I SA/Wa 2164/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2019 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] potwierdzającą R. T. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i J. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] nr [...], powiat [...], województwo [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że R. T. wnioskiem z [...] grudnia 1990 r. wystąpiła do Urzędu Rejonowego w [...] o realizację przysługującego jej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i J. K. w/w nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Organ zaznaczył, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem orzekania organów administracji publicznej i sądu administracyjnego. Minister szczegółowo opisał wydawane w toku postępowania decyzje organów administracji i orzeczenia sądowe oraz podkreślił, że decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Wojewoda [...] po raz kolejny rozpoznając sprawę stwierdził, że R. T. przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia w/w nieruchomości poza obecnymi granicami RP, w zakresie przypadającym wnioskodawczyni oraz odpowiadającym udziałom M. G. i T. K., którzy dokonali wskazania R. T. jako osoby uprawnionej do rekompensaty (pkt 1). Wartość pozostawionej nieruchomości (po uwzględnieniu waloryzacji na dzień wydania decyzji organu pierwszej instancji) wyceniona została na kwotę [...] zł (pkt 2). Wysokość rekompensaty, stanowiącej 20% wartości pozostawionej nieruchomości, określona została na kwotę [...] zł, zaś wysokość przyznanej rekompensaty wyniosła [...] zł, przy czym R. T. przypadł udział ¾ tej kwoty, tj. [...] zł (pkt 4). Wartość przyznanej skarżącej rekompensaty została pomniejszona o kwotę [...] zł stanowiącą wartość prawa zrealizowanego przez brata skarżącej B. K. (pkt 3). R. T. wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że nie zgadza się z kwotą przyznanej rekompensaty. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego w trakcie postępowania materiału dowodowego wynika, że spadkobiercami J. i J. K. są B. K., R. K. (obecnie T.), M. G. (z domu K.) oraz T. K.. Aktem notarialnym z [...] maja 1968 r. Rep. [...] T. K. i M. G. darowali R. T. swoje udziały spadkowe po zmarłych rodzicach. Jako dowody świadczące o częściowej realizacji prawa do rekompensaty organ wskazał m.in. teczkę lokalową (dotycząca nieruchomości B. K.) wydaną przez Urząd Miejski w [...], decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1966 r. nr [...] oraz uwierzytelnioną kopię aktu notarialnego z [...] września 1966 r., według którego małż. B. i A. K. nabyli od Skarbu Państwa prawo użytkowania wieczystego gruntu wraz z własnością położonego na nim budynku mieszkalnego. Na poczet kwoty sprzedaży w wysokości [...] zł zostało zaliczone [...] zł tytułem rekompensaty za pozostawione nieruchomości przez rodziców B. K.. Organ zaznaczył, że B. K. zrezygnował z uczestnictwa w przedmiotowym postępowaniu, gdyż w jego ocenie otrzymał już stosowną rekompensatę za nieruchomość pozostawioną przez jego rodziców. Minister podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się ponadto operat szacunkowy z [...] marca 2018 r. nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], wyceniający jej wartość na kwotę [...] zł oraz operat szacunkowy z [...] marca 2013 r. określający wartość nieruchomości pozostawionej przez J. i J. K. poza obecnymi granicami RP, wyceniający jej wartość na kwotę [...] zł. Po waloryzacji na dzień wydania decyzji przez Wojewodę [...] wartość powyższej nieruchomość wyniosła [...] zł. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przytoczył przepisy kpa regulujące postępowanie administracyjne oraz przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097 ze zm.) i podkreślił, że stosownie do art. 13 ust. 2 tej ustawy zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 3 ustawy, jeżeli osoba uprawniona, na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomość Skarbu Państwa lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartości prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartości położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali przez osoby, o których mowa w art. 2 lub 3. Minister podkreślił, że brzmienie art. 13 ust. 3 w/w ustawy nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wynika z niego jednoznacznie, że nabycie na podstawie odrębnych regulacji prawnych mienia Skarbu Państwa powoduje, że przy ustaleniu prawa do rekompensaty wartość nabytego prawa zostaje obligatoryjnie uwzględniona przy obliczeniu wartości rekompensaty. Zdaniem organu odwoławczego Wojewoda [...] prawidłowo wyliczył kwotę przysługującej R. T. rekompensaty. W przedmiotowej sprawie ma bowiem zastosowanie w/w art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., zgodnie z którym, aby obliczyć należną kwotę rekompensaty należy odjąć od 20% wartości pozostawionej nieruchomości wartość nieruchomości nabytej w ramach częściowej realizacji prawa do rekompensaty, w tym przypadku nieruchomości uzyskanej w 1966 r. przez B. i A. K. Od 20% wartości pozostawionego mienia, tj. [...] zł odjęto wartość częściowo zrealizowanego prawa, tj. [...] zł, co daje kwotę [...] zł. R. T. zgodnie z udziałem w masie spadkowej przypadł udział ¾ tej kwoty, tj. [...] zł. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przytoczył ponadto uchwałę NSA z dnia 9 października 2017 r. sygn. akt I OPS 3/17 podkreślając, że roszczenie R. T. nie może być potraktowane w sposób odrębny od częściowej realizacji prawa do rekompensaty zrealizowanego przez jej brata. Roszczenia obu tych osób miały swoje źródło w spadkobraniu po ich rodzicach, którzy byli właścicielami pozostawionego mienia zabużańskiego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła R. T. zarzucając naruszenie: - art. 13 ust. 3 w związku z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy osobą, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, nie była skarżąca, ani jej poprzednik prawny, bowiem za poprzedników prawnych skarżącej uznać należy jej zmarłych rodziców J. K. i J. K., a B. K., który zrealizował prawo do rekompensaty poprzez nabycie nieruchomości przy ul. [...] w [...] nie jest poprzednikiem prawnym tylko bratem skarżącej. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] sierpnia 2018 r. oraz zobowiązanie organu do wydania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku decyzji przyznającej skarżącej rekompensatę w wysokości [...] zł oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przypisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła przepis art. 13 ust. 3 i art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. podkreślając, że z treści tych przepisów wynika, że wysokość świadczenia pieniężnego pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości w przypadku, gdy prawo to zostało nabyte przez osobę ubiegającą się o rekompensatę lub jej poprzedników prawnych. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję zaliczającą na wysokość przysługującego skarżącej świadczenia pieniężnego ulgę przyznaną przy nabyciu własności nieruchomości przez brata skarżącej B. K. Poprzednikami prawnymi skarżącej byli jej zmarli rodzice J. i J. K. Natomiast oczywiste jest, że poprzednikiem prawnym skarżącej nie jest jej brat B. K. Zatem w sposób całkowicie błędny i bezpodstawny został zastosowany przez organ art. 13 ust. 3 w/w ustawy, bowiem osobą, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa lub nieruchomości, nie była ani skarżąca, ani jej poprzednik prawny. Natomiast zarówno skarżąca jak i jej poprzednicy prawni nie uzyskali jakiejkolwiek rekompensaty za w/w utracone mienie. Tym samym rekompensata winna zostać wypłacona skarżącej w pełnej wysokości w kwocie [...] zł, ustalonej w oparciu o art. 13 ust. 2 w/w ustawy jako 20% wartości pozostawionej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z [...] września 2019 r. skarżąca wniosła ponadto o uchylenie decyzji z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego wobec niezapewnienia udziału w postępowaniu wszystkim stronom. Zdaniem skarżącej nie można uznać, że przedmiotowe postępowanie nie dotyczy interesu B. K., jednego ze spadkobierców właścicieli pozostawionej nieruchomości i powinien on być strona tego postępowania. Skarżąca zaznaczyła, że wprawdzie zrealizował on już swoje uprawnienie do rekompensaty w 1966 r., jednak nie oznacza to, że przestał on być osobą uprawnioną w tym postępowaniu. Na poparcie twierdzeń skarżąca powołała m.in. uchwałę NSA z dnia 9 października 2017 r. sygn. akt I OPS 3/17. Podniosła ponadto, że decyzja powinny być uchylone ze względu na nieprawidłowości przy obliczaniu wysokości rekompensaty, nieuzasadnione bowiem jest, by w kwocie wyliczonej rekompensaty partycypował B. K., skoro prawo na jego rzecz zostało już wcześniej zrealizowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja z [...] września 2018 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z [...] sierpnia 2018 r. nie naruszają prawa. Podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097 ze zm.). Zgodnie z art. 2 tej ustawy, prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje co do zasady właścicielowi nieruchomości, o ile spełnia on łącznie wymagania określone w pkt 1 i pkt 2 powołanego przepisu, tj. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz posiada obywatelstwo polskie. W przypadku śmierci właściciela prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim lub niektórym spadkobiercom, wskazanym przez pozostałych, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (art. 3 ust. 2 ustawy). Postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że zaistniały podstawy do pozytywnego załatwienia wniosku złożonego przez R. T. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i J. K. (poprzedników prawnych skarżącej) nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] nr [...], powiat [...], województwo [...]. Zauważyć trzeba, że w sprawie nie budzi wątpliwości zarówno fakt pozostawienia przez poprzedników prawnych skarżącej nieruchomości poza obecnymi granicami RP, jak i spełnienie określonych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącej rekompensaty. Poza sporem pozostaje również wartość pozostawionej nieruchomości, która określona została w operacie szacunkowym z [...] marca 2013 r. (po uwzględnieniu waloryzacji na dzień wydania decyzji organu pierwszej instancji) na kwotę [...] zł. Okoliczności powyższe nie są kwestionowane. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest natomiast wysokość przyznanej skarżącej rekompensaty, która w jej ocenie powinna być wypłacona w wysokości [...] zł, tj. wysokości ustalonej zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. jako 20% wartości pozostawionej nieruchomości. Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 2 powołanej ustawy zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości. W przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 (tj. w przypadku osoby, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni), wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o których mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3 powołanej ustawy (art. 13 ust. 3). Z powołanych przepisów wynika zatem, że za daną nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami RP osoby uprawnione nie mogą otrzymać świadczenia przewyższającego wysokość 20% jego wartości. Jeżeli zaś za dany pozostawiony majątek została już poprzednio przyznana rekompensata, to – stosownie do powołanego art. 13 ust. 3 ustawy – wysokość aktualnie zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego powinna być pomniejszona o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. W orzecznictwie sądowoadministracyjym podkreśla się, że prawo do rekompensaty stanowi jedną całość i przysługuje za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. W konsekwencji oznacza to, że częściowa realizacja przez jedną z osób uprawnionych prawa do rekompensaty (do zaliczenia) wpływa na zakres rekompensaty przysługujących pozostałym uprawnionym. Jak wynika ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego spadkobiercami J. i J. K. (właścicieli pozostawionej nieruchomości) są R. T., B. K. oraz M. G. (z domu K.) i T. K. Aktem notarialnym z [...] maja 1968 r. Rep [...] T. K. i M. G. darowali R. T. swoje udziały spadkowe po zmarłych rodzicach. Z akt sprawy wynika jednocześnie, że, B. i A. małż. K. w ramach częściowej realizacji prawa do rekompensaty nabyli w użytkowanie wieczyste nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], tj. działkę o pow. 998 m² zabudowaną domem mieszkalnym o pow. 181 m³ oraz budynkiem gospodarczym o pow. 43 m². Wskazują na to znajdujące się w aktach sprawy takie dokumenty jak decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1966 r. nr [...] oraz akt notarialny z [...] września 1966 r. Rep. [...] sporządzony przez notariusza K. W. Z treści w/w decyzji wynika, że wartość budynków i wartość wieczystego użytkowania działki określono na kwotę [...] zł oraz że na poczet należności za sprzedane budynki zaliczono wartość pozostawionego za granicą mienia na kwotę [...] zł. Analiza aktu notarialnego z [...] września 1966 r. wskazuje zaś, że cena za sprzedany budynek wynosiła [...] zł oraz że na poczet tej ceny nabywcy wpłacili kwotę [...] zł – przez zaliczenie wartość mienia nieruchomego pozostawionego poza granicami Państwa (§ 5 aktu). Pokryli oni zatem wartość nabytej nieruchomości wartością za mienie zabużańskie w wysokości 41,93 %. Wartość nabytej przez B. K. nieruchomości określona następnie została w operacie szacunkowym z [...] marca 2018 r. na kwotę [...] zł, a po uwzględnieniu waloryzacji na dzień wydania decyzji z [...] sierpnia 2018 r. – na kwotę [...] zł. Wartość zrealizowanego przez B. K. prawa, po uwzględnieniu waloryzacji, określona zatem została na kwotę [...] zł (co stanowi 41,93 % z kwoty [...] zł). Nie ulega zatem wątpliwości, że prawo do prawo do rekompensaty zostało częściowo zrealizowane przez B. K., jednego z następców prawny dawnych właścicieli pozostawionej nieruchomości. Oczywiste więc jest, że zgodnie z powołanym wyżej art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. kwotę [...] zł (stanowiącą 20% wartości pozostawionej nieruchomości określonej na kwotę [...] zł) należało pomniejszyć o kwotę [...] zł, tj. wartość zrealizowanego przez B. K. prawa. Jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wysokość przysługującej rekompensaty wynosi zatem [...] zł, zaś R. T. przysługuje rekompensata w wysokości [...] zł, tj. udział ¾ części. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że z powołanego art. 13 ust. 3 w/w ustawy w sposób jednoznaczny wynika, że nabycie na podstawie odrębnych regulacji prawnych mienia Skarbu Państwa powoduje, że przy ustaleniu prawa do rekompensaty wartość nabytego prawa zostaje obligatoryjnie uwzględniona przy obliczeniu wartości rekompensaty. Nie mają przy tym znaczenia inne zdarzenia prawne, które nastąpiły później, np. rozporządzenie otrzymanym mieniem. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem. Organy administracji prawidłowo uznały, że skoro B. K. wykorzystał częściowo przysługujące prawo do rekompensaty, to brak jest podstaw do przyznania skarżącej rekompensaty w pełnej wysokości. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo zinterpretowały przepisy prawa, dokonały właściwej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i należycie uzasadniły zajęte stanowisko. Złożona skarga jest więc bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Dodatkowo odnosząc się do podnoszonego zarzutu dotyczącego braku udziału B. K. jako strony postępowania stwierdzić należy, że okoliczność ta nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Faktem jest, że z uchwały NSA z dnia 9 października 2017 r. sygn. akt I OPS 3/17 wynika, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy. Zauważyć jednak należy, że B. K. zrealizował już przysługujące mu prawo do rekompensaty (nawet w wysokości wyższej niż przysługujący mu udział w spadku po dawnych właścicielach nieruchomości). Wbrew twierdzeniom podnoszonym w piśmie z dnia [...] września 2019 r. nie można zatem uznać, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia interesu B. K., zwłaszcza, że jak wskazał organ w uzasadnieniu decyzji, zrezygnował on z uczestnictwa w niniejszym postępowaniu. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie dopatrzył się zatem naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia wydanych decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.