I SA/Wa 2179/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. R. i A. R. na uchwałę Zarządu Dzielnicy W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu 1. orzeka, że uchwała Zarządu Dzielnicy W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. K., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Zarząd Dzielnicy S. w dniu [...] kwietnia 2011 r. podjął uchwałę nr [...], którą odmówiono zakwalifikowania M. i A. R. do wynajęcia lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu W uzasadnieniu uchwały wskazano, iż M. i A. R. wraz z synem P. wystąpili o wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony, z mieszkaniowego zasobu W.. M. R. wraz z synem P. zamieszkuje i jest zameldowana w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., natomiast A. R. zamieszkuje i jest zameldowany w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Lokal nr [...] przy ul. [...] w W. składa się z 1 pokoju i kuchni o pow. mieszkalnej 25,76 m2, pow. użytkowej 47,27 m²; najemcami lokalu są H. i S. D. - rodzice M. R.. W lokalu tym zameldowanych jest i zamieszkuje 5 osób; powierzchnia mieszkalna na 1 osobę wynosi 5,15 m2. Lokal nr [...] przy ul. [...] w W. składa się z 1 pokoju o pow. mieszkalnej 13,09 m2, pow. użytkowej 19,81 m²; najemcą lokalu jest K. S. - matka A. R.. W lokalu tym zameldowane są i zamieszkują 2 osoby; powierzchnia mieszkalna na 1 osobę wynosi 6,54 m2. Średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego wnioskodawców, uzyskany w okresie ostatnich 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku, wyniósł 346,51zł. Obowiązujące w dniu złożenia wniosku kryterium dochodowe w gospodarstwie wieloosobowym wynosiło 1130,06zł. Zdaniem organu wnioskodawcy nie spełniają kryterium metrażowego, z uwagi na niespełnione kryterium metrażowe w miejscu zamieszkania A. R. Skargę na uchwałę z dnia [...] kwietnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. R. i A. R, zarzucając jej rażące naruszenie prawa przez błędną interpretację § 4 pkt 1 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu W, i tym samym niezakwalifikowanie skarżących do udzielenia im pomocy mieszkaniowej z zasobów lokalowych miasta. W uzasadnieniu wskazali, iż małżonkowie mają prawo do wspólnego zamieszkiwania, a nie istnieje żaden lokal, w którym skarżący mogliby zamieszkać wspólnie, ani na tyle duży i przystosowany do struktury rodziny, aby powierzchnia mieszkalna przypadająca na jednego domownika nie była mniejsza niż 6 m2. Podali, że są małżeństwem od dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz wychowują małoletniego syna P. ur. w dniu [...] października 2010 r. Skarżąca zamieszkuje wraz z synem, rodzicami i siostrą w jednopokojowym lokalu nr [...] położonym w W. przy ul. [...], a skarżący zamieszkuje z niepełnosprawną matką w jednopokojowym lokalu nr [...], położonym w W. przy ul. [...]. Wspólne zamieszkanie w którymkolwiek z tych lokali nie jest dla skarżących możliwe, z uwagi na brak zgody pozostałych domowników, po drugie spowodowałoby to, iż po wprowadzeniu się skarżącego do lokalu nr [...] a, na jedną osobę przypadałaby powierzchnia [...] m², natomiast po wprowadzeniu się przez skarżąca i syna skarżących do lokalu nr [...], powierzchnia pokoi przypadająca na jedna osobę wynosiłaby [...] m². Skarga została uzupełniona pismem procesowym sporządzonym przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ – Zarząd Dzielnicy S. wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że zaskarżona uchwała z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r. I OPS 4/08 (ONSAiWSA 2008/6/90) uznał, że uchwała zarządu dzielnicy W., odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustalenie listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy i oczekujących na najem lokalu nie jest podejmowaniem czynności cywilnoprawnej, bowiem nie kreuje stosunku cywilnoprawnego najmu lokalu, lecz jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy i poprzedza podjęcie czynności cywilnoprawnych. Przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) przyznaje każdemu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminny w sprawie z zakresu administracji publicznej, prawo do zaskarżenia takiej uchwały do sądu administracyjnego po uprzednim bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący wezwali Zarząd Dzielnicy S. do usunięcia naruszenia ich praw zaskarżoną uchwałą i we wskazanym prawem terminie wnieśli skargę do sądu administracyjnego. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim, że naruszenie interesu prawnego składającego taką skargę musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienie musi naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego. Takie rozumienie legitymacji skarżącego znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 4 listopada 2003 r. SK 30/02-OTK-A 2003 nr 8, poz. 4) i od dawna w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z 13 grudnia 1999 r. IV SA 872/99 – Lex nr 48223, postanowienie NSA z 9 listopada 1995 r. II SA 1933/95 – ONSA 1996/4/170, wyrok NSA z 15 czerwca 2010 r. I OSK 455/10 – nie publ.). Mając na uwadze takie rozumienie legitymacji skarżącego należy uznać, że skarżący w niniejszej sprawie legitymację taką posiadali, a wynika ona z naruszenia interesu prawnego skarżących polegającego na odmowie zakwalifikowania skarżących do wynajęcia lokalu mieszkalnego i umieszczenia ich na liście osób oczekujących na najem lokalu. Jak wynika z akt sprawy skarżący M. R. i A. R. są małżeństwem i wychowują małoletniego syna P. ur. w dniu [...] października 2010 r. Skarżąca zamieszkuje wraz z synem, rodzicami i siostrą w jednopokojowym lokalu nr [...], położonym w W. przy ul. [...], natomiast skarżący zamieszkuje z niepełnosprawną matką w jednopokojowym lokalu nr [...], położonym w W. przy ul. [...]. Jak wynika z akt sprawy, wspólne zamieszkanie w którymkolwiek z tych lokali nie jest dla skarżących możliwe, z uwagi na brak zgody pozostałych domowników, po drugie spowodowałoby to, iż po wprowadzeniu się skarżącego do lokalu nr [...], na jedną osobę przypadałaby powierzchnia [...] natomiast po wprowadzeniu się przez skarżąca i syna skarżących do lokalu nr [...], powierzchnia pokoi przypadająca na jedna osobę wynosiłaby [...]. Zauważyć należy, że małżonkowie M. i A. R. wraz z ich małoletnim synem P. stanowią rodzinę, i wniosek złożyli jako rodzina, która nie ma żadnego wspólnego lokalu, a nie jako dwie oddzielne osoby w tym jedna z małoletnim dzieckiem, które mają swoje oddzielne miejsca zamieszkania. Organ stwierdził, że "wnioskodawcy nie spełniają ww. kryterium metrażowego (niespełnione kryterium metrażowe w miejscu zamieszkania Pana A. R.), ..." - które wynosi 6,54 m², czyli o 54 cm² więcej niż określa to § 4 pkt 1 uchwały z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W.. Zauważyć również należy, że przepis, czyli § 4 uchwały z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W., w oparciu o który organ odmówił zakwalifikowania M. i A. małż. R. dotyczy osób, a nie wynika z niego aby dotyczył rodzin. Podnieść należy, iż w świetle art. 71 ust. 1 i 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Państwo jest zobowiązane do uwzględniania dobra rodziny w prowadzonej polityce społecznej, natomiast rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej mają szczególne prawo do pomocy ze strony władz publicznych. W sprawach lokalowych władze publiczne mają obowiązek prowadzenia polityki lokalowej sprzyjającej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Przepisy uchwalone przez organy samorządowe na podstawie ustawy o ochronie praw lokatorów, nie mogą być interpretowane na niekorzyść lokatorów i nie uwzględniać potrzeb zakładanych przez nich rodzin. Skarżący, jak wynika z akt sprawy, chociaż są rodziną wraz z małoletnim dzieckiem, nie mają możliwości wspólnego zamieszkania. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały stanowił § 4 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu W. (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937). Zgodnie z tym przepisem, lokale z mieszkaniowego zasobu mogę być wynajmowane osobom: (1) które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie za zgodą właściciela w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto (2) w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika zaś, że skarżąca M. R. spełnia wszystkie kryteria, a skarżący A. R. nie spełnia kryterium minimalnej powierzchni mieszkalnej. Należy jednakże podkreślić, że wnioskodawcy są małżeństwem z małoletnim dzieckiem, są rodziną, która nie ma żadnego wspólnego lokalu, a zatem kryterium 6 m² nie zostało przekroczone. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na uwadze powyższe. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji. Sąd nie stwierdził nieważności uchwały Zarządu Dzielnicy S. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], ponieważ w chwili orzekania o legalności tego aktu upłynął termin jednego roku od dnia jego podjęcia (art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). ----------------------- 2