I SA/Wa 2197/12

WyrokWSA w Warszawie2013-07-02

Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Tomasz Szmydt

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa, wydana na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r., może zostać uznana za nieważną z powodu rzekomego naruszenia prawa, w tym kwestionowania autentyczności oświadczenia następcy o odmowie przejęcia gospodarstwa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy, jest zgodna z prawem. W postępowaniu nieważnościowym nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu pierwotnej decyzji o przejęciu gospodarstwa. Kwestionowanie autentyczności oświadczenia o odmowie przejęcia gospodarstwa nie może być rozstrzygane w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, lecz ewentualnie w postępowaniu o wznowienie postępowania lub przed sądem powszechnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy z 1979 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego małżonków O. Skarżący zarzucił, że pierwotna decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w tym na podstawie nieistniejącego oświadczenia o odmowie przejęcia gospodarstwa przez następcę prawnego, J. O. Organy administracji obu instancji odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że przesłanki do przejęcia gospodarstwa przez Państwo na podstawie art. 45 ustawy z 1977 r. były spełnione, a zarzuty dotyczące oświadczenia nie mogły być rozpatrywane w trybie nieważnościowym.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Naczelnik Gminy [...] decyzją z dnia [...] września 1979 r. wydaną na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego stanowiącego własność J. i C. małżonków O., położonego we wsi [...], na które składała się działka ewidencyjna nr [..] o powierzchni [...] ha oraz udział wynoszący [...] w gospodarstwie rolnym o łącznej powierzchni [...] ha obejmującym działki o numerach: [...]. J. O., reprezentowany przez adwokata, wnioskiem z dnia [...] września 1993 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji. Podniósł, że żadna z określonych w art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. podstaw przekazania gospodarstwa Państwu nie zachodziła w tej sprawie. Strona wskazała, że C. O. posiadał następców, do których kręgu należał między innymi J. O. J. O. spełniał ponadto warunki do przejęcia gospodarstwa rolnego po ojcu, bowiem sam był właścicielem gospodarstwa zlokalizowanego w [...], posiadał też formalne kwalifikacje rolnicze. Wreszcie - jako potencjalny następca uprawniony do przejęcia gospodarstwa od J. i C. małżonków O. – J. O. nigdy nie odmówił jego przejęcia. Nadto, przyjęcie tego oświadczenia przez Naczelnika Gminy [...] jako dowodu w sprawie na podstawie jedynie podpisu sołtysa stanowiło rażące naruszenie prawa, albowiem poświadczenie takie mogło zostać dokonane jedynie przez naczelnika gminy. Te wszystkie okoliczności prowadzą zdaniem wnioskodawcy do konkluzji, iż przy wydawaniu decyzji z dnia [...] września 1979 r. doszło do rażącego naruszenia art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1979 r. nr [...] orzekającej o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi [...], stanowiącego własność J. i C. małż. O. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja nie zawiera wad skutkujących stwierdzeniem nieważności. Odnosząc się do zarzutu formalnej niedopuszczalności uwzględnienia oświadczenia J. O. w postępowaniu prowadzonym przed Naczelnikiem Gminy [..] ze względu na fakt złożenia go w obecności sołtysa wsi [...] (który opatrzył ten dokument również swoim podpisem) organ stwierdził, że na gruncie art. 45 ustawy, jednym z warunków zastosowania określonej tam instytucji przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa była odmowa jego przejęcia przez następcę. Jednakże ani przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r. ani też przepisy zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 166) nie przewidywały w tym zakresie żadnych szczególnych wymogów. Oznacza to, iż do oświadczenia J. O. datowanego na dzień [...] kwietnia 1978 r. zastosowanie znajdowały ogólne reguły rządzące postępowaniem administracyjnym, w tym również zasada pisemności określona wówczas w art. 11 § 1 k.p.a., zgodnie z którą sprawy należało załatwiać w formie pisemnej. Przy składaniu oświadczenia w przedmiocie zrzeczenia się "przyjścia na gospodarstwo" nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Z pewnością za takie naruszenie nie może uchodzić złożenie tego oświadczenia w obecności sołtysa wsi. Podstawowy warunek przewidziany przepisami prawa a dotyczący zachowania formy pisemnej przy składaniu oświadczenia został w niniejszej sprawie spełniony. Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili następcy prawni C. O.: I. O., B. T. oraz J. O. reprezentowany przez adwokata. We wnioskach wskazano, że J. i C. O. posiadali następcę, tj. J. O., któremu mogli przekazać posiadane gospodarstwo. J. O. wskazał, że nie składał oświadczenia z dnia [...] kwietnia 1978 r. (o odmowie przejęcia gospodarstwa) ani go nie podpisywał. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. W uzasadnieniu wskazał, że podstawę prawną przejęcia przez Naczelnika Gminy [..] na własność Państwa gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi [...], stanowiącego ówcześnie własność J. i C. małż. O., stanowił art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Zgodnie z tym przepisem jeżeli rolnik nie posiadał następców lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmowało Państwo. Minister wskazał, że z decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1979 r. wynika, iż postępowanie w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego prowadzone było na wniosek jego właścicieli. Powyższe znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Z akt sprawy wynika, że J. i C. małż. O. byli właścicielami nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym działki [...] o pow. [...] ha położonej we wsi [..] posiadali również [...] udziału w gospodarstwie rolnym o pow. [..] ha położonym w tej samej wsi (por. dane zawarte w akcie notarialnym z dnia [...] października 1975 r. Repertorium A Nr [...]). Ponadto w aktach sprawy znajduje się podanie z dnia [...] kwietnia 1979 r. skierowane do Urzędu Gminy w [...], w którym J. i C. małż. O. zwracali się o przejęcie na własność Państwa w zamian za rentę posiadanego gospodarstwa rolnego. Argumentując powyższe podanie dawni właściciele powoływali się na podeszły wiek C. O. oraz nieuleczalną chorobę J. O., która nie pozwalała jej pracować. Dawni właściciele wskazywali ponadto, że nie posiadają następców, którym mogliby przekazać ww. gospodarstwo. Minister podał, iż z akt sprawy wynika, że kwestia posiadania przez J. i C. małż. O. następcy mogącego przejęć gospodarstwo była przez Naczelnika Gminy [...] badana, o czym świadczy sama treść uzasadnienia decyzji z dnia [...] września 1979 r., w którym zostało wskazane że "wnioskodawca nie ma możliwości przekazania gospodarstwa rolnego następcy, gdyż następcy nie są rolnikami i odmówili przejęcia gospodarstwa". Organ odnosząc się do treści wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że argumentacja, iż J. O. mógł przejąć gospodarstwo rolne nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Podniósł, iż przepis art. 45 ustawy dopuszczał przejęcie gospodarstwa rolnego na wniosek rolnika, który posiadał następcę w rozumieniu art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy, w sytuacji, gdy następca taki odmówił przejęcia gospodarstwa. Organ wskazał, że z sytuacją taką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Z akt sprawy wynika, że J. O. posiadał wprawdzie formalne kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego - świadczy o tym świadectwo ukończenia przez niego trzech stopni przysposobienia rolniczego wydane przez Roczną Szkołę Rolniczo - Gospodarczą w [...]. Ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia z dnia [...] kwietnia 1978 r. wynika jednak, że następca ten odmówił przejęcia przedmiotowego gospodarstwa. W aktach sprawy znajdują się również oświadczenia pozostałych potencjalnych następców po J. i C. małż. O. o zrzeczeniu się przyjścia na gospodarstwo. Organ wskazał, że podnoszony przez J. O. zarzut, że nie składał on oświadczenia z dnia [...] kwietnia 1978 r. (o odmowie przejęcia gospodarstwa) ani go nie podpisywał nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy. Podniesiona okoliczność sprowadza się do stwierdzenia, że dokument w postaci ww. oświadczenia został sfałszowany, natomiast tego rodzaju zarzuty nie mogą być rozważane i rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym. Organ wskazał, że kwestionowanie wiarygodności dokumentu wymaga uprzedniego postępowania przed sądem powszechnym. W przypadku pozytywnego wyniku dokonanych przez Sąd ustaleń (tj. stwierdzenia, że dany dokument został sfałszowany) może to stanowić przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Skoro w myśl przepisu art. 45 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin brak następców lub niespełnienie przez nich warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego, albo odmówienie przez następców jego przejęcia, umożliwiało właścicielowi przekazanie gospodarstwa na własność Państwa, to w niniejszej sprawie bezsprzecznie przesłanki te zostały spełnione. W tych okolicznościach brak było zdaniem organu podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1979 r. Decyzja ta nie zawiera wad, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności przez zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przede wszystkim trudno dostrzec oczywistą sprzeczność między rozstrzygnięciem a stanowiącą jego podstawę normą prawa materialnego. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia [...] września 2012 r. stała się przedmiotem skargi J. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, zarzucił: naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin przez błędne ustalenie braku następcy prawnego rolnika, jak również bezzasadne ustalenie odmowy przejęcia przez następcę gospodarstwa na podstawie nieistniejącego oświadczenia J. O. oraz naruszenie przepisów postępowania: art. 7, 75, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez zastąpienie konieczności dowodu bezpośredniego w postaci oświadczenia woli o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego dowodem nieistniejącym prawnie i formalnie nie stanowiącym oświadczenia woli, co umożliwiło przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że do umowy o przekazaniu gospodarstwa rolnego Państwu, o której mowa w art. 52 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin stosuje się przepisy prawa cywilnego. Skoro oświadczenie woli następcy, co do przejęcia gospodarstwa rolnego musi być pod rygorem nieważności złożone naczelnikowi gminy to ta sama zasada musi obowiązywać przy ocenie oświadczenia woli o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego przez następcę. Skarżący podkreślił, że oświadczenie woli tego rodzaju musi być złożone drugiej stronie ewentualnej umowy czyli naczelnikowi gminy bądź jego zastępcy, a nie sołtysowi, który do zawierania umowy o przejęciu gospodarstwa rolnego przez następcę bądź do odstąpienia od zawarcia takiej umowy (art. 52 ust. 1 zd. 2 ustawy z 27 października 1977 r.) czy też przejęcia gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa (art. 52 ust. 2-3 ustawy) kompetencji nie tylko nie posiadał ale i posiadać nie mógł, choćby go nawet naczelnik do tego upoważnił. Skarżący podniósł jednocześnie, że oświadczenie o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego prawnie nie istnieje jako dowód, albowiem na potwierdzenie, że oświadczenie podpisał J. O. w aktach nie ma żadnego dowodu. Przyjęcie oświadczenia powinno być dokonane przez Naczelnika Gminy. Wówczas byłby to zdaniem strony dowód pośredni, gdyż w istocie powinien zostać sporządzony protokół. Skarżący podniósł, że nie składał oświadczenia z dnia [...] kwietnia 1978 r. i go nie podpisywał. Zarzucił, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wielokrotnie miał możliwość zweryfikować w postępowaniu, czy na oświadczeniu widnieje podpis J. O., czy też nie jest to podpis złożony przez skarżącego. Strona wskazała, że obowiązek w tym zakresie wynika z art. 7, art. 12 § 1, art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 77 § 1-2 k.p.a. W ocenie skarżącego wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji mimo braku dokumentu urzędowego w zakresie oświadczenia J. O. z dnia [...] kwietnia 1978 r. stanowi naruszenie art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skarżący zarzucił, że organ nie podjął kroków w celu wyjaśnienia sprawy i nie dokonał analizy materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej k.p.a. Z tego względu może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Ewentualne zaistnienie wad, o których mowa w tym przepisie ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydania decyzji kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym. Zadaniem organu jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem. W postępowaniu tym organ opiera się na uprzednio zgromadzonym materiale dowodowym. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (v. wyrok NSA z dnia 28 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1888/10, Lex nr 1069632; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r. sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91; wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn.. akt I OSK 28/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym od lat prezentowane jest również stanowisko, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1987 r. sygn. akt II SA 2145/86 [w:] Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego pod red. R.Hausera, Warszawa 1995, str. 337). W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiadają prawu. Prawidłowo Minister stwierdził, iż w sprawie tej nie wystąpiły kwalifikowane wady uzasadniające wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Poddana ocenie organu w postępowaniu nieważnościowym decyzja Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1979 r. wydana została na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). W myśl tego przepisu, w razie braku następców lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmuje Państwo. W sprawie jest bezsporne, że gospodarstwo rolne, które przejęte zostało przez Państwo na podstawie powołanego przepisu stanowiło współwłasność małżonków J. i C. O. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że aktem notarialnym z dnia [...] października 1975 r. C. O. (ojciec skarżącego) nabył udziały J. O. i B. T., w będącym przedmiotem postępowania gospodarstwie rolnym, na prawie wspólności ustawowej z żoną J. O. Nie jest kwestionowane również, że C. O. i J. O. wystąpili wnioskiem z dnia [...] kwietnia 1979 r. o przejęcie przez Państwo za rentę gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi [...]. We wniosku wskazali, że nie są w stanie pracować i nie mają następców. W aktach postępowania administracyjnego znajdują się oświadczenia J. O. z dnia [...] kwietnia 1978 r. i B. T. z dnia [...] maja 1978 r. o zrzeczeniu się przejścia na gospodarstwo rolne w [...], które organ zasadnie potraktował – na gruncie niniejszej sprawy – jako oświadczenia o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego przez następców. Niezależnie więc od tego, że J. O. sam był właścicielem gospodarstwa rolnego w [..] i posiadał, jak wynika z akt sprawy, formalne kwalifikacje rolnicze, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r., Nr 31, poz. 215), organ nadzoru nie miał podstaw do przyjęcia, że decyzja Naczelnika Gminy [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Również okoliczność, że znajdujące się w aktach administracyjnych oświadczenie J. O. złożone zostało przed dniem wniesienia przez C. O. i J. O. po raz kolejny o przekazanie na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego, nie zmienia ustaleń organu nadzoru. Pozostali następcy, w rozumieniu ustawy z dnia 27 października 1977 r., nie spełniali warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego, stąd też okoliczność, że znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia I. O. i B. S. o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego opatrzone zostały datami późniejszymi niż data wydania decyzji przez Naczelnika, nie oznacza, że organ w toku postępowania nie badał spełnienia przesłanek określonych w art. 45 ustawy. W treści decyzji z dnia [...] września 1979 r. Naczelnik Gminy [...] wprost wskazał, że wnioskodawca nie ma możliwości przekazania gospodarstwa rolnego następcy, gdyż następcy nie są rolnikami i odmówili przejęcia gospodarstwa. Tym samym, ani treść decyzji z dnia [...] września 1979 r., ani akta postępowania administracyjnego nie pozwalają stwierdzić, że decyzja Naczelnika wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co słusznie wskazał organ nadzoru. Treść decyzji Naczelnika nie jest sprzeczna z przepisem art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r., tym bardziej nie może być mowy o oczywistej sprzeczności, czy niezgodności z z prawem obowiązującym w czasie jej wydania. Słusznie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż brak było podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu tej decyzji. Sąd wskazuje jednocześnie, że samo kwestionowanie przez skarżącego prawdziwości znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia z dnia [...] kwietnia 1978 r. o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego, nie stanowi o możliwości wyeliminowania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, jako rażąco naruszającej prawo. Zarzut ewentualnego podrobienia oświadczenia nie mógł być rozpatrywany w postępowaniu nieważnościowym, co zasadnie podniósł organ nadzoru. Prawidłowo również Minister stwierdził, iż okoliczność tego rodzaju, jak przyjęcie w postępowaniu jako dowodu oświadczenia, które w ocenie strony było dokumentem podrobionym, stanowi przesłankę żądania wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), a nie stwierdzenia nieważności decyzji. Tym samym również podniesione w skardze zarzuty w zakresie złożenia bądź niezłożenia przez J. O. oświadczenia w dniu [...] kwietnia 1978 r. przed sołtysem, a nie przed Naczelnikiem nie mają znaczenia w niniejszej sprawie prowadzonej w trybie nieważnościowym. Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, iż decyzja kontrolowana w postępowaniu nadzorczym wydana została w przedmiocie przejęcia – na wniosek, co wymaga podkreślenia, C. i J. małż. O. – gospodarstwa rolnego przez Państwo. Nie było to postępowanie prowadzone w sprawie przekazania gospodarstwa rolnego następcy, o którym jest mowa w art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r., i na który to przepis w skardze powołuje się skarżący. Dla przekazania gospodarstwa rolnego następcy niezbędna była wola rolnika, aby następcy takie gospodarstwo rolne przekazać. W sprawie niniejszej, co wynika jednoznacznie z treści wniosku C. i J. małż. O. z dnia [...] kwietnia 1979 r., wolą rolników było przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu za rentę i postępowanie prowadzone było na podstawie art. 45, a nie na podstawie art. 52 ustawy z dnia 27 października 1977 r. Niezasadne są tym samym zarzuty skargi w zakresie konieczności zatwierdzenia oświadczenia o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego przez Naczelnika. Zupełnie inną czynnością jest zawarcie umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy, na podstawie art. 52 ustawy, który w tej sprawie nie był stosowany, a inną złożenie oświadczenia o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego przez następcę, na gruncie art. 45 ustawy. W ocenie Sądu, za wystarczające w postępowaniu nadzorczym dla oceny spełnienia wymogów ustawowych (art. 45) było ustalenie, że następca odmówił przejęcia gospodarstwa rolnego lub nie spełniał warunków do jego przejęcia i okoliczność ta była przedmiotem postępowania przed organem, który wydał decyzję w trybie zwykłym, co potwierdza treść decyzji. Za prawidłową Sąd uznał tym samym ocenę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, co do braku podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisu art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., albowiem obowiązkiem organu nadzoru nie było uzupełnianie materiału dowodowego i ocenianie go na nowo na gruncie przepisu art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. Postępowanie prowadzone przed Ministrem nie jest bowiem postępowaniem w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego, ale postępowaniem nadzwyczajnym, o czym była już mowa na wstępie rozważań Sądu. Zasadnie skarżący podnosi natomiast, iż w sprawie naruszony został przepis art. 12 § 1 k.p.a., zobowiązujący organ do szybkiego załatwienia sprawy. Uchybienie to jednak nie miało wpływu na wynik niniejszej sprawy. Stronie przysługiwało w tym zakresie prawo, po wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, złożenia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło