I SA/Wa 2072/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Dorota Apostolidis Protokolant ref. Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. H. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] odmawiającej przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł w lipcu 2010 r. z przeznaczeniem na opłacenie zadłużenia czynszowego – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. A. H. w dniu 30 czerwca 2010 r. wystąpił z wnioskiem o udzielenie mu pomocy finansowej w formie zasiłku stałego [...], zasiłku celowego na [...], zasiłku celowego na [...], o pomoc w formie [...] oraz w formie [...], a także o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie czynszu. Do wniosku zostało załączone zaświadczenie Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami, zgodnie z którym stan zadłużenia za mieszkanie wynosi [...] zł. Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] odmówił przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł w lipcu 2010 r. z przeznaczeniem na opłacenie zadłużenia czynszowego, argumentując, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nie ma możliwości przyznania świadczenia na spłatę czynszu bądź uregulowanie zadłużenia czynszowego. A. H. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. i podnosząc, iż niesłusznie zasiłek okresowy i zasiłek stały zostały uznane za jego dochód, gdyż według Ordynacji podatkowej świadczenia te dochodem nie są, ponieważ nie podlegają opodatkowaniu. Ponadto skarżący zarzucił organowi błędną interpretację art. 39 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzając, że spłatę czynszu lub zadłużenia czynszowego należy uznać za niezbędną potrzebę bytową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazało, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy przy czym przyznanie tego świadczenia uzależnione jest również od spełnienia kryterium dochodowego, określonego w art. 8 powołanej ustawy. Z unormowania zawartego w tym przepisie wynika, że podmiotem uprawnionym do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej jest osoba samotnie gospodarująca, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, stanowiącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Ustawa o pomocy społecznej definiuje także pojęcie dochodu, stosownie do art. 8 ust. 3 za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Organ odwoławczy podał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje i nie uzyskuje żadnego dochodu, zatem kwalifikuje się do uzyskania pomocy ze środków publicznych. Z ustaleń organu wynika, że decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] organ udzielił stronie pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie rachunku [...] w miesiącu lipcu w wysokości [...] zł, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] został przyznany jej zasiłek celowy w miesiącu lipcu 2010 r. w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na [...], ponadto decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] został skarżącemu przyznany zasiłek stały. W okresie od 17 czerwca 2010 r. do 30 czerwca 2010 r. wynosił on [...] zł, natomiast od lipca 2010 r. wynosi [...] zł miesięcznie. Dodatkowo na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] A. H. uzyskał prawo do korzystania [...] w okresie od 1 lipca 2010 r. do 31 lipca 2010 r. Kolegium, powołując się na treść art. 3 ustawy o pomocy społecznej podniosło, że celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej i taką też funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy. Organ pomocy społecznej nie ma obowiązku uczestniczyć w ponoszeniu całości kosztów utrzymania strony wnioskującej o pomoc. Zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Interpretacja powyższego przepisu nie może prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, co w przedmiotowej sprawie ma miejsce. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa materialnego, jak również mieści się w granicach uznania administracyjnego. Organ dokonał również wszystkich wymaganych w postępowaniu czynności zgodnie z art. 106 ust. 4 i art. 107 ustawy o pomocy społecznej. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. H., nie zgadzając się ze stanowiskiem organu i twierdząc, że decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów. Skarżący zarzucił organowi przede wszystkim błędną wykładnię art. 39 ustawy o pomocy społecznej podnosząc, że spłata zadłużenia z tytułu czynszu jest potrzebą bytową w rozumieniu powołanego przepisu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), potwierdza, iż w sprawie administracyjnej naruszono prawo w sposób uzasadniający uchylenie wydanych decyzji. Odmowa przyznania zasiłku celowego na spłatę zaległości czynszowych była następstwem uznania przez Prezydenta W., iż wymieniony przez wnioskodawcę cel świadczenia nie jest niezbędną potrzebą bytową w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.;dalej: "ustawa"). Organ pierwszej instancji odwołał się przy tym do orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego wynika, iż przyznanie świadczenia na zapłatę czynszu lub zadłużenia czynszowego, nie jest niezbędną potrzebą bytową w rozumieniu przywołanego powyższej przepisu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymując zaskarżoną decyzję wskazało na zakres pomocy udzielonej wnioskodawcy i charakter zasiłku celowego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje i nie uzyskuje żadnego dochodu, a zatem kwalifikuje się do uzyskania pomocy ze środków publicznych. Jednak organ drugiej instancji ostatecznie jednak uznał, iż rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa materialnego i mieści się przy tym w granicach uznania administracyjnego. Odnosząc się do stanowiska organów obu instancji Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Z art. 39 ust. 2 ustawy wynika, iż zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Ustawa nie wymienia zatem wprost świadczeń z tytułu czynszu jako niezbędnej potrzeby bytowej. Nie oznacza to jednak, z uwagi na użyty w art. 39 ust. 2 zwrot "w szczególności", iż zaległości z tytułu czynszu nie mieszczą się w kategorii niezbędnej potrzeby życiowej w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy. Niewątpliwie zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, z którymi wiąże się zazwyczaj obowiązek uiszczenia czynszu, tak też jest w odniesieniu do skarżącego, należy zaliczyć do podstawnych, niezbędnych potrzeb bytowych. Zaległości z tego tytułu mogą ostatecznie doprowadzić do pozbawienia prawa do korzystania z mieszkania, a więc niezrealizowania jednego z elementarnych potrzeb bytowych. Uwzględniające opisane okoliczności Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2007 r. (I OSK 45/07, niepubl.), iż spłata zaległości czynszowych może być przedmiotem świadczenia w formie zasiłku celowego. Przedstawioną powyżej ocenę prawną właściwy organ uwzględni przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Organ pierwszej instancji odmówił bowiem przyznania świadczenia w następstwie przyjęcia stanowiska, iż spłata zadłużenia czynszowego nie jest nie jest niezbędną potrzebą życiową w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy. Organ ten nie odmówił zatem przyznania świadczenia, działając w ramach uznania administracyjnego, z uwagi zakres pomocy udzielonej wnioskodawcy i jedynie subsydiarny charakter świadczenia. Takie motywy pojawiły się dopiero w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji. Oznacza to, iż organ pierwszej instancji naruszył art. 39 ust. 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię, skoro spłata zadłużenia czynszowego jest niezbędną potrzebą bytową w rozumieniu tego przepisu, a utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji przez organ drugiej instancji skutkowało w tej sytuacji naruszeniem zarówno art. 138 § 2 k.p.a., jak też art. 15 k.p.a. Podsumowując Sąd stwierdza, iż zarzut skarżącego naruszenia prawa materialnego, to jest art. 39 ust. 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię, jest zasadny. W tej sytuacji, przy potwierdzeniu nadto naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, konieczne stało się uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.