I SA/Wa 2199/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi U. T., A. K. i L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 9 maja 2016 r. (data stempla pocztowego) wpłynął sprzeciw K. B., od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2016 r., którym odmówiono wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to straciło moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy zostaje rozpoznana na nowo. W złożonym sprzeciwie wnioskodawczyni nie podała żadnych informacji. W formularzu PPF z dnia 16 lutego 2016 r. wnioskodawczyni wskazała, że prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem i małoletnią córką. Nie posiada oszczędności ani żadnych składników majątkowych oprócz samochodu osobowego marki [...] rok produkcji [...]. Środki utrzymania rodzina czerpie wyłącznie z wynagrodzenia małżonka wnioskodawczyni w wysokości [...] zł. Wydatki łączne gospodarstwa domowego, szczegółowo przedstawione, zostały określone na kwotę przekraczającą uzyskiwane miesięczne dochody (powyżej [...] zł). W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego wnioskodawczyni, pismem z dnia 1 marca 2016 r. została ona wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 p.p.s.a., w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie: kopii zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe lub zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego potwierdzającego brak obowiązku ich składania, kopii zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe złożonych przez małżonka wnioskodawczyni, zaświadczenia pracodawcy małżonka wnioskodawczyni o wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia z ostatnich 3 miesięcy, zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego z tytułu pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu [...] sp. z o.o., informacji, czy wnioskodawczyni jest zatrudniona, prowadzi działalność zawodową lub pełni jakiekolwiek inne funkcje, z którymi wiąże się uzyskiwanie dochodów, wyciągu ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka rachunków bankowych, lokat lub innych instrumentów finansowych wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, kopii dokumentów (rachunków, faktur, przelewów) potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków na utrzymanie w wysokości szczegółowo określonej w formularzu PPF, wyjaśnienia powodów ponoszenia wydatków na zakup żywności w wysokości znacznie przekraczającej wysokość średnich wydatków tego rodzaju w innych gospodarstwach domowych składających się z trzech osób ([...] zł) w sytuacji równoległego braku środków na prowadzenie postępowania sądowego. Powyższe wezwanie zostało uznane za doręczone wnioskodawczyni w dniu 21 marca 2016 r., jednakże pozostało bezskuteczne. Do dnia rozpoznania niniejszego sprzeciwu wnioskodawczyni nie odpowiedziała na ww. wezwanie - nie nadesłała żądanych dokumentów ani informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawczyni prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem i małoletnią córką. Nie posiada oszczędności ani żadnych składników majątkowych znacznej wartości. Środki utrzymania rodzina czerpie wyłącznie z wynagrodzenia małżonka wnioskodawczyni w wysokości [...] zł. Wydatki łączne gospodarstwa domowego, szczegółowo przedstawione, zostały określone na kwotę przekraczającą uzyskiwane miesięczne dochody (powyżej [...] zł). W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego wnioskodawczyni, pismem z dnia 1 marca 2016 r. została wezwana do nadesłania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, wskazanych w tym piśmie dokumentów i złożenia oświadczeń. Powyższe wezwanie zostało uznane za doręczone wnioskodawczyni w dniu 21 marca 2016 r., a zatem termin do jego wykonania upłynął z dniem 28 marca 2016 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawczyni nie nadesłała żądanych dokumentów ani nie złożyła wymaganych oświadczeń. Ponadto żądanych dokumentów i oświadczeń wnioskodawczyni nie załączyła również przy sprzeciwie. Pozyskanie natomiast dodatkowych informacji miało umożliwić ustalenie w sposób prawidłowy, czy wniosek opiera się na uzasadnionych podstawach. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że skoro udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, to pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15). Z tych względów wskazać należy, że osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności. Nienadesłanie przez wnioskodawczynię wskazanych w wezwaniu z dnia 1 marca 2016 r. dokumentów skutkuje brakiem możliwości prawidłowego ustalenia stanu majątkowego wnioskodawczyni. Zakres przedmiotowy doręczonego wnioskodawczyni wezwania odnosi się bowiem do istotnych informacji z punktu widzenia wymogu ustalenia jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Dotyczą one m.in. potwierdzenia uzyskiwania dochodów wyłącznie z deklarowanego źródła (wynagrodzenie małżonka) w sytuacji, gdy z informacji zawartych w akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni pełni funkcję wiceprezesa zarządu [...] sp. z o.o., ewentualnego posiadania nieujawnionych w oświadczeniu oszczędności, jak również uprawdopodobnienia, że wszystkie deklarowane wydatki faktycznie stanowią obciążenie gospodarstwa domowego. Ich porównanie z osiąganymi dochodami wskazuje bowiem, że przekraczają one bieżące środki, które ma w dyspozycji składająca wniosek, co budzi wątpliwość o wiarygodność ich wysokości lub też prawdziwość ograniczenia źródła utrzymania wyłącznie do dochodów małżonka z wynagrodzenia ze stosunku pracy. Z tego względu brak wykonania wezwania z dnia 1 marca 2016 r. oznacza, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż żądanie przyznania prawa pomocy jest spowodowane nieposiadaniem środków na poniesienie kosztów postępowania. Wnioskodawczyni nie przedstawiła bowiem stosownych dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych oraz nie złożyła oświadczeń do których została wezwana. Ponadto również w sprzeciwie wnioskodawczyni nie nadesłała żądanych dokumentów ani nie podała żadnych informacji. Stwierdzić zatem należy, że sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nie została dostatecznie wyjaśniona, gdyż wątpliwości odnoszące się do wiarygodności przedstawionych przez wnioskodawczynię informacji nie zostały przez stronę usunięte. Tym samym wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd rozpoznający wniosek powinien mieć na uwadze zasadniczo ustawowe przesłanki, których spełnienie może uprawniać do przyznania prawa pomocy. Oznacza to konieczność wykazania przez wnioskodawczynię, że jej aktualny stan majątkowy nie pozwala jej na partycypowanie w kosztach postępowania. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.