I SA/Wa 216/12

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi H. B., J. Z., Z. M., M. N., K. D. i R. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 30 września 2013 r. K. D. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi H. B., J. Z., Z. M., M. N., K. D. i R. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W urzędowym formularzu PPF wnioskodawca wyjaśnił, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Z wniosku wynika, że źródłem utrzymania obojga są zyski z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej ([...] zł), a także wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę żony skarżącego w wysokości [...] zł. Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni [...] m². W zakres składników majątkowych wnioskodawca zaliczył samochód [...] (rocznik [...]). Wnioskodawca, jak zadeklarował, ponosi koszty: czynszu ([...] zł), mediów ([...] zł), utrzymania auta ([...] zł), wyżywienia ([...] zł) oraz zakupu innych usług lub towarów (m.in. lekarstw) w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Złożony w niniejszej sprawie wniosek jest wnioskiem, w którym skarżący powtórnie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wobec odmownego rozpoznania jego żądania zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu wskutek oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjnych postanowieniem z dnia 5 października 2012 r. sygn. I OZ 759/12 zażalenia na odmowne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. I SA/Wa 216/12. Uwzględniając tak określony tok postępowania, obecnie złożony przez skarżącego wniosek podlegał rozpoznaniu z odwołaniem się do treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmianie wskutek zmiany okoliczności sprawy. Przeniesienie powyższej normy na grunt postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy oznacza, że wystąpienie przez wnioskodawcę z powtórnym wnioskiem przyznania prawa pomocy w świetle art. 165 p.p.s.a. może być uznane za skuteczne tylko w tym przypadku, w którym zostanie wykazane, iż sytuacja majątkowa strony uległa zmianie (pogorszyła się) w stosunku do sytuacji materialnej, która została wzięta pod uwagę we wcześniej wydanym orzeczeniu. Nadanie takiej treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a. jest spowodowane uznaniem, że wystąpienie w sprawie przesłanki przyznania prawa pomocy, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania) nie może podlegać ponownej merytorycznej ocenie jedynie z uwagi na rozbieżność zachodzącą pomiędzy oceną możliwości finansowych wnioskodawcy formułowaną przez niego samego oraz sąd administracyjny. Dotychczasowe rozstrzygnięcie sądu powinno być traktowane jako wiążące ustalenie sytuacji materialnej strony w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Może ono podlegać zmianie, niemniej wymaga to wykazania w ustaleniach sądu wadliwości wynikającej z nieadekwatności tychże ustaleń do sytuacji majątkowej, w której strona aktualnie ma się znajdować. Mając na uwadze powyższy warunek, złożony w niniejszej sprawie wniosek nie mógł prowadzić do uwzględnienia zawartego w nim żądania. Składający wniosek nie wykazał bowiem w żaden sposób, by ustalenia faktyczne, które stały za odmową przyznania mu prawa pomocy w poprzednim postępowaniu uległy istotnej zmianie. Sytuacja osobista skarżącego, jak i ujawnione źródła jego dochodów (środki utrzymania są czerpane z zysku pochodzącego z prowadzonej działalności gospodarczej oraz wynagrodzenia żony) pozostają takie same. Wprawdzie wysokość deklarowanego dochodu gospodarstwa domowego obniżyła się ([...] zł – stan z maja 2012 r.; [...] – stan obecny), jednakże powyższą zmianę trudno postrzegać jako element wskazujący na brak możliwości partycypowania przez skarżącego w kosztach postępowania, jeżeli uwzględni się ogólną sytuację finansową strony, która w dalszym ciągu pozostaje wysoka. Z przedstawionych we wniosku oświadczeń jednocześnie nie wynika, by skarżącego po wydaniu postanowienia z dnia [...] października 2012 r. rozpoznającego jego poprzedni wniosek o prawo pomocy obciążyły nowe zobowiązania finansowe, które znacząco odbiły się na bilansie gospodarstwa domowego. W przedstawionym spisie wydatków skarżący umieścił bowiem zobowiązania o charakterze powszechnym, a więc takie które łączyły się z wydatkami dotychczas przez niego stale ponoszonymi. Powyższą ocenę odnosić należy przy tym do poszczególnych kategorii wydatków (np. wyżywienie, utrzymanie mieszkania, koszty użytkowania samochodu), a nie samej ich wysokości. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że przedstawione przez wnioskodawcę zestawienie jest raczej opisem zasadniczych wydatków rodziny wraz z ich przybliżoną wysokością, a nie ich ścisłym od strony kwotowej spisem. Wskazuje na to operowanie przez skarżącego zaokrąglonymi kwotami wydatków (np. media – [...] zł; użytkowanie samochodu –[...] zł), jak też odwołanie się do wysokości niektórych zobowiązań, które nie znajdują wystarczającego uzasadnienia w normalnych warunkach gospodarowania finansami gospodarstwa domowego. Dotyczy to w szczególności kosztów utrzymania mieszkania. We wniosku z maja 2012 r. skarżący podał bowiem, że koszty te wynoszą [...] zł, w obecnym postępowaniu koszty te określił natomiast po zsumowaniu na kwotę [...] zł (czynsz i naprawy – [...] zł, media – [...] zł). Powyższą różnicę można interpretować poprzez założenie, że w poprzednim zestawieniu skarżący nie umieścił, jako kosztu, czynszu lokalu mieszkalnego, ale wyłącznie zobowiązania w stosunku do dostawców mediów. W takim jednakże przypadku rzeczywiste wydatki rodziny skarżącego, które zostały uwzględnione w poprzednim postępowaniu, powinny być ocenione jako nie mniejsze od wydatków obecnie ponoszonych, co w warunkach zastosowania art. 165 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oznacza, że sytuacja materialna skarżącego na przestrzeni ostatniego roku nie zmieniła się w sposób, który kazałby rozstrzygnięcie oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy traktować jako nieprzystające do jego obecnej sytuacji finansowej. Przyjęta ocena wniosku skarżącego jako wniosku, w którym wnioskodawca nie przedstawił okoliczności wskazujących na istotne pogorszenie swoich zdolności płatniczych, powoduje odstąpienie od wezwania skarżącego do przedstawienia dokumentów źródłowych ukazujących sposób gospodarowania posiadanymi środkami pieniężnymi (historia operacji dokonywanych na rachunku bankowym), jak też potwierdzających brak poczynienia jakichkolwiek oszczędności pieniężnych w ramach posiadanego majątku. Ta ostatnia kwestia, w rozważanym przypadku, byłaby o tyle istotna, że z porównania wniosków o prawo pomocy wynika, iż do posiadanych aktualnie składników majątku skarżący nie zaliczył nieruchomości rolnej (pow. [...] m²), a także działki rekreacyjnej. Uwzględniając, że transakcje nieodpłatne (pod tytułem dartym) nie są zasadą w obrocie prawnym, przeniesienie prawa własności obu nieruchomości powinno wiązać się z określonym przysporzeniem w majątku skarżącego, które nie zostało jednak w rozpoznawanym wniosku w żaden sposób uwidocznione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., stwierdzając brak podstaw do zmiany postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy, orzeczono jak w sentencji.