I SA/Wa 2184/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi W. B. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 162/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 162/14 nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 162/14 zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] ozn. hip. [...] w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy. W skardze wniósł o: 1) wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia; 2) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy zasądzonej grzywny; 3) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) przeprowadzenie postępowania o ukaranie organu administracji grzywną w trybie uproszczonym; 5) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości prawem przepisanej. W uzasadnieniu podniósł, że przedmiotowe postępowanie przez Prezydentem [...] toczy się już od przeszło 2 lat. Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 162/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (dawniej [...]) w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyrok ten został doręczony organowi w dniu 12 stycznia 2015 r. Tym samym termin do załatwienia sprawy upłynął w dniu 12 maja 2015 r. Do dnia dzisiejszego ostateczna decyzja załatwiająca sprawę nie została wydana. Z uwagi na permanentną bezczynność organu administracji publicznej, pełnomocnik skarżącego zaskarżył niewykonanie wyroku Sądu, wskutek czego, w dniu 27 sierpnia 2015 r. WSA w Warszawie wydał wyrok wymierzający organowi grzywnę w wysokości [...] zł (I SA/Wa 1129/15). Mimo to, Prezydent dalej pozostał bezczynny nie podejmując żadnych czynności zmierzających bezpośrednio do wydania decyzji, a w szczególności nie wydając samej decyzji. W konsekwencji, pełnomocnik skarżącego w dniach 1 oraz 16 października 2015 r. wezwał Prezydenta do wydania decyzji oraz do wykonania prawomocnego wyroku w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa". Skarżący podał, że mimo szeregu pism wzywających do wydania decyzji w sprawie organ pozostał bezczynny uchybiając terminom na załatwienie sprawy, o których stanowi art. 35 Kpa. W sprawie zostały wydane już dwa prawomocne wyroki WSA w Warszawie, w których Sąd stwierdził pozostawanie przez organ w bezczynności. Mimo to, Prezydent zlekceważył wiążące go orzeczenia Sądu i nie wydał stosownej decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Skarżący wskazał, że odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami został organowi doręczony w dniu 12 stycznia 2015 r. Ewidentnym jest zatem, że Prezydent dalej pozostaje w bezczynności, lekceważąc tym samym dwa prawomocne i wiążące go w danej sprawie wyroki sądu administracyjnego. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie wystąpiła sytuacja, w której ewidentnie uzasadnione jest wymierzenie grzywny w górnej granicy, określonej w art. 154 § 6 Ppsa, z uwagi na szereg naruszeń prawa: 1) Prezydent [...] pozostaje bezczynny w sprawie nawet pomimo uprzedniego wyznaczenia mu nieprzekraczalnego terminu na załatwienie sprawy wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. I SAB/Wa 162/14; 2) od przeszło 2 lat nie wydano ostatecznej decyzji w sprawie; 3) pomimo istnienia prawomocnego wyroku Sądu od przeszło 14 miesięcy Prezydent nie załatwił ostatecznie sprawy, a w konsekwencji nie wykonał prawomocnego wyroku Sądu lekceważąc tym samym wymiar sprawiedliwości i interes stron postępowania; 4) organ nawet nie próbuje wykonać wyroku i nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub podejmuje czynności, które prowadzą jedynie do dalszego przewlekania sprawy. Nałożenie na organ administracji publicznej grzywny w górnej granicy zagrożenia karą, spowodowałoby również, że Prezydent być może nie lekceważyłby w przyszłości prawomocnych wyroków Sądu. Stosowanie niskiej kary grzywny ewidentnie nie spełnia swojej podstawowej roli i nie gwarantuje stronie nadania sprawie biegu. Zdarzające się w praktyce orzeczniczej niskie grzywny w wysokości 100 lub 200 zł za niewykonanie wyroków sądowych wpływają bardzo negatywnie w odbiorze społecznym na autorytet organów Państwa. Zlekceważenie kolejnych prawomocnych wyroków Sądu przez organ administracji stanowi jaskrawe i rażące naruszenie podstawowych zasad państwa prawa. Dla zachowania zasady proporcjonalności represji, zlekceważenie wyroku Sądu powinno spotkać się z karą jednoznacznie surowszą, niż na przykład kary wymierzane przez funkcjonariuszy w postępowaniu mandatowym za drobne wykroczenia. Prezydent [...] w sposób oczywisty rażąco narusza przepisy Kpa. Niewykonywanie kolejnych prawomocnych wyroków w demokratycznym państwie prawa, jakim jest Polska jest niedopuszczalne i zasługuje na zdecydowaną reakcję ze strony sądów administracyjnych. Stanowi, sui generis, recydywę, która powinna być wyraźnie i jednoznacznie napiętnowana. Jeżeli Prezydent od ponad 14 miesięcy po prawomocnym wyroku, nie jest w stanie wydać decyzji to oznacza, że nie tylko w sposób lekceważący traktuje wymiar sprawiedliwości, ale także lekceważy obywatela, demonstrując postawę prowadzącą do erozji instytucji praworządnego państwa. Organ administracji, który sam nie przestrzega prawa, nie może oczekiwać, że będą to czynić obywatele. Co gorsze, jak wynika z wyroków publikowanych przez NSA skala tego rodzaju uchybień jest bardzo duża, tak że można mówić o nagminnym i notorycznym lekceważeniu wyroków sądowych. Z tego względu, z uwagi na wymienione wyżej okoliczności, wymierzenie grzywny w najwyższym wymiarze jest w pełni uzasadnione. Wymierzenie grzywny w najwyższym wymiarze jest zasadne także, z uwagi na jej cel. Ma ona być swoistą gwarancją procesową nadania biegu sprawie przed sądem. Tym samym ma zabezpieczać interes prawny skarżącej przed dezorganizowaniem postępowania przed sądem administracyjnym przez organ administracji. Dlatego też, tym bardziej zasadnym jest żądanie zasądzenia połowy wymierzonej grzywny na rzecz skarżącego. Nowo dodany do Ppsa przepis ma wzmocnić ochronę interesów skarżącej i umożliwić sądowi przyznanie na rzecz skarżącego określonej sumy pieniężnej od organu administracji publicznej (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, PPSA Komentarz, wyd. 2015 r.). W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i o przeprowadzenie w sprawie rozprawy. W uzasadnieniu podniósł, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Przed Prezydentem [...] prowadzone jest postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za grunt nieruchomości położonej [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782.). Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2014 r. zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku W. B. o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem (do 12 maja 2015r.). Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. pełnomocnik stron został poinformowany o możliwości zapoznania się z dokumentami zgromadzonymi w sprawie przed wydaniem decyzji. Po upływie terminu określonego w tym piśmie zostanie wydana decyzja w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 162/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 17 października 2013 r. o odszkodowanie za nieruchomość, położoną w [...] oznaczoną hip. [...], w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął w dniu 12 maja 2015 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 162/14 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy w dniu 12 stycznia 2015 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał wniosku z dnia 17 października 2013 r. o przyznanie odszkodowania za przejęcie przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1129/15, na skutek skargi W. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 162/14. Sąd nie stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał w dniu 12 listopada 2015 r., co wynika z prezentaty organu widniejącej na piśmie Sądu z dnia 4 listopada 2015 r. znajdującym się w aktach administracyjnych. Nie budzi wątpliwości Sądu to, że Prezydent [...] nie wykonał zobowiązania Sądu w terminie wskazanym w prawomocnym wyroku z dnia z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 162/14. Skarga W. B. o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 Ppsa grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 592 ze zm.) w związku z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.). Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Sądu z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1129/15 wraz z aktami sprawy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że organ po otrzymaniu wyroku wymierzającego grzywnę w dniu 12 listopada 2015 r. nie był w sprawie zupełnie bezczynny. Prezydent [...] skierował do pełnomocnika skarżącego zawiadomienie z dnia [...] grudnia 2015 r. informujące, że w sprawie został zgromadzony materiał dowodowy, jednocześnie informując o prawach z art. 10 § 1 Kpa i wyznaczając stronie termin 7 dni do wypowiedzenia się w sprawie. Z informacji otrzymanej od pełnomocnika skarżącego na rozprawie wynika, że w sprawie o odszkodowanie została wydana decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], która została doręczona stronie dnia [...] stycznia 2016 r. Skoro jednak Prezydent [...] od ponad 7 miesięcy nie wykonywał zobowiązania zawartego w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 162/14, mimo ukarania organu grzywną prawomocnym wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1129/15, to Sąd rozpatrując ponowną skargę o wymierzenie organowi grzywny uznał za zasadne kolejne wymierzenie grzywny, tym razem w wysokości [...] zł, mając na uwadze opisane wyżej okoliczności sprawy (poinformowanie strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, wydanie decyzji załatwiającej wniosek). Mając na uwadze to, że: 1) wniosek o odszkodowanie został złożony stosunkowo niedawno jak na tego typu sprawę (organ otrzymał wniosek o odszkodowanie [...] października 2013 r.), 2) zarówno w wyroku z dnia 28 sierpnia 2014 r., jak i w wyroku z dnia 27 sierpnia 2015 r. WSA w Warszawie nie zakwalifikował bezczynności Prezydenta [...] jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) organ po wyroku Sądu z dnia 27 sierpnia 2015 r. nie był zupełnie bezczynny i wydał decyzję w sprawie, przez co skarga W.B. o ponowne wymierzenie grzywny odniosła skutek, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do bezczynności Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku Sądu z dnia 28 sierpnia 2014 r., która miałaby miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Biorąc pod uwagę wyżej wymienione okoliczności, ale również i to, że skarga z dnia 20 października 2015 r. o ponowne wymierzenie organowi grzywny została złożona do WSA w Warszawie jeszcze przed otrzymaniem przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Sądu z dnia 27 sierpnia 2015 r. wraz z aktami sprawy (niniejsza skarga została nadana za pośrednictwem poczty 21 października 2015 r., a prawomocny wyrok Sądu z dnia 27 sierpnia 2015 r. organ otrzymał w dniu 12 listopada 2015 r.) i w związku z tym to, że pomiędzy otrzymaniem przez organ prawomocnego wyroku Sądu wymierzającego po raz pierwszy grzywnę, a rozpoznaniem niniejszej skargi upłynął stosunkowo krótki okres (około 2,5 miesiąca), Sąd uznał za niezasadne przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej, o której mowa w przepisie art. 154 § 7 Ppsa. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 Ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 151 Ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).