bowiem skarżący nie legitymował się wymaganym okresem 8 lat pełnienia funkcji sołtysa. Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej podziela przyjętą w zaskarżonej decyzji interpretację art. 2 ust. 1 u.ś.p. O możliwości przyznania omawianego świadczenia pieniężnego przesądza okoliczność czy skarżący pełnił funkcję sołtysa przez dwie kadencje nie mniej niż przez 8 lat. Takie rozumienie omawianego przepisu wynika wprost z językowego brzmienia przepisu, bowiem w pierwszym zdaniu art. 2 ust. 1 u.ś.p. określono, że warunki przyznania świadczenia muszą być spełnione łącznie. Tymczasem ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia wynika, że skarżący pełnił funkcję sołtysa przez dwie kadencje jednak jedynie przez okres 7 lat 11 miesięcy i 23 dni, czyli poniżej wymaganego przez u.ś.p. okresu 8 lat. W takiej sytuacji świadczenie skarżącemu nie przysługuje, co prawidłowo ocenił organ w zaskarżonej decyzji. Skarżący w skardze od decyzji podniósł, że pełnienie przez niego funkcji sołtysa przez dwie kadencje nie obejmowało łącznie 8 lat z przyczyn od niego niezależnych bowiem wynikało z ustalonych terminów wyborów sołtysów. Zdaniem Sądu powyższa okoliczność nie mogła zostać przez Prezesa KRUS uwzględniona przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, albowiem stosownie do art. 6 k.p.a. Prezes KRUS jest zobowiązany stosować przepisy prawa w takiej formie i treści, w jakiej zostały uchwalone. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Subiektywne przekonanie skarżącego o sfomułowaniu przepisów u.ś.p. w sposób wadliwy, tj. wykluczający przyznanie świadczenia osobie, która nie legitymuje się okresem 8 lat pełnienia funkcji, pomimo sprawowania funkcji przez dwie kadencje, jak wskazano nie mogło zostać uwzględnione przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu ustalenie stanu faktycznego sprawy zostało dokonane w sposób prawidłowy na podstawie dokumentu urzędowego niebudzącego wątpliwości, wydanego przez uprawniony do tego organ w przepisanej formie. W orzecznictwie przyjmuje się, że szczególna moc dowodowa dokumentu urzędowego polega na tym, że organ nie może odrzucić istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym bez przeprowadzenia przeciwdowodu. Nie jest to równoznaczne z koniecznością przyjęcia wynikających z niego okoliczności za udowodnione, lecz z koniecznością podjęcia inicjatywy w celu obalenia domniemania wynikającego z tego dowodu - jeśli okoliczność stwierdzona w dokumencie urzędowym, ocenionym przez pryzmat art. 80 k.p.a., budzi wątpliwości w świetle pozostałych okoliczności i dowodów, bądź jawi się jako niepełna czy niejasna (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 477/22). Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Prezesa KRUS nr [...] odmawiająca przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa nie narusza prawa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji wyroku.