I SA/Wa 2148/15
WyrokWSA w Warszawie2016-04-26
Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Iwona Kosińska, Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wydana w trybie nadzoru nad nadzorem, może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, jeśli opiera się na odmiennej interpretacji przepisów niż późniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie była wydana z rażącym naruszeniem prawa. Nawet jeśli późniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych ewoluowało, nie można uznać za rażące naruszenie prawa decyzji wydanej w oparciu o ówczesne rozumienie przepisów, zwłaszcza gdy postępowanie nadzorcze zostało przeprowadzone prawidłowo i nie stwierdzono innych wad uzasadniających nieważność decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca K. N. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych dotyczących odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu, wydanych jeszcze w 1967 roku. Kolejne organy administracji odmawiały stwierdzenia nieważności tych decyzji, argumentując, że przeznaczenie nieruchomości na cele użyteczności publicznej w ówczesnym planie zagospodarowania przestrzennego wykluczało możliwość ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz dotychczasowych właścicieli. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa, powołując się na późniejsze orzecznictwo NSA, które miało odmiennie interpretować kwestię przeznaczenia nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego organu z dnia [...] września 2000 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1967 r. nr [...], utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1967 r. nr [...] oraz z dnia [...] sierpnia 1967 r. nr [...], odmawiające ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], nr hip. [...] oraz przy ulicy [...], nr hip. [...].
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że nieruchomość [...] położona przy ulicy [...], będąca własnością małżonków J. i S. D. oraz nieruchomość położona przy ul. [...], będąca własnością J. D. zostały objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Obecnie nieruchomości te są własnością [...] i stanowią: część działki nr [...] oraz część działki nr [...].
W dniu [...] stycznia 1949 r. do Zarządu Miejskiego [...] wpłynęły wnioski I. K. i S. D. o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położnej przy ul. [...] oraz przy ul. [...] za czynszem symbolicznym. Prezydium Rady Narodowej [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] sierpnia 1967 r. odmówiło ustanowienia na rzecz S. D. oraz spadkobierców J. D. użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], wskazując, że odmowa następuje na podstawie przepisów dekretu. Natomiast orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] sierpnia 1967 r. Prezydium Rady Narodowej [...] odmówiło ustanowienia na rzecz spadkobierców J. D. prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], wskazując, że odmowa następuje na podstawie art. 7 ust. 7 dekretu. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] listopada 1967 r. utrzymało w mocy oba powołane orzeczenia administracyjne, stwierdzając w uzasadnieniu, że są one zgodne z przepisami art. 7 ust. 5 dekretu, według których odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego może nastąpić nie tylko, gdy korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli nie daje się pogodzić z jej przeznaczeniem według planu zabudowy (zagospodarowania przestrzennego), ale również z jakichkolwiek innych przyczyn, a w przedmiotowej sprawie odmowa nastąpiła ze względu na fakt, że [...] w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 maja 1957 r. o wyłączeniu spod publicznej gospodarki lokalami domów jednorodzinnych oraz lokali w domach spółdzielni mieszkaniowych (Dz. U. z 1962 r. Nr 47, poz. 228).
K. N. (jako następca prawny byłych właścicieli) wniosła o stwierdzenie nieważności powołanych wyżej decyzji. Po jego rozpatrzeniu Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] sierpnia 1967 r. utrzymującej w mocy orzeczenia administracyjne Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1967 r. oraz z dnia [...] sierpnia 1967 r., odmawiające ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] i przy ulicy [...]. W uzasadnieniu organ nadzoru wyjaśnił, że w dniu wydania kwestionowanej decyzji przedmiotowe nieruchomości były przeznaczone na cele [...], co wynikało z [...], zatwierdzonego przez Prezydium Rady Narodowej w [...] uchwałą nr [...] w dniu [...] stycznia 1961 r. Organ nadzoru uznał, że choć decyzja z dnia [...] listopada 1957 r. nieprawidłowo w uzasadnieniu powoływała przepisy art. 7 ust. 5 dekretu i ustawy z dnia 28 maja 1957 r., to przeznaczenie przedmiotowych nieruchomości pod [...] wykluczało możliwość ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz dotychczasowych właścicieli nieruchomości, a tym samym odmowne decyzje organu dekretowego były zasadne. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 2001 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2000 r. Decyzja ta stała się ostateczna.
K. N. w 2013 r. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego organu z dnia [...] września 2000 r. We wniosku podniesiono, że zaskarżone decyzje rażąco naruszają prawo, bowiem organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji dekretowych, mimo że zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, a w szczególności uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 5/08 przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego pod użyteczność publiczną nie wykluczało automatycznie możliwości przyznania prawa własności czasowej na rzecz jej dotychczasowego właściciela. Ponadto z obowiązującego wówczas dekretu o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju z 1946 r. nie wynika wprost, że cele użyteczności publicznej mogły być realizowane tylko przez podmioty publiczne. Wnioskodawczyni podniosła również, że [...].
Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] maja 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego organu z dnia [...] września 2000 r. W uzasadnieniu Minister Infrastruktury i Rozwoju wyjaśnił, że badana w trybie nadzoru decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] września 2000 r. zostały wydane w wyniku wszczętego na wniosek K. N. postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji wydanych na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po przeprowadzeniu niezbędnego postępowania wyjaśniającego nie stwierdził, aby kwestionowane decyzje były obarczone wadami, które mogłyby skutkować stwierdzeniem ich nieważności. Ustalono bowiem, że w dacie wydania decyzji dekretowych teren nieruchomości położonych przy ul. [...] zgodnie z zapisami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego przeznaczony był pod [...]. Inwestycji takich nie mogła dokonać osoba fizyczna, tym samym odmowa ustanowienia użytkowania wieczystego była zasadna. Nie stwierdzono również, aby decyzje dekretowe obciążone były innymi wadami wymienionymi w art. 156 §1 kpa. Równocześnie organ nadzoru, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego wyjaśnił, że przesłanką stwierdzenia nieważności nie może być zmiana orzecznictwa sądowoadministracyjnego, ponieważ rażącym naruszeniem prawa nie jest rozstrzygnięcie wynikające z odmiennej interpretacji danej normy prawa. Minister podkreślił, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe na okoliczność wystąpienia przesłanek rażącego naruszenia prawa w decyzjach dekretowych. W trakcie postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji dekretowych stwierdzono, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony przez osoby uprawnione, a prawo to nie zostało im przyznane z uwagi na przeznaczenie nieruchomości na cele [...]. W ówczesnej ocenie organu takie przeznaczenie nieruchomości uniemożliwiało wykorzystanie jej przez osoby fizyczne. Zdaniem Ministra obecna zmiana orzecznictwa sądowoadministracyjnego nie może wpływać na ocenę prawidłowości wydanych w 2000 r. decyzji oraz stanowić przesłanki rażącego naruszenia prawa.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, K. N. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ nadzoru. W uzasadnieniu podtrzymała argumentację zawartą we wniosku z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz podniosła, że decyzja właściwego organu administracji odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa jest nieważna z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ nadzoru, odwołując sie do dotychczasowego orzecznictwa sądowego, wyjaśnił kodeksowy tryb i zasady stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych oraz tryb i zasady przejmowania tzw. nieruchomości [...] na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Minister przypomniał, że według ustaleń Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, potwierdzonych w obecnie prowadzonym postępowaniu nadzorczym, w dniu wydania decyzji dekretowych teren nieruchomości położonych przy ul. [...] zgodnie z zapisami obowiązującego [...] zatwierdzonego przez Prezydium Rady Narodowej [...] w dniu [...] stycznia 1961 r. uchwalą nr [...] przeznaczony był na realizację celów [...]. Ustawa z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz. U. Nr 32, poz. 160) [...]. Obowiązująca w dacie wydawania decyzji ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1965 r. Nr 13, poz. 91) uniemożliwiała zaś realizację inwestycji [...] przez osoby prywatne. Minister podkreślił, że w aktach sprawy brak jest również jakichkolwiek dokumentów wskazujących, że wnioskodawcy mieli zamiar wykorzystywać przedmiotową nieruchomość zgodnie z założeniami planistycznymi. Tak więc w ocenie organu nadzoru, pomimo błędnego uzasadnienia, odmowę ustanowienia użytkowania wieczystego należy uznać za zgodną z prawem obowiązującym w chwili wydawania decyzji. Dlatego też Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie znalazł podstaw do stwierdzenia takich wad kontrolowanych decyzji, które wskazywałyby, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa. Nie znaleziono również podstaw do stwierdzenia innych wad decyzji dekretowych, które mogłyby stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności tych decyzji zgodnie z art. 156 § 1 kpa. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Minister stwierdził, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 5/08 została wydana celem ujednolicenia rozbieżnych linii orzeczniczych sądów administracyjnych, a Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wydając decyzję z dnia [...] września 2000 r. oraz decyzję z dnia [...] maja 2001 r. nie mógł kierować się uchwałą wydaną kilka lat później. Organ nadzoru wyjaśnił również, że Ministerstwo Gospodarki Komunalnej, wydając decyzję z dnia [...] listopada 1967 r., a także Prezydium Rady Narodowej [...], wydając orzeczenia administracyjne z dnia [...] sierpnia 1967 r. oraz z dnia [...] sierpnia 1967 r., nie mogły stosować ustawy z 11 marca 1932 r. o ustroju szkolnictwa (Dz. U. z 1956 r. Nr 9, poz. 52) ani dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. z 1958 r. Nr 31, poz. 138), gdyż akty te nie obowiązywały już w datach wydawania powołanych orzeczeń i decyzji.
Na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. N. W uzasadnieniu skargi zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, czyli
- art. 156 § 1 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej wadą określoną w przepisie art. 156 § 1 ust. 2, to jest decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa,
- art. 107 § 3 kpa poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji powodów, dla których naruszenia prawa w decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1967 r. nie uznano za "rażące naruszenie prawa" skutkujące nieważnością tego aktu.
W skardze podniesiono także zarzut naruszenia przez Ministra art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy poprzez przyjęcie a priori, że celu określonego w obowiązującym dla nieruchomości [...] planie zagospodarowania nie mógł realizować dawny ich właściciel, a wręcz wykluczona była możliwości funkcjonowania [...] w nieruchomości prywatnej i w efekcie uznania za uzasadnioną odmowę przyznania prawa czasowej własności nieruchomości.
W obszernym i szczegółowym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 156 § 1 pkt 2 kpa, z którego treści wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że rozpatrując przedstawioną sprawę Sąd miał na względzie fundamentalną w polskiej procedurze administracyjnej zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 § 1 kpa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 stycznia 1991 r., sygn. akt III ARN 41/90 OSAP nr 11). Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu w jakim ona zapadła, może nastąpić jedynie wyjątkowo, tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z kwalifikowanych, ciężkich wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w tym przepisie. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 kpa, który to przepis zawiera zamknięty katalog przesłanek. W tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest natomiast władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może czynić w postępowaniu zwykłym (w tym odwoławczym). Skoro zaś stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych zawartej w art. 16 § 1 kpa, może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest postępowaniem odrębnym od postępowania odwoławczego i kontrola instancyjna oraz sądowa decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności musi ograniczać się do badania zachowania trybu i istnienia (lub nieistnienia) przesłanek nieważności decyzji. Należy raz jeszcze podkreślić, że niniejsze postępowanie jest postępowaniem nadzorczym i nie stanowi kolejnej instancji zwykłego postępowania administracyjnego.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r., którą organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2014 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego organu z dnia [...] września 2000 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1967 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1967 r. oraz z dnia [...] sierpnia 1967 r., odmawiające ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...]. Oznacza to, że niniejsze postępowanie nadzorcze dotyczy kontroli w trybie nadzwyczajnym innego postępowania nadzorczego (tzw. nadzór nad nadzorem). Podkreślić należy, że przedmiotem tego postępowania nadzorczego nie jest zatem kontrola nadzorcza prawidłowości decyzji i orzeczeń administracyjnych z 1967 r. ale kontrola decyzji nadzorczej Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast i to wyłącznie w zakresie wystąpienia którejkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. W tej sytuacji podkreślić należy, że kwestia prawidłowości decyzji i orzeczeń administracyjnych z 1967 r. była już rozpatrywana i ewentualne dalsze wątpliwości skarżącej w tym zakresie mogły być poddane ocenie sądu administracyjnego w sytuacji skutecznego złożenia skargi na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r. Z akt sprawy wynika, że ta możliwość nie została skutecznie przez skarżącą wykorzystana.
Celem niniejszego postępowania nie jest zatem ustalenie, czy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, wydając kontrolowane przez Ministra decyzje, podjął prawidłową merytorycznie decyzję nadzorczą, a jedynie ustalenie, czy podejmując te decyzje rażąco naruszył prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jak wynika z analizy akt sprawy oraz treści postawionych w skardze zarzutów i ich uzasadnienia, skarżąca konsekwentnie kwestionuje, wszczynając kolejne postępowania nadzorcze, prawidłowość wydanych w 1967 r. rozstrzygnięć dekretowych, które to zarzuty same w sobie nie mogą być skuteczne, w ocenie Sądu, na obecnym etapie, czyli w ramach "nadzoru nad nadzorem". Skarżąca podnosi, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast rażąco naruszył prawo, odmawiając stwierdzenia nieważności rozstrzygnięć dekretowych, który to zarzut mógłby być skuteczny jedynie w sytuacji, w której odmowa stwierdzenia nieważności byłaby w sposób oczywisty rażąco sprzeczna z obowiązującym prawem. Tymczasem Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnikliwie przeprowadził postępowanie nadzorcze, odtwarzając lakonicznie ujęte w rozstrzygnięciach dekretowych racje decyzyjne organów i stwierdził, że rozstrzygnięcia te nie naruszały prawa w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności. Sąd orzekający w niniejszej sprawie dostrzega, że w zakresie rozważanych przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zagadnień, w ciągu ponad 15 lat poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ulegały istotnej ewolucji, jednak ewentualnie odmienna aktualna ich ocena nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla uznania, że wydając decyzje nadzorcze Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast rażąco naruszył prawo. Przypomnieć w miejscu należy, że zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że "rażące naruszenie prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, zachodzi jedynie wówczas, gdy naruszenie prawa ma charakter naruszenia bezpośrednio godzącego w rozstrzygnięcie decyzji, co wyraża się w oczywistej sprzeczności treści tej decyzji z obowiązującym porządkiem prawnym. Stąd też badanie, czy doszło do rażącego naruszenia prawa, jest prowadzone na podstawie jednoznacznie brzmiącego przepisu oraz stanu faktycznego, ustalonego na dzień wydania decyzji. Decyzje administracyjne, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności, chyba że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Oznacza to także, że nie każde naruszenie lub uchybienie prawa jest podstawą do zastosowania, będącego wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 kpa ogólnej zasady stabilności decyzji administracyjnych, nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji administracyjnej. Należy przy tym pamiętać, że kontrolując w postępowaniu nadzorczym decyzje wydawane przez organy administracji w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego stulecia, nie można do ich oceny stosować obecnie obowiązujących standardów prawnych i aksjologii stosowania prawa. Należy jedynie badać, czy wydając decyzję organ naruszył w sposób rażący (w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa) obowiązujący stan prawny. Podsumowując, stwierdzić należy, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy niebudzące wątpliwości, stwierdzone przez organ nadzoru kwalifikowane naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 1998 r., sygn. akt II SA 1249/97, niepubl.): Podkreślić również należy, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie może być interpretowane w sposób rozszerzający.
Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, Sąd orzekający po dokładnej analizie rozpatrywanej sprawy i zebranych materiałów dowodowych stanął na stanowisku, że kontrolowanemu przez Ministra postępowaniu nadzorczemu prowadzonemu przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie można skutecznie zarzucić rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Kontrolowane postępowanie nadzorcze zostało bowiem przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (w tym i przepisów powołanych w skardze). Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany i rozpatrzony. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa Minister, jako właściwy w sprawie organ nadzoru, przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadził do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.
Dodatkowo, ze względu na postawiony w skardze zarzut dotyczący naruszenia przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, raz jeszcze wyjaśnić należy, że podstawą prawną wydanych przez Ministra decyzji administracyjnych nie były przepisy dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, lecz art. 156 § 1 kpa. Skarżąca zdaje się jednak nie zauważać tej istotnej różnicy i nie dostrzegać odmienności postępowań nadzorczych od postępowania dekretowego, cały czas domagając się stwierdzenia nieważności orzeczeń dekretowych, z treścią których się nie zgadza.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło