I SA/Wa 2136/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2011 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę. Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania J. O., decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] orzekającą o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] o potwierdzeniu J. O. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. S. nieruchomości poza granicami RP w formie świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] potwierdził J. O. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. S. nieruchomości w miejscowości S., gm. Ż, pow. K., w dawny woj. [...], składającej się z [...] ha ziemi, w tym [...] ha ziemi ornej, [...] ha łąk, [...] ha lasów oraz [...] ha ziemi innego rodzaju. Z dniem 20 maja 2008 r. decyzja ta stała się ostateczna. J. O. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...]. We wniosku wskazał, że wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy dowody istniejące w dniu wydania decyzji, ale nieznane organowi, który wydał decyzję i które w świetle art. 145 § 1 pkt 5 Kpa stanowią podstawę do wznowienia postępowania. Do akt sprawy strona załączyła nowe dowody, w postaci notarialnych oświadczeń świadków: M. L. z dnia [...] lipca 2008 r., K. M. z dnia 7 sierpnia 2008 r. oraz S. S. z dnia 25 sierpnia 2009 r. i K. L. z dnia 25 sierpnia 2009 r. Zgodnie z powyższymi oświadczeniami w skład nieruchomości pozostawionej przez J. S. w miejscowości S., oprócz gruntów, miały również wchodzić zabudowania mieszkalne oraz gospodarcze. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] Wojewoda [...] orzekł o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...]. Od powyższej decyzji J. O. wniósł odwołanie kwestionując rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego i wnosząc o uznanie zeznań powołanych świadków dotyczących zabudowań znajdujących się na nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Strona wskazała, iż wszyscy powołani świadkowie przebywali czasowo w pozostawionym majątku. Co prawda ich stałym miejscem zamieszkania nie była ta sama ani sąsiednia miejscowość ale to nie znaczy, że świadkowie nie byli zorientowani co wchodziło w skład pozostawionych nieruchomości. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...]utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie stwierdzono istnienia podstaw do uchylenia decyzji z dnia 25 kwietnia 2008 r. w trybie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Odnosząc się do złożonych przez stronę oświadczeń świadków organ stwierdził, że na podstawie treści oświadczenia K. M. z dnia 7 sierpnia 2008 r. ustalono, że zamieszkiwał on we wsi A., gm. K., pow. H., w dawnym woj. [...]. Świadek zeznał, iż przebywał w sierpniu 1939 r. z J. O. w czasie wakacji w majątku ziemskim w miejscowości S., gm. Ż., pow. K., w dawnym woj.[...]. Na podstawie treści oświadczenia M. L. z dnia 31 lipca 2008 r. ustalono, iż zamieszkiwał on we wsi T., gm. W., pow. W. W. Świadek zeznał, iż w sierpniu 1939 r. przebywał w majątku ziemskim J. S. w miejscowości S., gm. Ż., pow. K., w dawnym woj. [...] wraz z J. O. Na podstawie treści oświadczenia K. P. z dnia 25 sierpnia 2009 r. ustalono, że świadek przebywał ze swoją matką J. K., która pracowała w posiadłości J. S. w miejscowości S., gm. Ż, pow. K., w dawnym woj. [...]. Z treści czwartego oświadczenia S. S. z dnia 25 sierpnia 2009 r. wynika, że często przyjeżdżała latem i przebywała w posiadłości J. S. w miejscowości S., gm. Ż., pow. K., w dawnym woj.[...]. Organ zauważył, że z dyspozycji art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że w przypadku braku dokumentów poświadczających pozostawienie mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona i nie są osobami bliskimi - właściciela lub spadkobiercy, ubiegającego się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Tymczasem wskazane miejsce zamieszkania K. M., wieś A., gm. K., pow. H., woj. [...] znajdowało się kilkadziesiąt kilometrów od pozostawionej przez J. S. nieruchomości w miejscowości S., gm. Ż., pow. K., w dawnym woj. [...]. Oświadczenie to nie spełnia zatem wymogów określonych w art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż nie można przyjąć, że K. M. zamieszkiwał w miejscowości sąsiedniej w stosunku do nieruchomości pozostawionej. Wskazane przez M. L. miejsce zamieszkania, wieś T., gm. W., powiat [...], woj. [...], znajdowało się kilkadziesiąt kilometrów od pozostawionej nieruchomości. Zatem należy także stwierdzić, iż oświadczenie M. L. nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy, gdyż nie można przyjąć, że świadek zamieszkiwał w miejscowości sąsiedniej w stosunku do nieruchomości pozostawionej. Natomiast z oświadczenia świadka K. P. nie można wywnioskować jego miejsca zamieszkania. Dodatkowo powyższe oświadczenie nie zostało złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia oraz zostało złożone przed notariuszem obcego państwa - a nie w myśl art. 6 ust. 5 ustawy - w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Zatem omawiane oświadczenie również nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy. Z oświadczenia S. W. nie można również wywnioskować gdzie świadek zamieszkiwała. Jednakże, na podstawie protokołu przesłuchania strony z dnia 30 listopada 2009 r. ustalono, iż S. W. zamieszkiwała w okolicach G. - miasta oddalonego o kilkaset kilometrów od pozostawionej nieruchomości. Dodatkowo omawiane oświadczenie tak jak poprzednie nie zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia oraz zostało złożone przed notariuszem obcego państwa - a nie w myśl art. 6 ust. 5 ustawy - w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Zatem i to oświadczenie nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy. Mając na uwadze przedstawione argumenty Minister uznał, że żadne z załączonych do akt sprawy oświadczeń świadków nie może stanowić dowodu w przedmiotowej sprawie i nie może zostać ocenione pod względem merytorycznym, gdyż nie zostały spełnione wymogi formalne określone szczegółowo w art. 6 ust. 5 ustawy. Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] J. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie poprzez wadliwe uznanie, że złożone do akt sprawy oświadczenia dwóch świadków K. M. i M. L. nie spełniają ustawowych przesłanek z art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, co w konsekwencji skutkowało negatywnym załatwieniem sprawy dla skarżącego. W skardze skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że organ wydający zaskarżoną decyzję nieprawidłowo ustalił, iż świadkowie M. L. oraz K. M. nie zamieszkiwali w miejscowości sąsiadującej do miejscowości S. w której pozostał majątek J. S. Skarżący podniósł, że ustawodawca posługując się w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej terminem miejscowość sąsiednia nie nadał jej ustawowej legalnej definicji, uznając, iż to organy stosujące prawo samodzielnie kierując się wykładnią językową, logiczną i celowościową dokonają w każdej sprawie stosownej wykładni tej dyspozycji. Skarżący - powołując się na Współczesny Słownik Języka Polskiego, tom II pod red. Elżbiety Wierzbickiej, wyd. Rider’s Digest, Warszawa 1998, str.296 – wskazał, że słowo sąsiad oznacza osobę mieszkającą niedaleko kogoś, w czyjejś okolicy; sąsiadować oznacza mieszkać niedaleko kogoś; sąsiedztwo oznacza mieszkanie niedaleko kogoś, jednocześnie bycie blisko danego kogoś w danym momencie. Słownik ten rozróżnia bliskie i dalsze sąsiedztwo. Zdaniem skarżącego ustawodawca celowo posługuje się zwrotem niedookreślonym ustawowo - miejscowość sąsiednia, a nie np. używa określenia miejscowości najbliższej, miejscowości graniczącej lub miejscowości przez miedzę, czy miejscowości oddalonej nie dalej niż 20 km, aby w konkretnych okolicznościach sprawy ustalić faktyczną i realną tzw. "bliskość świadka" dla miejsca położenia majątku, nie wyłącznie w wymiarze odległościowym (jak czyni to organ powołując się na odległość kilometrową), ale w szczególności w wymiarze wiedzy świadka z okolicy, o tym jaki sąsiad posiadał majątek, w jakim był stanie i z czego się składał. Zamieszkiwanie w miejscowości sąsiedniej ma bowiem wyłącznie taki sens ustawowy, iż to sąsiad powinien najlepiej orientować się w sytuacji swojego sąsiada, czy posiada on ziemię orną, dom, fabrykę, inne zabudowania, las czy łąki itp. Zdaniem skarżącego, z załączonych przez wnioskodawcę oświadczeń jasno wynika, iż osoby pod nimi podpisane mają wiedzę o stanie majątku Józefa Sołtana. Osoby te przebywały bowiem w jego majątku wielokrotnie spędzając tam wakacje, a nadto zamieszkiwali po sąsiedzku w pobliskich miejscowościach, utrzymując sąsiedzkie stosunki towarzyskie. Odmowa mocy prawnej ich oświadczeniom, w sytuacji w której składający oświadczenia mają wiedzę o spornym majątku i zamieszkiwali w dalszym sąsiedztwie (czego ustawodawca nie wyłączył w przepisie art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy) jest całkowicie pozbawiona podstaw prawnych. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Wojewoda [...] prawidłowo zastosował przepis art. 151 § 1 pkt 1 Kpa i stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], przez co i zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa nie narusza prawa. Sąd zauważa, że wniosek J. O. z dnia 1 września 2008 r. o wznowienie postępowania został oparty na podstawie wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. We wniosku tym skarżący wskazał, że dysponuje dodatkowymi dowodami z oświadczeń świadków, które mają dowodzić, że w majątku pozostawionym poza granicami RP były zabudowania gospodarcze i mieszkalne. Rację ma skarżący twierdząc, że podstawą do wznowienia postępowania mogą być istotne dla sprawy i nowe dowody, nie znane organowi, który wydał decyzję. Uszło jednak uwadze skarżącego, że dowody stanowiące podstawę do wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa muszą istnieć w dniu wydania kwestionowanej decyzji. Tymczasem dowody w postaci oświadczeń czterech świadków zgłoszone przez J. O. w niniejszym postępowaniu noszą daty: 31 lipca 2008 r., 7 sierpnia 2008 r.. i 25 sierpnia 2009 r. Dowody te nie istniały zatem w dniu wydania kwestionowanej decyzji, która została podjęta w dniu 25 kwietnia 2008 r. Już choćby z tej przyczyny wskazane wyżej oświadczenia nie mogły stanowić podstawy do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 2 Kpa. Sąd podziela stanowisko Ministra Skarbu Państwa, że przesłance "zamieszkiwania w miejscowości sąsiedniej", o której mowa w art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy należy nadać wąskie rozumienie. Zdaniem Sądu, za miejscowość sąsiednią w stosunku do miejscowości S. mogły być uznane miejscowości graniczące z tą miejscowością, otaczające tą miejscowość, położone nieopodal, w bliskim sąsiedztwie. Za takie miejscowości z pewnością nie mogły być uznane miejscowości, w których zamieszkiwali świadkowie M. L. (T.) i K. M. (A.), ponieważ nie są to miejscowości najbliższe w stosunku do miejscowości Szpitale, skoro nie są położone w tej samej gminie, czy nawet powiecie (S. – pow. K., T. – pow. W., A. – pow. H.). Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.