I SA/Wa 2200/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2011r nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007r nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych. W uzasadnieniu postanowienia Minister podał, że wnioskiem z dnia 20 października 2005r. Stowarzyszenie [...] wystąpiło o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 1973r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 1973r. nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu za nieruchomość [...], obj. Lwh [...] Państwowego Biura Notarialnego w Z., stanowiącej własność M.P. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007r. nr [...] Minister Budownictwa odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww decyzji uznając, że wniosek Stowarzyszenia [...] nie jest uzasadniony jego celami statutowymi bowiem przedmiot postępowania w żaden sposób nie wkracza w zakres działania Stowarzyszenia, czy to ze względu na czynności postępowania czy też ze względu na jego wynik. Wniosek o ponowne rozpatrzenie złożyło Stowarzyszenie [...]. Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą Minister Infrastruktury wskazał, że kwestionowane decyzje były już przedmiotem postępowania o stwierdzenie ich nieważności, w wyniku którego Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 1998r., utrzymaną w mocy przez ten sam organ decyzją z dnia [...] października 1999r. odmówił stwierdzenia ww decyzji. Naczelny Sad Administracyjny zaś wyrokiem z dnia 12 października 2001r. sygn. akt I SA 2271/99 oddalił skargi na powyższą decyzję. W związku z powyższym Minister stwierdził, że nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie. Dodatkowo organ nadzoru wskazał, że do chwili wydania niniejszego postanowienia skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że żądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji wywłaszczeniowych uzasadnione jest celami statutowymi tej organizacji. Skargę na postanowienie Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Stowarzyszenie [...] i M. R. podnosząc, że jest ono nieprawidłowe i krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. W ocenie Sądu Minister Infrastruktury wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] września 2011 r., naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 kpa, poprzez wydanie postanowienia przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu postanowienia, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W myśl art. 24 § 1 pkt 5 kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia). Bezspornie celem takiej regulacji było uniknięcie sytuacji, gdy treść zaskarżonego aktu wydanego przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Może to z kolei nasuwać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu. Podkreślić należy, że zarówno w orzecznictwie, jaki doktrynie ugruntowany jest pogląd, że reguła określona w art. 24 § 1 pkt 5 kpa ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uregulowanego w art. 127 § 3 kpa, a więc do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06; uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1507/08). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09 stwierdził, że art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa. Istotą tej uchwały jest jednak to, iż osobą której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 36/10, wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1164/10). W przedmiotowej sprawie natomiast zarówno orzeczenie pierwszoinstancyjne jak i orzeczenie wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy podpisał działający z upoważnienia Ministra - Zastępca Dyrektora Departamentu Orzecznictwa R. R., nie zaś sam piastun funkcji organu, czyli Minister Infrastruktury. Pracownik organu upoważniony do działania w imieniu Ministra, w żadnym wypadku nie może być uznany za osobę piastującą funkcję Ministra, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 kpa, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale z dnia 20 maja 2010 r., sygn. I OPS 13/09 "kompetencje przyznane organom administracji publicznej nie przechodzą na aparat pomocniczy, który jedynie powołany jest do realizacji tej kompetencji w imieniu i na rachunek organu. Pracownicy aparatu pomocniczego powiązani zależnością organizacyjną nie gwarantują bezstronnego działania." W tej sytuacji Sąd uznał, że wydanie zaskarżonego postanowienia będącego orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, przez tę samą osobę upoważnioną przez Ministra Infrastruktury, która brała udział w wydaniu wcześniejszego rozstrzygnięcia, stanowi istotne naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa. w zw. z art. 126 kpa. Z kolei naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. - uzasadnia uchylenie przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia bez względu na to, czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał go merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.