I SA/Wa 2199/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi U. T., A. K. i L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 9 maja 2016 r. (data stempla pocztowego) wpłynął sprzeciw J. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2016 r., którym odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to straciło moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy zostaje rozpoznana na nowo. W złożonym sprzeciwie wnioskodawca mnie podał żadnych informacji. W formularzu PPF z dnia 16 lutego 2016 r. wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Nie posiada oszczędności. Stan majątkowy obejmuje mieszkanie, w którym wnioskodawca zamieszkuje ([...] m²), a także drugi lokal mieszkalny o pow. [...] m². Środki utrzymania czerpie ze świadczeń emerytalnych – swojego ([...] zł) i małżonki ([...] zł). Wydatki łączne gospodarstwa domowego zostały określone na kwotę analogiczną do kwoty uzyskiwanych dochodów ([...]zł). W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy, pismem z dnia 1 marca 2016 r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 p.p.s.a, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie: kopii zeznań podatkowych składanych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę z ostatnich dwóch lat, oświadczenia o nieprowadzeniu jakiejkolwiek działalności zarobkowej związanej z posiadanym zawodem, a także pełnieniu jakiejkolwiek funkcji, z którą związane jest uzyskiwanie dochodów, wyciągu ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę rachunków bankowych, lokat i innych instrumentów finansowych wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, informacji określającej powód wskazywania w innych wnioskach o prawo pomocy odmiennej wysokości uzyskiwanego świadczenia emerytalnego, kopii dokumentów (rachunków, faktur, przelewów) potwierdzających ponoszenie wydatków na utrzymanie w wysokości szczegółowo określonej w formularzu PPF (dotyczy opłat za telefon komórkowy, UPC, kredyty w Alior Banku i Sygma Banku, RWE, opłat czynszowych, konsultacji lekarskich i zakupu lekarstw); wyjaśnienia przyczyn wyłączających traktowanie posiadanego mieszkania niewykorzystywanego na cele mieszkaniowe jako źródła dochodu (wynajem/sprzedaż) w sytuacji nieposiadania środków na konieczne utrzymani;, informacji określającej powód nieprzedstawienia oświadczenia o niezatrudnianiu i niepozostawaniu w innym stosunku prawnym wnioskodawcy z radą prawnym lub adwokatem, stanowiący przeszkodę w uwzględnieniu wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 21 marca 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k.556), jednakże pozostało bezskuteczne. Do dnia rozpoznania niniejszego sprzeciwu wnioskodawca nie odpowiedział na ww. wezwanie - nie nadesłał żądanych dokumentów ani informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Nie posiada oszczędności. Stan majątkowy obejmuje mieszkanie, w którym wnioskodawca zamieszkuje (64 m²), a także drugi lokal mieszkalny o pow. [...] m². Środki utrzymania czerpie ze świadczeń emerytalnych – swojego ([...] zł) i małżonki ([...]zł). Wydatki łączne gospodarstwa domowego zostały określone na kwotę analogiczną do kwoty uzyskiwanych dochodów ([...] zł). W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy, pismem z dnia 1 marca 2016 r. został wezwany do nadesłania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, wskazanych w tym piśmie dokumentów i złożenia oświadczeń. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 21 marca 2016 r., a zatem termin do jego wykonania upłynął z dniem 28 marca 2016 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów ani nie złożył wymaganych oświadczeń. Ponadto żądanych dokumentów i oświadczeń wnioskodawca nie załączył również przy sprzeciwie. Pozyskanie natomiast dodatkowych informacji miało umożliwić ustalenie w sposób prawidłowy, czy wniosek opiera się na uzasadnionych podstawach. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że skoro udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, to pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15). Z tych względów wskazać należy, że osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności. Nienadesłanie przez wnioskodawcę wskazanych w wezwaniu z dnia 1 marca 2016 r. dokumentów skutkuje brakiem możliwości prawidłowego ustalenia stanu majątkowego wnioskodawcy. Zakres przedmiotowy doręczonego wnioskodawcy wezwania odnosi się bowiem do istotnych informacji z punktu widzenia wymogu ustalenia jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Obejmują one informacje pozwalające ustalić nieposiadanie przez zainteresowanego jakichkolwiek oszczędności, określenie, czy wnioskodawca faktycznie nie prowadzi jakiejkolwiek działalności zarobkowej, ustalenia przyczyn składania we wnioskach o przyznanie prawa pomocy, co jest wiadome Sądowi z urzędu, różnych informacji o uzyskiwanych dochodach, określenia przyczyn utrzymywania w majątku składnika o znacznej wartości generującego wyłącznie wydatki (lokal mieszkalny), wreszcie uprawdopodobnienia, że wszystkie deklarowane wydatki faktycznie stanowią obciążenie gospodarstwa domowego. Powyższe wezwanie nie służyło bowiem jedynie uzupełnieniu brakujących informacji o sytuacji materialnej, ale przede wszystkim miało na celu określenie faktycznego obrazu stanu majątkowego z powodu powstania wątpliwości, czy złożone oświadczenie, nawet w zakresie podanych w nim szczątkowych informacji, odpowiada rzeczywistości. Z tego względu zaniechanie zastosowania się do wezwania oznacza, że wnioskodawca nie doprowadził do potwierdzenia sformułowanego we wniosku oświadczenia, którego zasadniczym elementem było twierdzenie, że żądanie przyznania prawa pomocy jest spowodowane nieposiadaniem środków na poniesienie kosztów postępowania. Wnioskodawca nie przedstawił stosownych dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych oraz nie złożył oświadczeń do których został wezwany. Ponadto również przy złożeniu sprzeciwu wnioskodawca nie podał żadnych informacji ani nie nadesłał żądanych dokumentów. Stwierdzić zatem należy, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie została dostatecznie wyjaśniona, gdyż wątpliwości odnoszące się do wiarygodności przedstawionych przez wnioskodawcę informacji nie zostały przez stronę usunięte. Tym samym wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd rozpoznający wniosek powinien mieć na uwadze zasadniczo ustawowe przesłanki, których spełnienie może uprawniać do przyznania prawa pomocy. Oznacza to konieczność wykazania przez wnioskodawcę, że jego aktualny stan majątkowy nie pozwala mu na partycypowanie w kosztach postępowania. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy. Z tego względu, na podstawie 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.