I SA/Wa 2062/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2012 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A. K. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania W. K., decyzją z [...] września 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego i celowego zwrotnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Podaniem z 16 sierpnia 2011 r. W. K. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z podaniem o przyznanie zasiłków na wymienione w tymże podaniu potrzeby, wskazane w punktach od 1 do 20. Decyzją z [...] sierpnia 2011 r. Wójt Gminy B. odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego, specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na wszystkie potrzeby wskazane w podaniu. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego ustalonego w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, na kwotę 477 zł. Organ wskazał, iż rozważył również możliwość przyznania zainteresowanemu zasiłku celowego specjalnego, na mocy przepisu art. 41 pkt 1 ustawy, wskazując przy tym, iż w okolicznościach sprawy nie zachodzą żadne szczególne przesłanki, które uzasadniałyby przyznanie pomocy w wyjątkowym trybie. Organ wskazał również, iż wysokość kwot, o które wnosi W. K. wykracza poza możliwości organu, który to w pierwszej kolejności udziela pomocy osobom i rodzinom, które nie posiadają własnego dochodu, bądź ich dochód jest niższy od kryterium ustawowego. Organ wskazał również, że cele wnioskowane przez W. K. nie mieszczą się w katalogu zamieszczonym w przepisie art. 39 ustawy. Dodatkowo organ odniósł się do wniosku w zakresie przyznania pomocy na odkupienie i oddłużenie mieszkania uznając, iż jest on bezzasadny ze względu na to, iż lokal ten został sprzedany przez komornika. Jeżeli zaś chodzi o zgłaszane potrzeby dotyczące przyznania pomocy na naprawę maszyn do pisania organ wskazał, że nie jest to potrzeba szczególnie uzasadniona. Organ podał, że wnioskodawca otrzymał z Ośrodka elektryczną maszynę do pisania. Maszyny które posiada wnioskodawca nie służą celom zarobkowym, a skarżący ma możliwość pisania podań odręcznie. Odnosząc się do wniosku o zakup zamka do drzwi wejściowych organ zauważył, że zakup ten jest potrzebą nieuzasadnioną ponieważ budynek jest zaopatrzony w domofon, zaś mieszkanie zainteresowanego jest zamykane na zamek "Gerda". Od powyższej decyzji W. K. wniósł odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] września 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z [...] sierpnia 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że większość z celów jakie wskazał wnioskodawca w swoim podaniu nie mieści się w ogóle w ramach ustawy o pomocy społecznej. Za słuszne organ odwoławczy uznał szczegółowe odniesienie się przez organ pierwszej instancji do wniosku jedynie w zakresie prośby o zasiłek celowy na odkupienie i oddłużenie mieszkania oraz kupno zamka do drzwi wejściowych do mieszkania. W ocenie Kolegium kupno mieszkania w sytuacji, w której - jak wynika z akt sprawy wnioskodawca nie jest osobą bezdomną - nie mieści się w katalogu potrzeb "niezbędnych" w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy. Za potrzebę niezbędną należy bowiem uznać przede wszystkim potrzebę niezaspokojoną, albowiem przepisy ustawy mają służyć właśnie jej zaspokojeniu. Zdaniem Kolegium, rzeczą oczywistą jest, iż osoba, która posiada tzw. dach nad głową, nie może skutecznie domagać się od organów pomocy społecznej zakupu lokalu mieszkalnego, biorąc pod uwagę możliwości finansowe organu, jak również kryteria przyznawania pomocy ustalone przez ustawodawcę. W zakresie wniosku o zainstalowanie zamka w drzwiach wejściowych organ odwoławczy wskazał, że drzwi zainteresowanego są zabezpieczone zamkiem. Nie można więc uznać wskazanej przez zainteresowanego potrzeby za "niezbędną" oraz wymagającą zaspokojenia. Kolegium wskazało, że uchybieniem ze strony organu, jednak nie wpływającym na treść rozstrzygnięcia, było nie odniesienie się do wniosku W. K. w zakresie wymienionym w punkcie g podania z dnia 3 sierpnia 2011 r. Organ zauważył, że ze wszystkich celów wskazanych przez zainteresowanego wymieniony w tym punkcie mógłby zostać objęty zakresem ustawy. Jednakże nie ma, w ocenie Kolegium, żadnych przesłanek dla uznania, iż zainstalowanie zamka w szafie znajdującej się wewnątrz mieszkania W. K. było potrzebą niezbędną, która mogłaby być zaspokojona w drodze przyznania świadczeń z ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy podkreślił, że sam zainteresowany nie precyzuje we wniosku z czego wywodzi taką potrzebę, Zdaniem Kolegium, uchybienie organu pierwszej instancji w tym zakresie nie wpłynęło w żaden sposób na treść rozstrzygnięcia, ze względu na generalne zastrzeżenie ze strony organu, że w sprawie doszło do przekroczenia kryterium dochodowego, ale również ze względu na fakt, iż organ odniósł się w sposób generalny do wszystkich celów wskazanych przez W. K. wskazując, iż część z nich nie mieści się w możliwościach Ośrodka, zaś pozostałe nie mogą być uznane za potrzebę niezbędną. Kolegium podkreśliło, że większość z celów podniesionych przez zainteresowanego w ogóle nie mieści się w katalogu przewidzianym ustawą, co ma kapitalne znaczenie w kontekście brzmienia art. 3 ust. 4 ustawy, który wyraźnie wskazuje, iż pomoc społeczna musi odpowiadać celom tejże pomocy. Celem zaś podstawowym jest, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych. Kolegium wskazało również, że słusznie organ pierwszej instancji odniósł wniosek zainteresowanego do przepisu art. 41 pkt 1 ustawy. Kolegium podzieliło również pogląd organu pierwszej instancji, że w okolicznościach sprawy nie występują żadne przesłanki, które mogłyby wskazywać, że sytuacja W. K. jest rzeczywiście szczególna. Rozstrzygając przedmiotową sprawę Kolegium miało również na uwadze decyzję organu pierwszej instancji wydaną w sprawie o nr [...], w której organ odmówił W. K. przyznania świadczeń, w kontekście wniosku, który w swej treści pokrywał się, lecz jedynie częściowo, z wnioskiem w sprawie niniejszej. W ocenie Kolegium organ był w tej sytuacji zobowiązany do rozstrzygnięcia sprawy w odrębnym postępowaniu z dwóch przyczyn. Po pierwsze wniosek w sprawie niniejszej nie jest w pełni analogiczny do wniosku ze sprawy wskazanej powyżej. Po drugie - odmowa przyznania świadczeń na określony cel nie wyłącza możliwości wystąpienia z kolejnym wnioskiem o to samo świadczenie, ze względu na zmianę sytuacji życiowej wnioskodawcy. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] września 2011 r. nr [...] W. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze skarżący ponowił swój wniosek o odkupienie lokalu oraz wniósł o zwrot skradzionych z lokali przedmiotów i dokumentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Sąd zauważa, że przedmiotem rozpoznania w postępowaniu odwoławczym była sprawa wszczęta na wniosek W. K. z 16 sierpnia 2011 r., gdzie wnioskodawca sformułował swoje żądania w pkt od 1 do 20. Sprawa ta w postępowaniu pierwszoinstancyjnym została zakończona decyzją organu pomocy społecznej z [...] sierpnia 2011 r. nr [...]. Tymczasem jak wynika z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] września 2011 r. nr [...] organ ten rozpoznawał sprawę wszczętą przez skarżącego wcześniejszym wnioskiem z 3 sierpnia 2011 r., gdzie żądania zostały sformułowane w pkt od lit. g – p, a organ pomocy społecznej wydał decyzję [...] sierpnia 2011 r. nr [...]. W osnowie decyzji Kolegium wskazało, że rozpoznaje odwołanie od decyzji nr [...], jednak w uzasadnieniu odniosło się np. do zawartego w pkt g podania z 3 sierpnia 2001 r. żądania przyznania zasiłku celowego na zakup i zainstalowanie zamka w drzwiach szafy w przedpokoju (załatwionego decyzją nr [...]), a zupełnie pominęło żądanie z pkt 19 podania z 16 sierpnia 2011 r., tj. przyznanie zasiłku celowego na naprawę trzech maszyn do pisania. Uszło uwadze organu odwoławczego, że we wniosku z 16 sierpnia 2011 r. skarżący, jeżeli chodzi o szafę w przedpokoju, sformułował w pkt 6 tego podania żądanie innego rodzaju -domagał się zasiłku celowego w wysokości 30.000 zł "za" uszkodzenie i zniszczenie szafy (fakty znane Sądowi z urzędu z akt sprawy o sygn. akt I SA/Wa 2064/11). W konsekwencji organ odwoławczy przy rozpoznawaniu sprawy "pomieszał" podstawy faktyczne właściwe dla spraw załatwionych odrębnymi decyzjami nr [...] i [...]. Zastrzeżenia Sądu budzi brak dokładnego wyjaśnienia przez organ odwoławczy zakresu żądań zawartych we wnioskach W. K. z 3 sierpnia 2011 r. i 16 sierpnia 2011 r. Kolegium wskazało, że oba wnioski częściowo się pokrywają, jednak nie dokonało ustaleń jakie konkretne żądania są tożsame i jakie zostały już załatwione wcześniejszą decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr [...]., a jakie winny być załatwione odrębnie. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w sytuacji zgłoszenia przez tę samą osobę żądań innego rodzaju w różnych wnioskach ich załatwienie wymaga wydania odrębnych decyzji. Trafnie też wskazało Kolegium, że odmowa przyznania świadczeń na określony cel nie wyłącza możliwości wystąpienia z kolejnym wnioskiem o przyznanie świadczenia na ten sam cel, w przypadku zmiany sytuacji życiowej wnioskodawcy. Jeżeli jednak osoba, która uzyskała decyzję odmowną składa w tym samym miesiącu ponowny wniosek o przyznanie tego samego świadczenia, a jej sytuacja życiowa nie uległa zmianie, to w takiej sytuacji w sprawie wszczętej ponownym wnioskiem zachodzi podstawa do umorzenia postępowania w trybie art. 105 § 1 Kpa (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1167/09, LEX nr 594938). Rzecz jednak w tym, że organ odwoławczy nie poczynił ustaleń co do żądań wniosku z 16 sierpnia 2011 r., które nie zostały rozpoznane kilka dni wcześniej wydaną decyzją organu pomocy społecznej i które winny być załatwione odrębną decyzją. Kolegium nie ustaliło też, czy sytuacja życiowa W. K., pomiędzy wydaniem decyzji nr [...] i nr [...], uległa zmianie i czy zmiana ta jest na tyle istotna, że organ pierwszej instancji prawidłowo rozpoznał merytorycznie wniosek skarżącego z dnia 16 sierpnia 2011 r. w pełnym zakresie, również w części pokrywającej się z kilkanaście dni wcześniej złożonym wnioskiem z 3 sierpnia 2011 r. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało decyzję z [...] września 2011 r. nr [...] z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpozna odwołanie w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego z 16 sierpnia 2011 r. Organ odwoławczy ustali w jakim zakresie żądania wniosków z 3 sierpnia 2011 r. i 16 sierpnia 2011 r. są tożsame, a w jakim zakresie żądania nie pokrywają się oraz wyjaśni czy pomiędzy decyzjami organu pomocy społecznej załatwiającymi te wnioski wystąpiła zmiana sytuacji życiowej wnioskodawcy. Następnie organ oceni, czy prawidłowa jest decyzja organu pomocy społecznej z [...] sierpnia 2011 r. załatwiająca merytorycznie wniosek z dnia 16 sierpnia 2011 r. w zakresie wszystkich zgłaszanych przez skarżącego potrzeb finansowych, w tym, czy odnośnie części żądań W. K. zawartych w podaniu z 16 sierpnia 2011 r. organ pierwszej instancji nie był zobligowany do umorzenia postępowania administracyjnego wobec ich rozpatrzenia wcześniejszą decyzją organu pomocy społecznej. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie należnych pełnomocnikowi skarżącego kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).