I SA/Wa 2116/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. C., M.P., J. C., J. S., M. M., A. M., A. M., M. M., J. J., I. G., E. J., A. S., J. M., Z. S., A. S., A. J., T. S., C. S., P.S. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 444/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 7000 (siedem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących - I. C., M.P., J. C., J. S., M. M., A. M., A. M., M. M., J. J., I. G., E. J., A. S., J. M., Z. S., A. S., A. J., T. S., C. S., P.S. sumę pieniężną w kwocie 700 (siedemset) złotych ; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz I. C., M.P., J. C., J. S., M. M., A. M., A. M., M. M., J. J., I. G., E. J., A. S., J. M., Z. S., A. S., A. J., T. S., C. S., P.S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 27 sierpnia 2020 r. I. C., M. P., J. C., J. S., M. M., A. M., A. M., M. M., J. J., I. G., E. J., A. S., J. M., Z. S., A. S., A. J., T. S. C. S., P. S. i C. S., reprezentowani przez radcę prawnego A. S., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 444/15. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Prezydent [...] mimo sądowego zobowiązania do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], "[...]" hip. [...] oraz wezwania skarżących do wykonania powołanego wyroku nie wydał w sprawie decyzji. Wobec czego skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10 000 zł, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 5000 zł oraz zasądzenia zwrotu postępowania. Wnieśli również o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi wskazując, że pełnomocnik stron został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu oraz o przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Skarżący nie poinformowali również organu, że zmarła jedna ze stron postępowania tj. J. C. W przedmiocie żądania rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym Prezydent [...] nie wniósł sprzeciwu. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2021 r, skarga C. S. została odrzucona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie rozważyć należy kwestię dopuszczalności przedmiotowej skargi, stanowiącej zgodnie z jej treścią skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2015 r. Tryb postępowania w tym zakresie uregulowany jest w art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 zm. – dalej ppsa), zgodnie z którym, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Powyższe oznacza, iż warunkiem złożenia skargi w trybie art. 154 §1 ppsa jest pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Jak wynika z akt sprawy, skarżący pismem z dnia 20 stycznia 2020 r. po raz kolejny wezwali organ do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2015 r. Tym samym stwierdzić należy, iż dochowany został warunek konieczny do złożenia skargi na niewykonanie wyroku Sądu. Z kolei grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 ppsa, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 ppsa, może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Z powyższego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 16 lipca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 444/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - w terminie czterech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły zaś do organu 16 września 2015 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ppsa, rozpoczął zatem swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynnym, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 16 stycznia 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez strony do wykonania powyższego wyroku, jak też trzykrotnego wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej zwłoki w jego wykonaniu grzywny (vide wyroki z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1103/16, z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1178/17, z dnia 22 stycznia 2019 r. sygn. akt 1615/18), organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Oznacza to, że od blisko 6 lat organ pozostaje przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, w tym przede wszystkim narusza w ten sposób przepisy art. 153 ppsa i art. 286 § 2 ppsa w zw. z art. 12 kpa. Stąd żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] kolejnej grzywny z tytułu opieszałości w wykonaniu prawomocnego wyroku, jest zasadne. Zdaniem sądu w okolicznościach niniejszej sprawy adekwatną grzywną jest grzywna w wysokości 7000 złotych. Ustalając ją na tym poziomie Sąd wziął także pod uwagę okres jaki upłynął od zwrotu akt wraz z odpisem ostatniego wydanego w sprawie wyroku do wniesienia niniejszej skargi (około rok i 5 miesięcy), jak też to, że przez znaczny czas procedowania sprawy Prezydent [...] nie dysponował kompletnymi aktami (w związku ze składnymi skargami) – umożliwiającymi w sposób odpowiedzialny zakończenia postępowania. Wprawdzie w takiej sytuacji procedowanie jej mogło być co zasady kontynuowane przy wykorzystaniu akt zastępczych (uwierzytelnionych odpisów). Niemniej ze względu na skomplikowany charakter tego typu spraw i ich historyczny kontekst, celowym jest dysponowanie przez organ dokumentami oryginalnymi. Tylko bowiem taka forma dokumentów (zwłaszcza wytworzonych kilkadziesiąt lat wcześniej) sprzyjała rzetelnemu formułowaniu ocen co do ich wiarygodności (formalnej i materialnej), a co za tym idzie przydatności w sprawie. Sąd wziął również pod uwagę, że nie sprzyjała szybkiemu rozpoznaniu sprawy postawa reprezentującego strony pełnomocnika, który nie poinformował organu o zgonie jednej ze stron postępowania tj. J. C. ( okoliczność ta wynika to z odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy). Co istotne także, do chwili obecnej do akt nie dołączył dokumentów potwierdzających następstwo prawne po wyżej wymienionym. Konsekwencją takiej postawy było z kolei przedłużenie postępowania. Praktyczna realizacja ustalonej w art. 12 kpa zasady szybkości postępowania wymaga lojalnego współdziałania z organem stron tego postępowania. Wprawdzie w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie administracji publicznej spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jednakże nie oznacza to, że oczekując na jej załatwienie strona może zachowywać się biernie. Wskazuje na to choćby nadto przyjęta w art. 7 kpa reguła zakładająca, że przy dążeniu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie, organ podejmuje wszelkie czynności z urzędu lub na wniosek strony. Podobnie konkluzje można wyprowadzić także z ustalonej w art. 35 § 5 kpa zasady niewliczania do terminów załatwienia sprawy okresów opóźnień spowodowanych przyczynami niezależnymi od organu. Przez które z kolei rozumieć należy przeszkody obiektywnie uniemożliwiające procedowanie sprawy, których źródłem nie są działania (zaniechania) owego organu, niestanowiące jednocześnie podstawy do zawieszenia postepowania, jak choćby oczekiwanie na przedłożenie przez stronę pozostającego w jej dyspozycji istotnego dowodu. Jeśli zatem takiej współpracy po stronie jednostki żądającej działania organu brak, musi się ona liczyć (w zależności od okoliczności konkretnej sprawy) z załatwieniem jej żądania w sposób negatywny, bądź wydłużonym okresem procedowania sprawy. Skoro zaś w niniejszej sprawie takiej lojalnej współpracy z organem przez reprezentującego skarżących pełnomocnika zabrakło, wyższy niż orzeczony wymiar grzywny byłby w ocenie Sądu sankcją nadmiernie represyjną do stopnia zawinienia organu w naruszeniu prawa stron do rozpoznania ich sprawy bez zbędnej zwłoki. Sąd uznał jednak, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ppsa, aczkolwiek w niższej od oczekiwanych przez nich wysokości. Za adekwatny w takich okolicznościach faktycznych Sąd uznał wymiar sumy pieniężnej w wysokości po 700 złotych na rzecz każdego ze skarżących. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że wcześniejszymi wyrokami przyznano na rzecz każdego skarżącego sumę pieniężną w wysokości po 300 zł i po 500 zł. Łączny wymiar obciążających Prezydenta [...] sankcji (20 300 złotych) jest w tej sytuacji na tyle dotkliwy, że powinien być wystarczającym dla zdyscyplinowania organu i doprowadzenia do respektowania przezeń prawomocnego orzeczenia Sądu, bez konieczności występowania przez strony ubiegające się o odszkodowania z kolejną przewidzianą w art. 154 ppsa skargą. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie ppsa orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawi art. 119 pkt 2 ppsa.