I SA/Wa 219/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] o przyznaniu D. M. zasiłku celowego w miesiącu czerwcu 2004 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że w dniu 26 kwietnia 2004 r. D. M. złożyła podanie z prośbą o dodatkową pomoc finansową w miesiącu czerwcu 2004 r. Prezydent W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] przyznał D. M. zasiłek celowy w kwocie [...] zł na dożywianie w miesiącu czerwcu 2004 r., [...] zł na dożywianie w miesiącu lipcu 2004 r. i [...] zł na dopłatę do czynszu za czerwiec i lipiec 2004 r. Rozpoznając niniejszą sprawę organ związany był oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1234/04, którym uchylona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] oraz decyzja Prezydenta W. z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] o przyznaniu D. M. zasiłku celowego. W uzasadnieniu wyroku podniesiono, iż w rozpoznawanej sprawie organy orzekające w uzasadnieniach do decyzji nie zawarły żadnych ustaleń dotyczących możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej [...]. Sąd zarzucił, że w uzasadnieniu decyzji nie podano konkretnych kwot, jakimi Ośrodek dysponował na udzielenie danego rodzaju pomocy, jak też jakie kwoty zostały rozdysponowane, na jakie potrzeby oraz jaka była wysokość przeciętnego świadczenia Sąd uznał decyzje organu pierwszej, jak i drugiej instancji, za nadmiernie dowolne, a tym samym wykraczające poza granice uznania administracyjnego. Prezydent W. ponownie rozpoznając sprawę wykazał, iż w czerwcu 2004 r. Ośrodek Pomocy Społecznej dysponował środkami finansowymi na zasiłki celowe w kwocie 159.004,83 zł, a średnia wysokość świadczenia na rodzinę wynosiła 406,70 zł. Organ pierwszej instancji ocenił sytuację materialną D. M. i jej potrzeby na dzień złożenia wniosku. W uzasadnieniu wskazał, iż udzielając pomocy zainteresowanej Ośrodek Pomocy Społecznej musi również mieć na uwadze nie tylko potrzeby zainteresowanej, lecz i innych osób, pozostających w porównywalnej bądź trudniejszej sytuacji bytowej i rozdzielać według swoich możliwości finansowych. Od powyższej decyzji D. M. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. uznając ją za krzywdzącą i tendencyjną. Wniosła o wyjaśnienie jaki limit pomocy materialnej na rzecz jednej osoby wyznaczył organ, czy też ewentualny limit uwzględniający kryteria dochodowe określone w art. 8 ustawy na osobę w rodzinie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w wyniku rozpoznania odwołania, wskazało, że organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Kolegium wyjaśniło, że przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, zaś dla ośrodka obowiązku jego przyznania. Ośrodki zachowują w tej mierze znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych osoby zainteresowanej, jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze znacznego zakresu swobody w wyborze właściwego rozstrzygnięcia. Dzięki temu stwarza się możliwość dokonywania właściwych wyborów, ale tym samym nie każdy potrzebujący w każdym czasie może uzyskać spełnienie oczekiwań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Kolegium wyjaśniło, że kwestionowana decyzja została wydana w oparciu o art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Wprowadzone przez ustawodawcę sformułowanie "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej" należy do tzw. pojęć nieoznaczonych i stanowi upoważnienie organu do dokonania w drodze wykładni analizy tego pojęcia w odniesieniu do konkretnego przypadku. Organ wydając decyzję jest zobowiązany do wszechstronnej analizy stanu faktycznego i uwzględnienia całokształtu zebranego materiału dowodowego wraz z obowiązującymi przepisami prawa, działając w granicach przyznanego mu przez ustawodawcę uznania. Dokonując tej oceny organ powinien mieć na względzie cele pomocy społecznej, jak również kierować się zasadami ogólnymi zawartymi w art. 7 i innymi przepisami k.p.a. Analizując niniejszą sprawę Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego. Strona jest pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej, który w miarę swoich możliwości finansowych udziela stronie wsparcia. Przyznana D. M. kwota wyczerpuje możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej [...]. Reasumując, Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu wskazującym na konieczność jej uchylenia, a w szczególności, że mieści się ona w granicach uznania administracyjnego. D. M. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję o przyznaniu zasiłku celowego na wnioskowane przez nią potrzeby życiowe. W skardze wskazała, że w 1997 r. wniosła powództwo do sądu powszechnego z powodu szkód, jakich doznała na skutek braku możliwości powrotu do aktywności zawodowej. Jej zdaniem, jest to działanie mające na celu przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej. Skarżąca twierdzi, że błędnie oceniono jej sposób współdziałania z pracownikami Ośrodka Pomocy Społecznej. Podniosła, że nie wyjaśniono stanu faktycznego, a organy orzekające nie wykazały, że nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Według skarżącej D. M. organy nie ustaliły stanu zgodnego z rzeczywistością. Skarżąca wskazała także, że z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie wynika, że można ograniczyć pomoc społeczną z powodu nieposzukiwania pracy. Ponadto wskazała, że Ośrodek Pomocy Społecznej nie proponował jej pracy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa tego rozstrzygnięcia jedynie wówczas, gdy uzna, że w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 powołanej ustawy. W sprawie niniejszej nie stwierdzono wskazanych w tym przepisie przesłanek uzasadniających uwzględnienie skargi. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), na podstawie której wydano zaskarżoną decyzję, w art. 2 i 3 stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Z treści przepisu art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, wynika, że organ prowadzący postępowanie o przyznanie zasiłku celowego wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej istnieje konieczność zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, uzasadniająca przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Zasiłek celowy organ przyznaje za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy istniejący w dniu wydania decyzji. W ocenie Sądu, zarówno w zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji, uwzględniono ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1234/04. Organy orzekające w uzasadnieniach decyzji zawarły ustalenia dotyczące możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej [...], podały w uzasadnieniach decyzji konkretne kwoty, jakimi dysponowały na udzielenie danego rodzaju pomocy, jak też jakie kwoty zostały rozdysponowane, na jakie potrzeby oraz jaka była wysokość przeciętnego świadczenia. Mając zatem na uwadze wysokość świadczeń z pomocy społecznej udzielanych rodzinom w miesiącu czerwcu 2004 r., gdzie średnia przypadająca na rodzinę wyniosła 406,70 zł, nie można uznać, aby organy orzekające w niniejszej sprawie przekroczyły granice uznania administracyjnego. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni otrzymała wsparcie w formie zasiłku celowego na zaspokojenie potrzeb życiowych, a zatem nie pozostała ona bez wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. Okoliczność podniesiona przez skarżącą, że średnia wysokość świadczenia na rodzinę w miesiącu czerwcu 2004 r. jest wyższa niż kwoty świadczeń przyznanych jej na ten miesiące, nie może świadczyć, w ocenie Sądu, o przekroczeniu granic uznania administracyjnego przez organy orzekające w sprawie. Średnia kwota świadczeń z pomocy społecznej wyliczona przez organy przypada na rodzinę, bez względu na liczbę jej członków, gdy tymczasem wysokość świadczeń udzielanych skarżącej przypada na jedną osobę. Odnosząc się do przedstawionych przez skarżącą zarzutów, co do nieuwzględnienia przez organy w ocenie jej rzeczywistej sytuacji faktu toczącej się sprawy z powództwa cywilnego, trzeba wskazać, że okoliczność ta nie miała wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W szczególności nie może świadczyć o podejmowaniu przez skarżącą prób powrotu do aktywności zawodowej. Nie można również odmówić racji organowi, który stwierdził, że organ pomocy społecznej nie ma możliwości przyznania świadczenia w celu pokrywania w całości wszelkich zgłaszanych potrzeb. Z art. 2 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że celem pomocy społecznej nie jest zapewnienie rodzinom utrzymania, ale wsparcie ich. W szczególności z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika, że organ pomocy społecznej przy ustalaniu wysokości zasiłku celowego miał na względzie ograniczoną ilość środków finansowych i dużą liczbę osób wymagających pomocy, oraz fakt przyznania pomocy skarżącej na mocy poprzednio wydanych decyzji. W ocenie Sądu, organy nie naruszyły granicy uznania w przyznaniu zasiłku celowego. Sąd podziela stanowisko organu, iż rozpoznając wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego należy mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, często pozbawionych jakichkolwiek źródeł utrzymania. W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów Sąd uznał, że nie dają one podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy, bowiem oba rozstrzygnięcia nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.