I SA/Wa 218/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z [...] listopada 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]., po rozpoznaniu odwołania H. W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2018 r., nr [...], o odmowie przyznania świadczenia w formie zasiłków rodzinnych na dzieci [...], dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na [...] oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej wnioskowanego na [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła H. W. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Wnioskiem z [...] sierpnia 2018 r. H. W. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2018/2019. Decyzją z [...] października 2018 r. Prezydent Miasta [...] odmówił H. W. przyznania świadczenia w formie zasiłków rodzinnych na dzieci[...], dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na [...] oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na [...], z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] złożyła H. W. zarzucając organowi błędne ustalenie miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku 2017. Decyzją [...] listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2018 r. W uzasadnieniu ww. decyzji Kolegium przywołało treść art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust 1, art. 3 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 14 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 12a ust. 1 i 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952, ze zm.). Organ podniósł, że dochodem rodziny, branym pod uwagę przy badaniu prawa do świadczenia wnioskowanego na okres 2018/2019, zgodnie z art. 3 pkt 2a ustawy z 28 listopada 2003 r., jest dochód uzyskany w 2017 r. Kolegium wskazało, że zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni z tytułu alimentów z funduszu alimentacyjnego oraz stypendium na dzieci uzyskała ona w 2017 r. dochód w wysokości [...] zł. Ponadto, z danych ZUS wynika, że od [...] grudnia 2017 r. do [...] grudnia 2017 r., a następnie od [...] lutego 2018 r. wnioskodawczyni posiada tytuł ubezpieczenia "pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu". Kolegium podniosło, że z uwagi na to, że zatrudnienie w ww. okresach przebiegało u tego samego pracodawcy, to zgodnie z art. 5 ust. 4c ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu z tytułu zatrudnienia nie stosuje się przepisów ustawy o utracie i uzyskaniu dochodu. Ponadto, zgodnie z art. 5 ust. 4a ww. ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (tj. w przedmiotowej sprawie rok 2017), ustalając dochód członka rodziny osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z informacją o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów wnioskodawczyni w 2017 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł (dochód po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu), który po odliczeniu należnego podatku dochodowego od osób fizycznych (0 zł), składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu (.... zł) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (.... zł) wyniósł [....]. Zatem, dochód rodziny wyniósł [...] miesięcznie w przeliczeniu na jednego członka rodziny. Kolegium podniosło, że tak ustalony dochód przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy wynoszące 674 zł. Ponadto, po dokonaniu obliczeń, Kolegium uznało, że w sprawie nie znajdą zastosowania przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 5 ust. 3 i 3a) umożliwiające przyznanie świadczeń rodzinnych pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła H. W. zarzucając tej decyzji: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną interpretację i błędne ustalenie miesięcznego dochodu członka rodziny w roku 2017; 2) naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że skarżącej nie należą się zasiłki rodzinne oraz dodatki do zasiłków rodzinnych na wszystkie dzieci. Powołując się na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie zgadza się ze sposobem wyliczenia dochodu zastosowanym przez organ. W jej ocenie, dokonując wyliczenia miesięcznego dochodu na członka rodziny organ popełnił błąd, ponieważ dochód osiągnięty w 2017 r. został podzielony przez liczbę miesięcy, w których został uzyskany i tak świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały podzielone przez 12 miesięcy a dochód z umowy o pracę tylko przez 1 miesiąc. Tymczasem, zgodnie z art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Może to być zatem dochód osiągnięty przez 12 miesięcy, przez 1 miesiąc, czy też inną liczbę miesięcy, w których osiągnięto dochód, jednak zawsze podlega on podziałowi na 12 miesięcy i następnie na ilość osób w rodzinie. Skarżąca przedstawiła obliczenia, że tak ustalony miesięczny dochód na osobę w jej rodzinie wynosi [...] zł i nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych. W ocenie skarżącej, przyjęcie sposobu liczenia dochodu na członka rodziny zastosowanego przez organy stawia ją w gorszej sytuacji od osób, które pracowały za takie samo miesięczne wynagrodzenie, lecz przez cały rok. Ich wynagrodzenie zostanie bowiem podzielone przez 12 miesięcy a jej wynagrodzenie tylko przez 1 miesiąc. Oznacza to, że osoby te uzyskają świadczenie pomimo nieproporcjonalnie wyższych łącznych zarobków niż zarobki osiągane przez skarżącą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2018 r. o odmowie przyznania świadczenia w formie zasiłków rodzinnych na dzieci [...], dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na [...] oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej wnioskowanego na [...]. Powodem odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń było uznanie przez organy, że zostało przekroczone określone w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium dochodowe na osobę w rodzinie skarżącej. Ustalając dochód rodziny za rok 2017 organy podzieliły dochód uzyskany przez skarżącą w grudniu 2017 r. z tytułu umowy o pracę przez 1 miesiąc i tak uzyskaną kwotę doliczyły do dochodu członka rodziny. Taki sposób obliczenia dochodu kwestionuje skarżąca podnosząc, że niezależnie przez ile miesięcy uzyskiwała w 2017 r. dochód, to zawsze powinien być on dzielony przez 12 miesięcy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952, ze zm.)., zwanej dalej "ustawą". Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy, zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy, zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. W myśl zaś art. 3 pkt 2a ustawy, dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c, gdzie zawarto regulacje odnoszące się do sposobu rozliczenia dochodu uzyskanego i utraconego. Z kolei, zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy, okres zasiłkowym jest okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Powyższe oznacza, że rokiem bazowym, z którego dochód jest miarodajny przy ustalania prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2018/2019 jest rok 2017. Legalną definicję dochodu i sposób jego obliczania określa art. 3 pkt 1 lit. a i c ustawy. Stosownie do powołanych przepisów, za dochód uznaje się, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (lit. a), a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych enumeratywnie w nim wymienione. Art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi zaś, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny oznacza to sumę dochodów członków rodziny. Na gruncie rozpoznawanej sprawy bezsporne pozostaje, że w roku bazowym 2017 r. skarżąca uzyskała z tytułu alimentów z funduszu alimentacyjnego oraz stypendium na dzieci dochód w wysokości [...] zł, co potwierdza jej oświadczenie z [...] sierpnia 2018 r. Nie jest również kwestionowane, że z tytułu podjętego od [...] grudnia 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. zatrudnienia skarżąca uzyskała w 2017 r. dochód w wysokości [...] zł, a kolejną umowę o pracę u tego samego pracodawcy podjęła od [...] lutego 2018 r. Bezsporne pozostaje również to, że rodzina skarżącej składa się z czterech osób. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma to, że zgodnie z treścią art. 3 pkt 2a ustawy, ustalając dochód członków rodziny, a w konsekwencji i rodziny, organy muszą mieć na uwadze przepisy dotyczące utraty i uzyskania dochodu (art. 5 ust. 4-4c ustawy). W powołanych przepisach ustawodawca przewidział sytuację zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny zostać wzięte pod uwagę w celu urealnienia dochodu w rozumieniu ustawy do dochodu faktycznie osiąganego. Zmiany sytuacji dochodowej rodziny mogą polegać na utracie lub uzyskaniu dochodu. W odniesieniu do uzyskania dochodu przepisy ustawy przewidują dwie możliwe sytuacje: (i) uzyskanie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych, (ii) uzyskanie dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych. W przypadku uzyskania dochodu (tu: spowodowanego podjęciem zatrudnienia stosownie do art. 3 pkt 24 lit. c ustawy) przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (tu: w roku 2017) ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4a ustawy). Z powołanego przepisu wynika, że w sytuacji, gdy w roku bazowym wnioskodawca uzyskiwał dochód przez określoną liczbę miesięcy (i dochód ten jest nadal uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego), to osiągnięty z tego tytułu dochód należy podzielić przez tę liczbę i uzyskaną kwotę doliczyć do dochodu członka rodziny. Tak właśnie uczyniły organy dzieląc przez 1 miesiąc uzyskiwany przez skarżącą przez okres jednego miesiąca (grudzień 2017 r.) dochód [...] zł i doliczając tak uzyskaną kwotę (.... zł) do dochodu członka rodziny. Wobec powyższego, niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż organy prawidłowo, z zachowaniem wymogów określonych w art. 5 ust. 4a i 4c ustawy, ustaliły dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na jednego członka rodziny. W konsekwencji, wobec przekroczenia kryterium dochodowego, odmowę przyznania świadczeń rodzinnych uznać należało za uzasadnioną. Sąd nie podzielił również zarzutów naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu, wydanie zaskarżonych decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym mającym na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a dokonana przez organy ocena tego materiału nie nosi cech dowolności. Organy wyjaśniły również motywy zaskarżonych rozstrzygnięć z zachowaniem wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), orzekł jak w sentencji.