I SA/Wa 2108/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent – stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi A. G. i A. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 500/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz A. G. i A. K. sumę pieniężną w kwocie po 500 (pięćset) złotych dla każdej z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. G. i A. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. G. i A. K. (dalej jako "skarżące") wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 500/17, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazały, że pomimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz wymierzenia już przez Sąd organowi grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego skarżące wniosły o wymierzenie organowi grzywny, stwierdzenie, że bezczynność organu po wydaniu wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa, przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, na podstawie art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej skarżące uzasadniły tym, że brak merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy powoduje poniesienie przez nie istotnej szkody niemajątkowej. Naruszono bowiem ich dobra osobiste w postaci prawa do dysponowania swoją własnością i poszanowania dziedzictwa rodzinnego czy też prawa do niezwłocznego rozpoznania sprawy przez właściwy organ lub sąd. Skutkiem tego naruszenia jest poczucie bezsilności i pokrzywdzenia związane z brakiem możliwości korzystania z rodzinnych składników majątkowych, w tym poczucie krzywdy i szkoda związane z brakiem możliwości zagospodarowania tych środków, np. na lokacie bankowej lub jako inna lokata kapitału. Skarżące wskazały również na poczucie bezsilności i krzywdy związane z ignorowaniem prawa do niezwłocznego rozpoznania sprawy przez organ oraz związany z tym wpływ na sferę ich zdrowia poprzez rozdrażnienie i stres. Ponadto, skarżące obawiają się, że bez przyznania na ich rzecz ww. sumy pieniężnej organ w dalszym ciągu nie wykona wyroku tutejszego Sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że w przedmiotowej sprawie zachodzi okoliczność wyjątkowej aktywności procesowej stron. Wraz z odpowiedzią na skargę organ jest bowiem zobowiązany do ponownego przesłania akt do Sądu, co uniemożliwia prawidłowe procedowanie nad sprawą. Organ podniósł również, że [...] lipca 2019 r. wystąpił do Biura Architektury i Planowania oraz do Wydziału Zasobów Lokalowych Dzielnicy [...] o przekazanie danych budynku znajdującego się przy ul. [...] w [...]. Z kolei pismem z [...] września 2019 r. organ wezwał pełnomocnika skarżących do nadesłania właściwego postanowienia spadkowego Sądu Rejonowego w [...] [...] z [...] listopada 2004 r., ze względu na okoliczność, że do akt sprawy dołączono różniące się sygnaturą odpisy tego orzeczenia. Prezydent wskazał, że do chwili obecnej stosowne wyjaśnienia nie zostały przedstawione. Po otrzymaniu ww. informacji, organ niezwłocznie wyda w sprawie decyzję. W piśmie procesowym z [...] stycznia 2020 r. pełnomocnik skarżących podniósł, że pismem z [...] stycznia 2020 r. załączył zawiadomienie Sądu Rejonowego w [...] [...] wskazujące prawidłową sygnaturę postanowienia spadkowego z [...] listopada 2004 r.. Tym samym odpadła przeszkoda do niezwłocznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 500/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę A. G. i A. K. na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości, w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy, po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu, reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 31 stycznia 2018 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu [...] maja 2018 r. (data prezentaty organu). Zatem, termin załatwienia sprawy wyznaczony przez sąd upłynął w dniu [...] lipca 2018 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie niewykonania powołanego wyroku sądu, tj. do [...] marca 2020 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z tym wyrokiem. Z analizy akt sprawy wynika również, że w sprawie spełniony został drugi warunek dopuszczalności skargi określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] lipca 2019 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 31 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 500/17. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 31 stycznia 2018 r., okoliczność że jest to już druga skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 20 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1704/18, wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem po otrzymaniu odpisu wyroku z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 500/17, organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie, natomiast wymierzenie przez Sąd grzywny w związku z niewykonaniem powyższego wyroku, zmobilizowało Prezydenta jedynie do wystąpienia w dniu [...] lipca 2019 r. do Biura Architektury i Planowania oraz do Wydziału Zasobów Lokalowych Dzielnicy [...] z prośbą o przekazanie danych budynku znajdującego się przy ul. [...] w [...] oraz w dniu [...] września 2019 r. do skarżących o nadesłanie właściwego odpisu postanowienia spadkowego Sądu Rejonowego w [...] [...] z [...] listopada 2004 r. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, którą podnoszono już w uprzednio wydanym w sprawie wyroku z 20 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1704/18, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości toczy się jednocześnie postępowanie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Roszczenie oparte na art. 7 ww. dekretu ma natomiast pierwszeństwo przed roszczeniami opartymi na innych podstawach, w tym roszczeniem o zwrot nieruchomości w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby Prezydent, po otrzymaniu wyroku z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 500/17, czy też kolejnego wyroku 20 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1704/18, niniejsze postępowanie zawiesił. Jednocześnie, jak już wskazano powyżej, organ nie gromadził też materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 500 zł dla każdej ze skarżących. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ, pomimo nałożenia już na niego grzywny za niewykonanie wyroku, nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem o zwrot nieruchomości oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. Nie rozważył również ewentualnego zawieszenia niniejszego postępowania do czasu rozpatrzenia wniosku złożonego w trybie art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Ustalając wysokość powyższej sumy pieniężnej Sąd wziął jednak pod uwagę okoliczność, że wymierzenie Prezydentowi poprzedniej grzywny wyrokiem z 20 lutego 2019 r., przyspieszyło działania organu, który wystąpił do innych instytucji o nadesłanie dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji. Do dnia przekazania niniejszej skargi Sądowi, dokumentacja ta jeszcze do organu nie wpłynęła. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800, ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.