I SA/Wa 208/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków J. W. i J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. i J. W. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z wezwaniem skarżących J. W. i J. W. do solidarnego uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] grudnia 2014 r., ustalonego na podstawie § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) w kwocie 200 zł, skarżący wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawcy wskazali, że do prowadzonego przez nich gospodarstwa domowego należy również ich 22-letni studiujący syn, który nie posiada własnych źródeł dochodu. Skarżący oświadczyli, że posiadają dom ([...] m2) oraz działkę ([...] m2), objęte zajęciem egzekucyjnym, nie posiadają innego majątku, w tym oszczędności. Skarżący uzyskuje dochody z emerytury w wysokości [...] zł, podlegające egzekucji do kwoty [...] zł. Dochody skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę ([...] zł) również podlegają egzekucji do kwoty [...] zł. Uzasadniając wniosek skarżący wskazali, że łączna wysokość dochodu netto nie wystarcza na pokrycie kosztów niezbędnych utrzymania. W odniesieniu do oświadczeń złożonych przez skarżących, w związku z tym, że oświadczenia te okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego skarżących, na mocy zarządzenia z 23 marca 2015 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem odmowy uwzględnienia wniosku w związku z niewykazaniem przesłanek do przyznania prawa pomocy. Skarżących wezwano do przedstawienia, m.in., dokumentów ujawniających wysokość aktualnie uzyskiwanych dochodów, dokumentacji dotyczącej prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zaświadczenia z uczelni, na których naukę pobiera syn skarżących, potwierdzającego okoliczność kształcenia oraz wskazującego tryb studiów, wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżących rachunków bankowych i lokat, nadesłanie odpisów zeznań podatkowych, szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie wraz z określeniem ich wysokości oraz oświadczenia, czy skarżący otrzymują pomoc materialną od członków rodziny lub osób trzecich wraz ze wskazaniem wysokości i charakteru (częstotliwości korzystania) z tej pomocy. Wezwanie sądowe w tym przedmiocie, które skarżący otrzymali w dniu 4 kwietnia 2015 r., pozostało jednakże bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzależnienie możliwości przyznania prawa pomocy od wykazania przez osobę wnioskującą o przyznanie takiej pomocy, że poniesienie kosztów tego postępowania wiązać się będzie z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy sprawia, że do uwzględnienia wniosku może dojść jedynie w tych przypadkach, w których zostanie przez wnioskodawcę dowiedzione, że dysponuje on wyłącznie środkami na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych, a zdobycie dodatkowych środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W świetle oświadczeń złożonych przez skarżących, ich gospodarstwo domowe utrzymywane jest ze środków pozyskiwanych z tytułu emerytury skarżącego oraz wynagrodzenia jego żony, które łącznie, po potrąceniach, wynoszą [...] zł. Oświadczenia skarżących ograniczające się do wskazania wysokości wypłacanych im co miesięcznie środków w wyżej podanej wysokości, służących wg deklaracji wnioskodawców do zaspokojenia potrzeb trzyosobowej rodziny skarżących, w sytuacji, gdy skarżący nie wskazali kosztów swojego miesięcznego utrzymania, jak również kosztów utrzymania studiującego syna oraz nie podnieśli, że jakakolwiek część kosztów utrzymania nie jest na bieżąco regulowana, okazały się niewystarczające do przyjęcia prawidłowej oceny odnoszącej się do zgłoszonego przez nich żądania zwolnienia od kosztów postępowania, które na jego obecnym etapie ograniczają się do kosztów wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Skutkowało to wezwaniem skarżących na podstawie art. 255 p.p.s.a. do przedstawienia dodatkowych wyjaśnień oraz złożenia dokumentów, w celu zweryfikowania oświadczeń odnoszących się do wysokości aktualnie osiąganych dochodów oraz ponoszonych wydatków. Skarżący zaniechali jednakże przedstawienia stosownych dokumentów, nie podając zarazem przyczyn takiego zaniechania, co uniemożliwiło organowi sądowemu rozpoznającemu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych ustalenie, czy wniosek ten opiera się na uzasadnionych podstawach. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, zatem pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, z dnia 15 kwietnia 2015 r., II OZ 262/15). Z tych względów przyjąć należało, że osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności. Nieustosunkowanie się przez skarżących do wezwania sądowego z 23 marca 2015 r. skutkuje zatem brakiem możliwości prawidłowego ustalenia, czy partycypowanie przez skarżących w kosztach postępowania poprzez samodzielne pokrycie kosztów sądowych skutkować będzie uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym. W niniejszym postępowaniu, z przyczyn leżących po stronie wnioskodawców, nieustalona została bowiem wysokość dochodów osiąganych przez skarżących oraz wysokość środków realnie otrzymywanych, niepotwierdzona okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, niewyjaśniona pozostała również kwestia wydatków koniecznych. Tym samym skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.