I SA/Wa 2104/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata R.M., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] czerwca 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z [...] maja 2013 r., nr [...], orzekającą o zwrocie przez M. K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz A. i A. K. w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r., wraz z ustawowymi odsetkami. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Decyzją z [...] października 2011 r. nr [...] Burmistrz Miasta S. ustalił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionych do alimentów A. K. i A.K. na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r., w wysokości zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] wrzesnia 2011 r. sygn. akt [...]alimentów tj. po [...] złotych miesięcznie na każdą z nich. O treści decyzji i podstawie ustalenia tych świadczeń dłużnik alimentacyjny – M. K. (przebywający od [...] kwietnia 2011 r. w [...]) został poinformowany zawiadomieniem z [...] kwietnia 2013 r. Decyzją z [...] maja 2013 r., wydaną na podstawie art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.), Burmistrz Miasta S. zobowiązał M. K. do zwrotu ww. świadczeń w łącznej wysokości [...] złotych wraz z odsetkami ustawowymi, które na dzień wydania decyzji wynosiły [...] złotych. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na decyzję przyznająca świadczenia i fakt ich wypłaty, jak też przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Od decyzji tej dłużnik alimentacyjny wniósł odwołanie, zarzucając w nim , że przy rozstrzyganiu sprawy nie wzięto pod uwagę realnej możliwości zwrócenia przez niego wypłaconych na rzecz dzieci świadczeń. Wskazywał mianowicie, że w [...] pracuje nieodpłatnie i nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, z których mógłby spłacić zadłużenie. Tak więc mógłby je regulować dopiero po wyjściu [...] i podjęciu pracy. Przewidywany zaś termin zakończenia odbywania kary to [...] października 2014 r. W następstwie rozpoznania powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] czerwca 2013 r. utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję Burmistrza Miasta S. Wskazując na treść art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. Kolegium wywodziło, że z przepisu tego wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu organowi właściwemu wierzyciela świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami. Na organie właściwym wierzyciela ciąży zaś obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych świadczeń, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania tych świadczeń. Gdyż decyzja w tym względzie nie ma charakteru uznaniowego. Odnosząc się zaś do podnoszonej w odwołaniu argumentacji wskazującej na aktualna sytuację dłużnika organ wyjaśnił, że te okoliczności nie mogą prowadzić do uchylenia i zmiany zakwestionowanej decyzji. W postępowaniu prowadzonym w przedmiocie zwrotu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń, nie ma bowiem podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania. Kwestia ta wymagałaby wyjaśnienia w odrębnym postępowaniu, zainicjowanym przez dłużnika alimentacyjnego, prowadzonym dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie ustalenia należności podlegającej zwrotowi. Nie jest natomiast możliwe orzekanie o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bez uprzedniego wdania decyzji (ostatecznej) w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń otrzymanych przez osobę uprawnioną. W podsumowaniu tych wywodów Kolegium poinformowało M.K., że po uprawomocnieniu się kwestionowanej obecnie decyzji, zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. może on złożyć do organu właściwego (Dyrektora MOPS S.) wniosek o umorzenie kwoty należności, odroczenia terminu spłaty lub jej rozłożenia na raty. Na powyższą decyzję M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powtarzając w niej argumentację podnoszoną w odwołaniu, a wskazującą na brak możliwości zwrotu orzeczonych należności, z uwagi na sytuację w jakiej się obecnie znajduje (pobyt w [...]). W związku z czym wnosił on o zmianę decyzji i umorzenie kwoty podlegających zwrotowi należności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] maja 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z [...] maja 2013 r., zobowiązującą M. K. – jako dłużnika alimentacyjnego - do zwrotu wypłaconych na rzecz jego dzieci A. i A. K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r., wraz z ustawowymi odsetkami. W związku z zawartym w skardze wnioskiem wyjaśnić w pierwszym rzędzie należy, że dokonując tej kontroli sąd administracyjny ocenia jedynie czy prowadząc postępowanie i wydając rozstrzygnięcie w sprawie organy nie naruszały prawa procesowego i materialnego w stopniu uzasadniających uchylenie decyzji. Sąd nie rozstrzyga natomiast o istocie sprawy administracyjnej, a tym bardziej sprawy administracyjnej, która nie była przedmiotem orzekania organu. Z tego względu domaganie się przez skarżącego umorzenia przez Sąd kwoty wypłaconych na rzecz uprawnionych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mogło okazać się skuteczne. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.). Przepis ten w ust. 1 tego stanowi, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl ust. 2 tego artykułu, decyzję w sprawie zwrotu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania tych świadczeń. Dłużnikiem alimentacyjnym zaś, stosownie do definicji ustawowej zawartej w art. 2 pkt 3 omawianej ustawy, jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Jak trafnie wskazywało Kolegium, posłużenie się przez ustawodawcę w redakcji ww. art. 27 ust. 2 zwrotem "organ właściwy wierzyciela wydaje (...) decyzję (...)" oznacza, że podjęcie w tym względzie rozstrzygnięcia nie zostało pozostawione uznaniu organu, lecz jest tzw. rozstrzygnięciem związanym. Oznacza to, że w sytuacji zaistnienie przesłanek określonych w tym przepisie organ ma obowiązek (a nie tylko może) wydać decyzję zobowiązująca dłużnika alimentacyjnego do zwrotu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń. Postępowanie wyjaśniające w sprawie nałożenia na dłużnika alimentacyjnego powyższego obowiązku jest zaś, w świetle ww. regulacji prawnych, postępowaniem znacznie uproszczonym i sprowadza się ono w istocie do ustalenia czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy określone w niej świadczenia zostały osobie uprawnionej wypłacone (por. wyroki: NSA z dnia 5.10.2011 r. I OSK 800/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń, WSA z dnia 21.10.2010 r. II SA/Po 491/10, Lex nr 754443 ). Żadne inne okoliczności, w tym sytuacja materialna i osobista dłużnika alimentacyjnego, nie mają i nie mogą mieć wpływu na podjęte w tym względzie rozstrzygnięcie. Te kwestie będą miały dopiero znaczenie przy rozpoznawaniu sprawy o udzielenie ulgi w spłacie ww. należności na zasadzie art. 30 ust. 2 powołanej ustawy, co jednak wymaga złożenia do organu (a nie Sądu) w tym zakresie odrębnego wniosku, o czym Kolegium pouczyło skarżącego w końcowej części uzasadnienia. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że decyzją Burmistrza Gminy S. z [...] października 2011 r. nr [...] ustalone zostało prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. i A.K. na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r., w wysokości zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego W S. z dnia [...] września 2011 r. sygn. akt [...] alimentów tj. po [...] złotych miesięcznie na każde dziecko, a to wobec bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec skarżącego. Z akt sprawy nie wynika przy tym by decyzja ta została skutecznie podważona, a to oznacza, że z dniem upływu terminu do wniesienia odwołania uzyskała ona walor ostateczności. Nie kwestionowaną także okolicznością jest, że świadczenie te zostały uprawnionym wypłacone. Skoro zatem skarżący był zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz ww. dzieci i z obowiązku tego się nie wywiązywał, czego konsekwencją było wydanie przez Burmistrza Miasta S. ostatecznej decyzji z [...] października 2011 r. przyznającej uprawnionym świadczenia (które zostały im wypłacone), to po zakończeniu okresu świadczeniowego określonego tą decyzją - z mocy art. 27 ust. 2 powołanej ustawy - organ właściwy wierzyciela (tu Burmistrz Miasta S.) zobligowany był do wydania rozstrzygnięcia nakazującego skarżącemu ich zwrot. Takiej też treści rozstrzygnięcie zapadło w niniejszej sprawie. To zaś oznacza, że decyzja tego organu i utrzymująca ją w mocy decyzja Kolegium oparte zostały na prawidłowo zinterpretowanych i zastosowanych przepisach prawa materialnego, a w toku ich podejmowania nie uchybiono w sposób istotny normom procedury administracyjnej. Tym samym wniesiona przez M.K. skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. W przedmiocie wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461).