I SA/Wa 2120/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska asesor WSA Marek Maliński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. W., B. S., D. R. i J. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 października 2023 r. nr DNI.rn.625.140.2023 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę. Decyzją z 2 października 2023 r. nr DNI.rn.625.140.2023 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu odwołania K. W., podtrzymanego po jej śmierci przez A. W., B. S., D. R. i J. W., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 26 października 2015 r. nr IN.IV.7515.25.2014 w przedmiocie reformy rolnej. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny; Wnioskiem z 17 listopada 2014 r. K. W. i H. S. wystąpiły o wydanie decyzji potwierdzającej, że zespół dworsko-parkowy położony w C. o pow. 5,2922 ha nie podlegał przejęciu na własność Skarbu Państwa na podstawie art 2 ust 1 lit e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Decyzją z 26 października 2015 r. Wojewoda [...] stwierdził, że nieruchomość, określona we wniosku jako zespół dworsko-parkowy w C., pochodząca z "[...]", objętych księgą hipoteczną Nr [...], stanowiących byłą własność J. S., odpowiadająca aktualnym działkom ewidencyjnym nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej pow. 5,3499 ha, położona w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Decyzją z 3 czerwca 2019 r. nr GZ.rn.625.362.2015 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję z 26 października 2015 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Wyrokiem z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA 1945/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 3 czerwca 2019 r. Decyzją z 3 listopada 2020 r. nr SZ.rn.625.47.2020 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję z 26 października 2015 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Wyrokiem z 21 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2711/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi A. W., B. S., D. R., J. W. oraz Gminy [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 3 listopada 2020 r. Wyrokiem z 18 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 987/22 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skarg kasacyjnych A. W., B. S., D. R., J. W. oraz Gminy [...], uchylił wyrok WSA w Warszawie z 21 lipca 2021 r. oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 3 listopada 2020 r. Po ponownym rozpoznaniu odwołania decyzją z 2 października 2023 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 26 października 2015 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 987/22. Powołując się na uzasadnienie powyższego wyroku oraz zebraną w sprawie dokumentację Minister podniósł, ze w sprawie nie istnieją bezpośrednie dowody wskazujące na przejęcie majątku [...] na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Biorąc jednak pod uwagę, że nie istnieją dowody, które potwierdzałyby, że przejęcie to nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 lit. a-d, z okoliczności sprawy wynika, że spełniona została przesłanka obszarowa określona w art. 2 ust 1 lit. e dekretu, a ponadto uwzględniając okoliczności przejęcia majątku [...] i zasady logiki, organ odwoławczy przyjął, że przejęcie przedmiotowego majątku nastąpiło w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, co umożliwia rozpatrzenie wniosku w postępowaniu administracyjnym. Minister wskazał następnie, że do czasu dokonania oceny czy objęte wnioskiem nieruchomości odpowiadają celom wskazanym w art. 1 część druga dekretu nie można wszystkich gruntów wchodzących w skład majątku traktować jako nieruchomości o charakterze rolniczym, stanowiącym funkcjonalną i gospodarczą całość, bez wyjaśnienia faktycznego ich charakteru. Organ podniósł, że z dokumentacji przekazanej przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w K. wynika, że decyzją z 30 września 1959 r. nr [...] park w m. [...] uznany został za zabytek. Z opracowania pn. Katalog Zabytkowych Parków i Kompozycji Krajobrazowych Województwa [...], wykonanego w 1975 r. przez Politechnikę [...] Wydział Architektury Instytut Urbanistyki i Planowania Przestrzennego, pod kierownictwem doc. dr hab. arch. J. B., wynika, że park o układzie krajobrazowym w stylu dowolnym dzieli się na dwie części: gęsto zadrzewione wzniesienie z dworem w stylu neogotyckim i prowadzącą do niego aleją lipową oraz otwarte przestrzenie szerokiej dolinki, zakomponowanej kępami drzew i sztucznym kopcem. Układ ten w dwóch miejscach przecięty jest nową drogą. Na datę sporządzenia przedmiotowej opinii stwierdzono brak ogrodzenia parku, poza siatką przy budynku świetlicy i plecionym płotem obok warzywnika. Na szczycie kopca usytuowana została kamienna figurka [...], ufundowana w 1761 r. W opracowaniu tym wskazano, że około 1980 roku nastąpiła rozbiórka dawnego dworu. Organ odwoławczy przywołał zeznania przesłuchanych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji świadków to jest M. K. (ur. 1917 r.), S. N. (ur. 1928 r.), J. K. (ur. 1944 r.), L. S. (ur. 1941 r.) i M. W. (ur. 1947 r.). Minister przywołał również zeznanie strony postępowania – K. W. Organ podniósł, że układ przestrzenny zespołu dworskiego [...] dobrze obrazuje plan gruntów majątku prywatnego [...] wykonany przez F. M. według pomiaru dokonanego w 1937 r. Na planie tym wykazano użytki gruntowe, w tym: grunty orne, łąki, pastwiska, place pod zabudowaniami z usytuowaniem budynków, ogrody, oraz rowy, drogi i wody. Plan ten obrazuje również usytuowanie zabudowań dworskich w stosunku do budynku dawnego dworu. W sprawie ustalono, że teren dawnego podwórza folwarcznego obecnie odpowiada aktualnym działkom ewidencyjnym nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Minister podniósł, że na terenie działki nr [...] był usytuowany budynek dawnego spichlerza, na terenie działek nr [...] i [...] była suszarnia cykorii, waga i kantor, w którym dokonywano rozliczeń za cykorię. Z kolei na działce nr [...] zlokalizowana była chlewnia, a na terenie działek nr [...], [...] i [...] usytuowane były pozostałe zabudowania gospodarcze. Natomiast obecna działka nr [...] odpowiada dawnej drodze dojazdowej do podwórza gospodarczego majątku [...]. Podwórze gospodarcze majątku, wraz z zabudową gospodarczą i mieszkalną pracowników majątku, usytuowane było w bezpośrednim sąsiedztwie terenu, na którym zlokalizowany był budynek dawnego dworu. Przed budynkiem dworu był podjazd, a wokół budynku prowadziła aleja, którą można było objechać dwór dookoła. Organ odwoławczy wskazał, powołując się na zeznania świadków, że teren otaczający budynek dworu nie był typowo urządzonym parkiem. Był to jedynie teren zielony porośnięty drzewami, głównie liściastymi, i nie odpowiadał powierzchniowo całej obecnej działce nr [...]. W kierunku zachodnim od dworu, w bliskiej odległości znajdował się bowiem okólnik dla koni, a dalej za nim rozciągały się tereny bagienne, ogrody oraz pola uprawne i rozległe sady. Teren wokół dworu nie był w sposób trwały odgrodzony lub oddzielony od reszty majątku [...], w tym od podwórza gospodarczego. Z planu majątku [...] wynika, że od strony drogi przez wieś prowadził jeden wjazd na teren mieszkalny do dworu i teren folwarczny majątku. Zdaniem Ministra, powyższe ustalenia potwierdzają, że dwór w C., co najmniej od czasu nabycia majątku przez J. i F. S. (na rzecz syna J.), nie pełnił funkcji mieszkalno-rezydencjonalnej dla właściciela majątku i jego rodziny. Rodzina S. nie mieszkała bowiem w tym dworze. Przedmiotowy budynek pełnił natomiast funkcję mieszkalno-zarządczą. Mieszkał w nim zarządca majątku, inni pracownicy majątku oraz ich rodziny. Przede wszystkim z miejsca tego sprawowano zarząd nad całym majątkiem. Minister podkreślił, że zarządzanie majątkiem o powierzchni ponad 70 ha wymagało miejsca, z którego prowadzono zarząd i w którym przechowywano niezbędne dokumenty. Niemożliwe byłoby bowiem prowadzenie działalności rolniczej bez dobrej organizacji pracy i funkcjonowania zaplecza administracyjnego. W otoczeniu budynku dworu znajdowały się ogrody owocowe, użytki zielone, podwórze gospodarcze, oraz drzewostan pozostały po dawnym parku dworskim, tworząc centrum gospodarcze majątku. W ocenie organu odwoławczego, analiza zebranej w sprawie dokumentacji potwierdza, że w dniu wejścia w życie dekretu o reformie rolnej część dawnego majątku [...] nie była podzielona na część dworsko-parkową oraz część gospodarczą. Nie było bowiem zespołu dworsko-parkowego czy też pałacowo-parkowego. W sprawie nie było potrzeby badania związku funkcjonalnego. Organ podkreślił, że wykształcone w praktyce orzeczniczej pojęcie związku funkcjonalnego odnosi się do sytuacji gdy wniosek o wydanie decyzji, o której mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia, dotyczy części znacjonalizowanej nieruchomości o charakterze nierolniczym. W konsekwencji w takiej sytuacji ustalenia wymaga czy mienie to pozostawało w funkcjonalnej łączności z nieruchomością rolniczą. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie wykazanie "związku funkcjonalnego" nie ma żadnego znaczenia. Rozważania te mogłyby bowiem zostać poczynione tylko w odniesieniu do części rezydencjonalnej. Taka zaś część majątku w niniejszej sprawie nie funkcjonowała. Zebrana w sprawie dokumentacja potwierdza bowiem, że objęta wnioskiem nieruchomość miała w 1939 roku charakter typowo rolny, a nie mieszkalno-reprezentacyjno-wypoczynkowy. Minister nie podzielił przy tym stanowiska skarżących, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów dekretu, gdyż na planie gruntów majątku prywatnego [...] sporządzonego w 1937 r. wyraźnie wyodrębniony został teren zespołu dworsko-parkowego, a ponadto park został uznany za zabytek. Organ zaznaczył, że w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma stan nieruchomości z 1 września 1939 r. W tym zaś czasie budynek, z którego zarządzano majątkiem i w którym mieszkali pracownicy majątku, nie miał charakteru budynku dworskiego o typowej funkcji mieszkalno-reprezentacyjnej, który nie byłby przydatny na cele reformy rolnej. Stanowił on bowiem centrum zarządzania produkcją rolną. Organ dodał, że pierwotne założenie w C. mogło składać się z zespołu dworsko-parkowego. Jednakże po przejęciu majątku przez rodzinę S. dwór przeznaczono na siedzibę administracji. Niezrozumiałe zaś byłoby aby w chwili zmiany przeznaczenia dworu wyciąć wszelki istniejący drzewostan na terenie okalającym dwór (rządcówkę). W ocenie Ministra, bez znaczenia pozostaje również objęcie parku podworskiego w C. ochroną konserwatorską. Kwestia jego istnienia nie jest znacząca dla istoty sprawy i jej rozstrzygnięcia. Część nieruchomości ziemskiej, nazywana parkiem, w części majątku o typowo rolniczym charakterze, dzieliła bowiem los pozostałej znacjonalizowanej nieruchomości ziemskiej, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (vide: wyrok WSA w Warszawie z 11 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1048/16). Organ odwoławczy dodał, że w skład objętego wnioskiem obszaru wchodziły, poza budynkiem z którego zarządzano majątkiem, budynki gospodarcze (suszarnia cykorii, waga, kantor i pozostałe budynki gospodarcze) oraz pozostałości dawnego parku dworskiego z wkomponowanym weń ogrodem. Na terenie objętym wnioskiem w dniu przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej znajdowały się więc budynki, które miały związek z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Analiza dokumentów potwierdza zatem, że w dniu wejścia w życie dekretu z 6 września 1944 r. część dawnego majątku [...] nie była podzielona na część dworsko-parkową oraz część gospodarczą. Jak podkreślono wyżej, nie było bowiem zespołu dworsko-parkowego czy też pałacowo-parkowego. Wobec powyższego, Minister podzielił ocenę organu pierwszej instancji, że objęta wnioskiem część majątku [...] podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W dniu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość ta nie była bowiem urządzonym w sposób uporządkowany założeniem krajobrazowym, które funkcjonuje jako teren wypoczynkowy czy rekreacyjny dla właściciela dworu czy jego gości, wyodrębnionym spośród innych gruntów folwarku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyli A. W., B. S., D. R. i J. W. zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie: 1) przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie, to jest: a) art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zebrana w sprawie dokumentacja nie daje podstaw do przyjęcia, że nieruchomość, określona jako zespół dworsko-parkowy w C., pochodząca z "[...]", objęta księgą hipoteczną Nr [...], stanowiąca byłą własność J. S., odpowiadająca aktualnym działkom ewidencyjnym nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej pow. 5,3499 ha, położona w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a w szczególności uznanie, że: (i) plan gruntów majątku prywatnego [...] wykonany przez F. M. na podstawie pomiaru dokonanego w 1937 r. (k. 190) wykazujący poszczególne części użytków majątku [...], w tym wyraźnie wyodrębniony teren zespołu dworsko-parkowego, nie stanowi dowodu na wydzielenie części dworsko-parkowej, (ii) decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z 30 września 1959 r., Nr [...], nr rejestru [...], park w miejscowości C., na podstawie której przedmiotowy park został uznany za zabytek, jak również opracowanie pn. Katalog Zabytkowych Parków i Kompozycji Krajobrazowych Województwa [...], wykonane w 1975r, przez Politechnikę [...] Wydział Architektury Instytut Urbanistyki i Planowania Przestrzennego, pod kierownictwem doc. dr hab. arch. J. B., które zawiera opis dawnego parku dworskiego w C., (iii) zeznania świadków M. K. (ur. 1917 r.), S. N. (ur. 1928 r.), J. K. (ur. 1944 r.), L. S. (ur. 1941 r.) i M. W. (ur. 1947 r.), jak również K. W. nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a także nie świadczyły o istnieniu na dzień 1 września 1939 r. części dworsko - parkowej i części gospodarczej, b) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji motywów pominięcia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, o których mowa w pkt a powyżej, c) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości w sprawie na niekorzyść strony, d) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na jego błędnym zastosowaniu i w konsekwencji utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, 2) przepisów prawa materialnego, to jest § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o przeprowadzeniu reformy rolnej w związku z § 4 ww. rozporządzenia i art. 2 ust. 1 lit. e z dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez uznanie, że zespół dworsko-parkowy w C., pochodzący z "[...]", objętych księgą hipoteczną Nr [...], stanowiących byłą własność J. S., odpowiadający aktualnym działkom ewidencyjnym nr [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...], [...],[...] o łącznej pow. 5,3499 ha, położony w obrębie [...], gmina [...], powiat [...] podlegał przejęciu w trybie art. 2 ust. 1 lit. e z dekretu PKWN z dnia 06 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 26 października 2015 r. stwierdzającą, że nieruchomość, określona we wniosku jako zespół dworsko-parkowy w C., pochodząca z "[...]" objętych księgą hipoteczną Nr [...], stanowiących byłą własność J. S., odpowiadająca aktualnym działkom ewidencyjnym nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej pow. 5,3499 ha, położona w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm., dalej jako "dekret" lub "dekret o reformie rolnej"). W zaskarżonych rozstrzygnięciach organy obu instancji uznały, że objęta wnioskiem z 17 listopada 2014 r. część dawnego majątku [...], oznaczona jako obecne działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej pow. 5,3499 ha, miała w dniu wejścia w życie dekretu charakter rolniczy, w związku z czym podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu o reformie rolnej. Powyższą ocenę organów kwestionują skarżący zarzucając pominięcie przy wydaniu zaskarżonych rozstrzygnięć istotnych dla sprawy dowodów znajdujących się w aktach sprawy, a także dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny tych dowodów. Odnosząc się do powyższego zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego - jeżeli ich rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa i przewłaszczenie ich następowało z mocy samego prawa, z chwilą wejścia w życie tego dekretu, tj. 13 września 1944 r. Użyte w powołanym przepisie pojęcie "nieruchomość ziemska’’ doczekało się bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych. W orzecznictwie tym powszechnie zaakceptowano wykładnię tego pojęcia przyjętą w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/89, zgodnie z którą poprzez określenie nieruchomości przymiotnikiem "ziemskie" ustawodawca miał na względzie te obiekty mienia nieruchomego, które mają charakter rolniczy. Analizując przepisy dekretu, jak również rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 15, poz. 51, dalej jako "rozporządzenie z 1 marca 1945 r.") Trybunał trafnie przyjał, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolniczej, zwierzęcej lub sadowniczej. Z kolei w uzasadnieniu uchwały z 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06 Naczelny Sąd Administracyjny słusznie stwierdził, że dla pełnej rekonstrukcji normy prawnej zawartej w art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej należy brać pod uwagę również, zgodnie z zawartym tam odesłaniem, przepis "art. 1, część druga". Zatem już z tzw. wprowadzenia do art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko "nieruchomości ziemskie", których charakter, czy też przydatność, odpowiadają celom wskazanym w "art. 1, część druga" tego dekretu. Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd podzielił ocenę organów obu instancji, że objęty wnioskiem z 17 listopada 2014 r. teren dotyczący nieruchomości oznaczonej jako obecne działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej pow. 5,3499 ha, położone w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], posiadał w dniu 1 września 1939 r. charakter rolny i mógł być wykorzystany na cele reformy rolnej. Zdaniem Sądu, zebrane w sprawie dowody (w tym zeznania świadków M. K., S. N., J. K., L. S. i M. W., przesłuchanie strony postępowania – K. W., a także plan gruntów majątku prywatnego [...] wykonany według pomiaru dokonanego w 1937 r.) w całości potwierdzają ustalenia i ocenę organu odwoławczego, że dwór w C., co najmniej od czasu nabycia majątku [...] przez J. i F. S. (na rzecz małoletniego syna J.) nie pełnił funkcji mieszkalno-rezydencjonalnej dla właściciela majątku i jego rodziny. Z zebranej dokumentacji wynika bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że rodzina S. w tym dworze nie mieszkała. Przedmiotowy budynek pełnił natomiast funkcję mieszkalno-zarządczą. Mieszkał w nim bowiem zarządca majątku, inni pracownicy majątku oraz ich rodziny. Przede wszystkim z miejsca tego sprawowano zarząd nad całym majątkiem. W otoczeniu budynku dworu znajdowały się ogrody owocowe, użytki zielone, podwórze gospodarcze oraz drzewostan pozostały po dawnym parku dworskim, tworząc centrum gospodarcze majątku. Powyższej prawidłowej konstatacji organu odwoławczego nie zdołały podważyć podniesione w skardze zarzuty dotyczące pominięcia przy rozstrzyganiu sprawy istotnych dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych w postaci decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z 30 września 1959 r. (zawierającej opis dawnego parku w C.), planu gruntów majątku prywatnego [...] sporządzonego w 1937 r. (przedstawiającego wyraźnie wyodrębniony teren zespołu dworsko-parkowego) oraz zeznań przesłuchanych przed organem pierwszej instancji świadków. Zawarta w skardze argumentacja pomija bowiem okoliczność, że w sprawie prowadzonej w trybie § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu o reformie rolnej kluczowe znaczenie ma stan nieruchomości z 1 września 1939 r. W tej zaś dacie, co prawidłowo ustalił organ odwoławczy, budynek z którego zarządzano majątkiem i w którym mieszkali zarządca i pracownicy majątku, nie miał charakteru budynku dworskiego o typowej funkcji mieszkalno-reprezentacyjno-wypoczynkowej, który nie byłby przydatny na cele reformy rolnej. Budynek ten stanowił bowiem centrum zarządzania produkcją rolną, co prawidłowo ustalił organ na podstawie zebranych dowodów (w tym zeznań świadków oraz strony postępowania). Zgodzić się trzeba z organem odwoławczym, że zarządzanie majątkiem o powierzchni ponad 70 ha wymagało miejsca, z którego prowadzono zarząd i w którym przechowywano niezbędne dokumenty. Niemożliwe byłoby bowiem prowadzenie działalności rolniczej bez dobrej organizacji pracy i funkcjonowania zaplecza administracyjnego. Rację ma również organ odwoławczy, że pierwotne założenie w C. mogło składać się z zespołu dworsko-parkowego. Jednakże, jak wynika z zebranych dowodów, i czego jednocześnie nie zdołali skutecznie podważyć skarżący, po przejęciu majątku przez rodzinę S. dwór w C. został przeznaczony na siedzibę administracji. W konsekwencji znajdujący się w otoczeniu budynku dworu drzewostan pozostały po dawnym parku dworskim istniał na tym gruncie jako roślinność od dawna wkomponowana w teren rolniczy. Tym samym podniesiona w skardze okoliczność objęcia w 1959 r. parku podworskiego w C. ochroną konserwatorską pozostaje bez znaczenia dla prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie było potrzeby badania tzw. związku funkcjonalnego. Rozważania w tym przedmiocie mogłyby zostać bowiem poczynione jedynie w odniesieniu do części rezydencjalno-wypoczynkowej majątku, która jednak, jak już wyżej podniesiono, w objętym wnioskiem majątku nie występowała. Tym samym niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty dotyczące braku związku funkcjonalnego części dworsko – parkowej z pozostałą częścią majątku. Podsumowując, zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób wystarczający obrazuje stan faktyczny istniejący na spornym gruncie w dniu 1 września 1939 r. Jeżeli zaś skarżący chcieli wykazać, że ustalenia Ministra w tym zakresie są wadliwe to powinni mieć na uwadze, że w postępowaniu administracyjnym regułą jest gromadzenie dowodów przez organ administracji. Nie oznacza to jednak, że strony postępowania są zwolnione od współdziałania z organem w zakresie zgłaszania wniosków dowodowych i przedstawiania własnej argumentacji. Obowiązek strony współdziałania z organem orzekającym w sprawie wynika wprost z art. 7 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Oczywistym jest, że powyższego nie można odczytywać w ten sposób, że prowadząc postępowanie dowodowe w sprawie organ administracji jest zwolniony z obowiązku podejmowania działań w celu wszechstronnego i dostatecznego wyjaśnienia sprawy. Wprowadzona ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18) zmiana art. 7 k.p.a. przez dodanie sformułowania "na wniosek stron" nie może stanowić podstawy do wykładni, która przerzuca obowiązek ustalenia stanu faktycznego w oparciu o czynności dowodowe wnioskowane przez stronę (strony) postępowania. Wprowadzona zmiana ma natomiast znaczenie prawne poprzez podwyższenie do rangi zasady ogólnej udziału strony w ustaleniu stanu faktycznego. Rzecz w tym, że w niniejszej sprawie w toku całego postępowania administracyjnego skarżący nie zgłaszali żadnych dowodów. Natomiast podniesione w skardze zarzuty dotyczące pominięcia przez organy istotnych dla sprawy dowodów znajdujących się w aktach sprawy są niezasadne. Jak już bowiem wskazano wyżej, orzeczenie w przedmiocie podpadania nieruchomości pod przepisy dekretu o reformie rolnej dotyczy stanu nieruchomości z 1 września 1939 r. Zatem dla ustaleń dokonywanych w sprawie powadzonej w tym trybie miarodajne są dowody obrazujące ówczesny stan nieruchomości lub stan jak najbardziej zbliżony do stanu ówczesnego, z uwagi na trudności dowodowe wynikające ze znacznego upływu czasu. Wobec powyższego Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sąd nie podzielił również zarzutów naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7a § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny niezbędny do sformułowania oceny czy objęta wnioskiem nieruchomość podlegała bądź nie pod przepisy dekretu o reformie rolnej, zgromadziły i prawidłowo oceniły istotne dla podjętych rozstrzygnięć dowody, a także szczegółowo wyjaśniły z jakich przyczyn uznały, że objęta wnioskiem nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 powołanej ustawy.