I SA/Wa 2080/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Małgorzata Boniecka – Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W.K. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia : I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 2 maja 2016 r. W.K., zwany dalej wnioskodawcą, wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2016 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast w zakresie ustanowienia adwokata umorzono postępowanie. We wniesionym sprzeciwie skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia i przyznanie prawa pomocy. Podniósł, że opłacenie skargi oraz ustanowienie adwokata nie przesądza o tym, że jego wniosek należy rozpoznać odmownie. Oświadczył, że aby opłacić skargę i ustanowić pełnomocnika pożyczył pieniądze od rodziny. Podał, że ustanowiony pełnomocnik wniósł skargę do Sądu bez otrzymania wynagrodzenia. Zarządzeniem z dnia 23 maja 2016 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego sprzeciwu poprzez podanie z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje oraz czy otrzymuje rentę/emeryturę bądź świadczenie od instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać w jakiej wysokości lub formie. Ponadto, zapytano wnioskodawcę, czy jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy i czy otrzymuje zasiłek z tego tytułu oraz w jakiej wysokości ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem i z czego je pokrywa. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 27 czerwca 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 t.j.) zwanej dalej jako p.p.s.a., który to przepis w brzmieniu obecnym nie ma zastosowania do spraw sądowych wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r., a do takich należy przedmiotowa sprawa, zastosowano przepis dotychczasowy, zgodnie z którym wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, a sprawa podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i uzyskiwanych dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Oświadczył, że nie posiada żadnego dochodu, ani środków na utrzymanie, w związku z czym nie ma też środków niezbędnych na poniesienie kosztów postępowania. Wskazał, że posiada zobowiązania w postaci spłaty zaległych kredytów oraz z tytułu dzierżawy. Oświadczył, że w wyniku klęski żywiołowej utracił plony, zaś w drodze egzekucji odebrano mu gospodarstwo rolne. Do wniosku dołączył postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r., sygn., II OZ 1161/15 uchylające postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2015 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] lipca 2015 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu nieściągalności zadłużenia oraz postanowienie Sądu Rejonowego w B. z [...] listopada 2015 r. na mocy którego skarżącego zwolniono od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na czynności komornika. W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 23 maja 2016 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych wyjaśnień. W dniu 27 czerwca 2016 r. wnioskodawca nadesłał dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawca nie otrzymuje emerytury ani renty, jak również świadczeń z instytucji społecznych lub państwowych. Wnioskodawca oświadczył, że nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i nie otrzymuje zasiłku. Podał, że nie ponosi kosztów utrzymania, gdyż nie ma żadnego dochodu, o czym świadczą dołączone do wniosku ww. dokumenty. Wnioskodawca zaznaczył, że jego trudna sytuacja materialna jest znana Urzędowi Rejonowemu w B. z uwagi na toczące się postępowania. Dołączył do pisma postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] stycznia 2016 r. sygn. akt [...], którym zwolniono go od opłaty za zażalenie z dnia [...].12.2015 r. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] lipca 2014 r., którym zwolniono go od opłaty za zażalenie w kwocie [...] zł w całości. Stwierdzić zatem należy, iż pomimo wezwania wnioskodawcy do nadesłania dodatkowych wyjaśnień i ich nadesłania nadal nie wiadomo z czego lub przy czyjej pomocy wnioskodawca się utrzymuje. W nadesłanym formularzu wnioskodawca nie wskazał bowiem żadnego źródła dochodu, natomiast z nadesłanych dodatkowych wyjaśnień wynika jedynie, czego wnioskodawca nie otrzymuje (renty, emerytury, zasiłku przyznawanego dla osób bezrobotnych, świadczeń z instytucji społecznych i państwowych). Nie wiadomo także kto ponosi koszty związane z utrzymaniem wnioskodawcy, w tym koszty zakupu niezbędnych produktów żywnościowych, odzieży, środków chemicznych, czy koszty związane z mieszkaniem. W nadesłanych wyjaśnieniach wnioskodawca oświadczył jedynie, że nie ponosi kosztów utrzymania, gdyż nie ma żadnego dochodu. Nie wyjaśnił natomiast skąd posiada środki finansowe na bieżące potrzeby życia codziennego, bądź kto pomaga mu w utrzymaniu. Stwierdzić zatem należy, że nadesłane przez wnioskodawcę informację nie wyjaśniają podstawowej kwestii z czego lub przy czyjej pomocy wnioskodawca się utrzymuje i w jaki sposób bądź przy czyjej pomocy pokrywa koszty związane ze swoim utrzymaniem. Brak jakiegokolwiek źródła utrzymania, czy dochodu budzi wątpliwości, ze względu na jednoczesne ponoszenie przez wnioskodawcę kosztów postępowania w sprawie, takich jak wpis od skargi w wysokości 200,00 zł, czy uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł oraz fakt ustanowienia pełnomocnika z wyboru, który wniósł w imieniu skarżącego skargę kasacyjną od wyroku. Nawet jeśliby przyjąć, jak wskazał w sprzeciwie wnioskodawca, że środki na poniesienie ww. kosztów sądowych pożyczył od rodziny to nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca nie wyjaśnił z czego lub w jaki sposób zamierza oddać pożyczone pieniądze skoro nie uzyskuje żadnego dochodu. Podnoszona natomiast przez wnioskodawcę okoliczność wniesienia przez ustanowionego pełnomocnika z wyboru skargi bez otrzymania wynagrodzenia, nie oznacza, że pełnomocnik działa pro bono, bądź że nie otrzyma wynagrodzenia później, np. po prawomocnym zakończeniu sprawy. Wskazać należy, że instytucja pomocy prawnej jako odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, powinna być stosowana w szczególnych okolicznościach i wymaga od składającego wniosek wykazania i udokumentowania wszelkich okoliczności odnoszących się do jego sytuacji materialnej. W niniejszym postępowaniu nieustalenie całokształtu okoliczności z przyczyn leżących po stronie skarżącego pomimo wezwania Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień uniemożliwia przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zaznaczyć przy tym należy, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do kwoty 100 zł tytułem uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, do którego zgodnie z zarządzeniem z dnia 19 października 2015 r. skarżący oraz H.K. wezwani zostali solidarnie. Odnosząc się natomiast, do kwestii ustanowienia pełnomocnika z urzędu wskazać należy, że pozytywne rozstrzygnięcie złożonego wniosku jest wyłączone ze względu na treść art. 246 § 3 p.p.s.a. Stosownie do treści powyższego przepisu adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżący udzielił pełnomocnictwa adwokatowi – M.S., do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia z 12 października 2015 r. oraz do reprezentowania go przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z powyższego wynika zatem, że wbrew treści oświadczenia, złożonego na urzędowym formularzu wnioskodawca zatrudnia adwokata z wyboru, co wyłącza możliwość rozpoznania jego wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z tego względu, stosownie do treści art. 249 a p.p.s.a. umorzono postępowanie w zakresie wniosku o ustanowienie adwokata. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 260 (w brzmieniu obowiązującym przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) w związku z art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 249 a p.p.s.a. postanowił jak w sentencji postanowienia.