I SA/Wa 2203/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) asesor WSA Marek Maliński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 21 września 2023 r. nr 054104241/GSOL w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie świadczenia pieniężnego w tytułu pełnienia funkcji sołtysa oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2023 r., nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie art. 151 § 2 kpa w zw. z art. 146 § 2 kpa stwierdził wydanie decyzji tego organu z [...] sierpnia 2023 r., nr [...] z naruszeniem prawa i brak możliwości jej uchylenia. Decyzja ta została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym: J. C. wystąpił wnioskiem z 7 lipca 2023 r. o przyznanie świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Do wniosku załączył zaświadczenie Wójta Gminy [...] z [...] lipca 20023 r. Z zaświadczenia wynika, że pełnił funkcję sołtysa w sołectwie [...] w okresie od 3 marca 2011 r. do 10 lutego 2015 r. oraz od 11 lutego 2015 r. do 6 lutego 2019 r., tj. przez 7 lat 11 miesięcy i 4 dni. Decyzją z [...] sierpnia 2023 r., nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U z 2023 r., poz. 1073) świadczenie przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r,, poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Organ podał, że wnioskodawca udowodnił, iż pełnił funkcję sołtysa od 3 marca 2011 r. do 6 lutego 2019 r., tj. 7 lat 11 miesięcy i 4 dni. Oznacza to, że nie legitymuje się wymaganym okresem pełnienia funkcji sołtysa przez co najmniej dwie kadencje, jednakże nie mniej niż 8 lat. Wobec tego organ uznał, że brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. J. C. złożył od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzją z [...] sierpnia 2023 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2023 r. Organ ponownie powołał przepis art. art. 2 ust. 1 ustawy z 26 maja 2023 r. Wskazał na treść zaświadczenia Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2023 r., z którego wynika, że wnioskodawca pełnił funkcję sołtysa przez 7 lat 11 miesięcy i 4 dni. Organ wskazał, że J. C. nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia, gdyż nie pełnił funkcji sołtysa przez 8 lat. Nie przedłożył też nowych dowodów, które wskazywałyby, że spełnia przesłanki do przyznania świadczenia. Od decyzji tej wnioskodawca nie złożył skargi do sądu. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego działając z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 kpa w zw. z art. 149 § 1 kpa i art. 24 § 1 pkt 5 kpa, wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2023 r. Następnie decyzją z [...] września 2023 r. Prezes KRUS, działając na podstawie art. 151 § 2 kpa w zw. z art. 146 § 2 kpa stwierdził wydanie decyzji z 22 sierpnia 2023 r. z naruszeniem prawa i brak możliwości jej uchylenia. Organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wskazując na treść art. 24 § 1 pkt 5 kpa podniósł, że w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonym decyzją z [...] sierpnia 2023 r. brał udział pracownik organu, który podlegał wyłączeniu, gdyż brał on udział w wydaniu decyzji z [...] sierpnia 2023 r. Natomiast, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 kpa, w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu. Organ wskazując na treść art. 146 § 2 kpa wyjaśnił, że w niniejszej sprawie mogłaby zapaść tylko decyzja odpowiadająca treści decyzji dotychczasowej. Skargę na decyzję Prezesa KRUS z [...] września 2023 r. złożył J. C.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] sierpnia 2023 r. i z [...] sierpnia 2023 r. W uzasadnieniu skargi wskazał, że decyzja jest wadliwa, gdyż skraca ustawowy okres kadencji o czas rozpoczęcia biegu kadencji do czasu formalnego wyboru w tej kadencji J. C. na funkcję sołtysa. Formalne opóźnienie w wyborze sołtysa nie zmienia okresu kadencji, która w przedziale lat 2010-2014 trwała od 2 lutego 2011 r. do 10 lutego 2015 r., a więc pełnie 4 lata. To samo odnosi się do kadencji 2014-2018, która trwała od 11 lutego 2015 r. do 6 lutego 2018 r. W tej sytuacji J. C. pełnił funkcję sołtysa przez pełne dwie kadencje wynoszące 8 lat. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, czemu skarżący nie sprzeciwił się. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana po wznowieniu postepowania. Jak wynika z akt sprawy ostateczna decyzja z [...] sierpnia 2023 r., z wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy, została wydana przez pracownika działającego z upoważnienia Prezesa KRUS - Zastępcę Dyrektora ds. Świadczeń K. N.. Pracownik ten brał udział także w wydaniu decyzji z [...] sierpnia 2023 r. Podnieść należy, że wyrazem zasady bezstronności w postepowaniu administracyjnym jest art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Stosowanie do treści tego przepisu, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zatem, także tryb ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ powinien stronie gwarantować, że osoba wydająca decyzję po raz pierwszy nie będzie brała udziału w wydawaniu decyzji ponownie w tej samej sprawie. Obowiązek wyłączenia pracownika dotyczy sytuacji, gdy decyzja, przy wydaniu której uprzednio dany pracownik uczestniczył, poddawana jest następnie kontroli - czy to w postępowaniu zwykłym w toku instancji albo na podstawie art. 127 § 3 kpa. W sytuacji, gdy decyzja nie jest wydawana osobiście przez osobę piastującą funkcję organu (w tym przypadku Prezesa KRUS), lecz przez upoważnione przez nią osoby, przy wszczęciu postępowania w trybie art. 127 § 3 kpa będzie miało zastosowanie wyłączenie, o którym mowa w art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 3 kpa w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu, stosownie do art. 24, 25 i 27. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, z przyczyn powyżej wskazanych. Natomiast zgodnie z art. 147 zd. 1 kpa wznowienie postępowania następuje na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei stosownie do art. 146 § 2 kpa nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadając w swej istocie decyzji dotychczasowej. Oznacza to, że gdy zaistniały przesłanki wznowienia, lecz jednocześnie wystąpiły przesłanki negatywne z art. 146 kpa organ, działając na podstawie art. 151 § 2 kpa powinien ograniczyć się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz podania przyczyny, dla której nie może uchylić decyzji kwestionowanej w trybie wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją z [...] września 2023 r., w której brał udział pracownik podlegający wyłączeniu nie mogłaby zapaść inna decyzja niż utrzymująca w mocy decyzję z [...] sierpnia 2023 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 26 maja 2023 r. świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. W myśl ust. 2 art. 2 ustawy przy ustalaniu okresu pełnienia funkcji sołtysa nie jest wymagane zachowanie ciągłości pełnienia tej funkcji. Brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że uzyskanie świadczenia uwarunkowane jest kumulatywnym spełnieniem wymienionych w nim przesłanek, tj. uzyskaniem wskazanego w nim wieku, a także pełnienia funkcji przez co najmniej dwie kadencje, przy jednoczesnym zastrzeżeniu minimalnego okresu pełnienia tej funkcji ustalonego na 8 lat. Posłużenie się przez ustawodawcę w redakcji art. 2 ust. 1 pkt 1) ustawy sformułowaniem "przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat", nie pozostawia w tym aspekcie możliwości dokonywania jakichkolwiek innych interpretacji. Wymóg dwuletniej kadencji oraz ośmioletniego okresu pełnienia funkcji w założeniu ustawodawcy nie zostały ustanowione w formie alternatywy, tj. że wystarczającym jest spełnienie jednego z nich by uzyskać świadczenie. Taki sposób ich kształtowania wymagałby bowiem posłużenia się przez ustawodawcę przy stanowieniu warunków funktorem alternatywy wyrażonym spójnikiem "lub", co w tym przypadku nie ma miejsca. To z kolei, że na skutek ukształtowanych przesłanek nabycia prawa do świadczenia nie wszyscy pełniący przez dwie kadencje sołtysi je uzyskają, nie może być w ocenie Sądu kwalifikowane jak niedopuszczalne na gruncie aksjologii konstytucyjnej różnicowanie ich sytuacji pod względem prawnym. Wprowadzając do systemu prawnego tego rodzaju świadczenie o charakterze socjalnym ustawodawca ma bowiem pewien margines swobody w kształtowaniu kręgu podmiotowego jego beneficjentów. Natomiast zgodnie z art. 6 kpa Prezes KRUS obowiązany jest stosować przepisy prawa w takiej formie i treści, w jakiej zostały uchwalone przez ustawodawcę. Jak wyżej zaznaczono warunkiem uzyskania świadczenia jest, poza wymogiem osiągnięcia odpowiedniego wieku i sprawowania urzędu sołtysa przez dwie kadencje, dopełnienie także wymogu łącznego pełnienia tej funkcji przez co najmniej 8 lat. W niniejszej sprawie ten warunek nie został spełniony. Z zaświadczenia Wójta Gminy [...] wynika, że skarżący pełnił funkcję sołtysa od 3 marca 2011 r. do 6 lutego 2019 r., a więc nie przez pełne 8 lat. Zgodnie z art. 57 § 3a kpa terminy określone w latach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim roku, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim roku nie było - w dniu poprzedzającym bezpośrednio ten dzień. Nie ma przy tym znaczenia wskazany w skardze fakt, że kadencje sołtysa trwały pełne cztery lata, a wybór sołtysa nastąpił później, co skróciło kadencję skarżącego. Kwestia organizacji wyborów, czy skrócenia kadencji sołtysa nie ma znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Jak wyżej zaznaczono ustawodawca w art. 2 ust. 1 pkt 1) ustawy określił, że osoba ubiegająca się o świadczenie musi pełnić funkcję sołtysa nie mniej niż 8 lat. Niewątpliwie skarżący tego wymogu nie spełnia. Powyższe oznacza, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia odpowiada prawu, co z kolei skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze wszystkie wyżej podane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 2 ppsa.