I SA/Wa 2079/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Chaciński, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę Decyzją z [...]października 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania R. P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...]kwietnia 2016 r., nr [...], uznającą go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz małoletnich K. P. i L. P. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. złożył R. P.. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Pismem z 24 listopada 2015 r. organ właściwy wierzyciela (Wydział Spraw Społecznych i Zdrowia dla Dzielnicy [...]) zwrócił się do organu właściwego dłużnika (Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia dla Dzielnicy [...]) o podjęcie stosownych działań wobec dłużnika alimentacyjnego tj. R. P., albowiem zostało przyznane na rzecz jego córki L. P. i syna K. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości po [...]zł miesięcznie (na każde z dzieci) na okres od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. (decyzja Prezydenta W. z dnia 17 listopada 2015 r. Nr [...]. Pismem z 21 grudnia 2015 r. Prezydent W. wezwał R. P. do zgłoszenia się, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania od niego oświadczenia majątkowego. Pismem z 4 marca 2016 r. Prezydent W. zawiadomił R. P. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego o uznaniu go za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. Pismem z 4 marca 2016 r. Prezydent W. wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. z wnioskiem o udostępnienie danych w celu uzyskania informacji dotyczącej wpłat dokonywanych przez R. P. tytułem alimentów na K. .P. i L. P. w okresie ostatnich 6 miesięcy tj. od 1 września 2015 r. do chwili obecnej. W dniu 15 marca przeprowadzono z R. P. wywiad alimentacyjny. Decyzją z [...] kwietnia 2016 r., nr [...]. Prezydent W. uznał dłużnika alimentacyjnego R. P. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz małoletnich K. P. i L. P. Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta W. złożył R. P. Decyzją z [...] października 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przywróciło R. P termin do wniesienia odwołania decyzji Prezydenta W. z [...] kwietnia 2016 r. i utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] kwietnia 2016 r., nr [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium przywołało treść art. 5 ust. 3 oraz art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wskazało, że z przepisów tych wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy oraz ustaleniu - stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 3a ustawy - czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Organ wskazał, iż skarżący złożył oświadczenie majątkowe, z którego wynika, że jest zatrudniony na umowę zlecenia, jednakże takiej umowy nie przedłożył do dnia 18 marca 2016 r. (do czego się zobowiązał). Nie została dołączona taka umowa również w terminie późniejszym. Kolegium podniosło, iż z przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów możliwe jest podjęcie określonych działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Między innymi, do obowiązków organu właściwego dłużnika należy przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Działania takie organ podejmuje na wniosek organu właściwego wierzyciela, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę imperatywny charakter art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika nie może zaniechać wszczęcia i przeprowadzenia takiego postępowania, choć jego zakończenie wcale nie musi nastąpić decyzją uznającą dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Dłużnik może bowiem np. wywiązać się z ciążących na nim obowiązków w toku takiego postępowania. Konieczne jest również ustalenie, że przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Organ wskazał, iż we wskazanym terminie skarżący nie przedłożył dokumentu potwierdzającego fakt zatrudnienia, a zatem zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego, a także wydania rozstrzygnięcia o kontrolowanej treści. Decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że w zaistniałym stanie faktycznym jej wydanie było obowiązkiem organu. Jedyną przesłankę negatywną uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych przewiduje art. 5 ust. 3a ustawy, zgodnie z którym decyzji nie wydaje się, jeżeli przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się on w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Kolegium podniosło, iż także ta okoliczność była przez organ wyjaśniana, co potwierdza zaświadczenie Komornika Sądowego, z którego wynika, że rozmiar uiszczonego świadczenia jest daleko niewystarczający dla potwierdzenia zaistnienia omawianej przesłanki. Również w przedłożonych przez skarżącego dokumentów nie wynika, że wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego na rzecz swoich dzieci. Skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. złożył R. P. zarzucając organowi naruszenie: - art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez ich zastosowanie w wyniku nieuzasadnionej i błędnej oceny sytuacji dłużnika alimentacyjnego a w szczególności uznania przez organy, że wystąpienie choćby jednej, niepełnej przesłanki wymienionej w art. 5 ust 3 cytowanej ustawy oznacza obowiązek wydania decyzji uznającej go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz również mechaniczne zastosowanie art. 5 ust. 3a ww. ustawy bez uwzględnienia wpłat dokonywanych przeze niego osobiście żonie, jak i przez komornika; - art. 7, 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji RP poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób niewyczerpujący i nierzetelny, a skutkujący wydaniem decyzji opartej na błędnych ustaleniach faktycznych oraz w zakresie prawdy obiektywnej, co również naruszyło prawo proceduralne i wpłynęło na naruszenie zasady legalizmu; - art. 107 § 3 kpa poprzez niewykazanie dowodów, na których organ oparł swoją decyzję, i całkowite pominięcie, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, powinno zawierać przytoczenie przepisów prawa. Powołując się na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż w zaskarżonej decyzji brak jest informacji o podstawach, na których organ II instancji oparł swe rozstrzygnięcie. W ocenie skarżącego, organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające niestarannie. W ogóle nie odniosły się do przedłożonych przez skarżącego dowodów i faktów wskazujących, iż nie ma podstaw do stwierdzenia, a tym bardziej uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i u którego stwierdzono bezskuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych oraz uniemożliwiającego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Nie poddały również stosownej ocenie dokumentów finansowych — zaświadczeń od komornika - a także potwierdzeń wpłat skarżącego bezpośrednio do rąk żony, czy czasookresów wpłat i ich wysokości w odniesieniu do przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. nie naruszają przepisów prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] kwietnia 2016 r., nr [...], uznającą R. P. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz małoletnich K. P. i L. P. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowią przepisy art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 489, ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z kolei, w myśl art. 5 ust. 3a ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, a decyzja w tym przedmiocie może zostać wydana, jeżeli nie zachodzą okoliczności o jakich mowa w art. 5 ust. 3a ustawy. Z akt sprawy wynika, iż pismem z 21 grudnia 2015 r. Prezydent W. wezwał skarżącego celem stawienia się na wywiad alimentacyjny oraz odebrania od niego oświadczenia majątkowego. Skarżący nie stawił się jednak na wezwanie organu. Zaistniała zatem przesłanka obligująca organ do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Prezydent W. wyjaśniał również, co wynika z akt sprawy, czy w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3a ustawy. Organ uzyskał zaświadczenie komornika sądowego o dokonanych przez skarżącego wpłatach tytułem alimentów na rzecz małoletnich dzieci. Odnosząc się do zarzutów skargi, iż zaświadczeń komornika, w tym informacji dotyczących terminów i wysokości wpłat, organ nie poddał stosownej analizie, wyjaśnić trzeba, iż ani organ administracji publicznej ani sąd administracyjny nie mają kompetencji do weryfikacji prawidłowości ustaleń zawartych w zaświadczeniach komornika. Zaświadczenie komornika sądowego jest czynnością organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne i jego prawidłowość i zgodność ze stanem faktycznym może być kwestionowana wyłącznie w trybie przewidzianym przez przepisy postępowania egzekucyjnego, to jest w trybie skargi na czynności komornika, o której mowa w art. 767 Kodeksu postępowania cywilnego, dalej "kpc". Zaświadczenie wystawione przez organ egzekucyjny podlega zatem wyłącznie kontroli sądu powszechnego na zasadach określonych w kpc. Z akt sprawy nie wynika jednak aby skarżący kwestionował we właściwym trybie (przed sądem powszechnym) okoliczności wynikające z zaświadczeń komornika sądowego, w tym informacje dotyczące terminów i wysokości wpłat. Jak już zaś wyjaśniono wyżej, uprawnień do tego typu ustaleń nie mają ani organy administracji publicznej ani sąd administracyjny. Wobec powyższego, niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy. Za niezasadne Sąd uznał również podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa. Analiza akt sprawy potwierdza, iż organy orzekające wnikliwie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, a dokonana przez nie ocena nie nosi cech dowolności. Okolicznością jednoznaczną jest, iż skarżący nie stawił się na wezwanie organu z 21 grudnia 2015 r. Przy dokonywaniu ustaleń w sprawie organy prawidłowo również oparły się na zaświadczeniu komornika sądowego o dokonanych przez skarżącego wpłatach, które, jak już wyjaśniono wyżej, nie podlega kontroli organu administracji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), orzekł jak w sentencji.