I SA/Wa 2207/11
WyrokWSA w Warszawie2012-02-07
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Marta Kołtun-Kulik, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uwzględniając art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mimo że prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej po dacie wejścia w życie tej ustawy, a postępowanie o zwrot nieruchomości toczyło się bez udziału aktualnego użytkownika wieczystego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości toczyło się z naruszeniem przepisów o udziale stron w postępowaniu, ponieważ nie wzięto pod uwagę aktualnego użytkownika wieczystego działki. Sąd wskazał, że kwestia prawidłowości zastosowania art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymaga ponownego zbadania przez organ, z uwzględnieniem konkretnych zapisów w księdze wieczystej.Stan faktyczny
Z.Z. złożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, powołując się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. (choć wniosek o wpis złożono w 1992 r., a wpis nastąpił po 1 stycznia 1998 r.). Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji, ale również odmówił zwrotu nieruchomości, uznając, że art. 229 ugn znalazł zastosowanie, ale wskazał na naruszenie przepisów postępowania dotyczące doręczenia decyzji pełnomocnikowi jednej ze stron. Skarżący zarzucił naruszenie art. 229 i 136 ugn, wskazując, że nieruchomość stała się zbędna, a prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej po wejściu w życie ustawy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Agnieszka Miernik Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2012 r. sprawy ze skargi Z.Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Z.Z. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 oraz nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 - uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2011 r. w całości, oraz odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 oraz nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2.
Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1974 r., rep. Nr [...] z przeznaczeniem - zgodnie z decyzją o lokalizacji z dnia [...] marca 1973 r., nr [...] - pod budowę C. w M. wraz z urządzeniami towarzyszącymi na terenie położonym pomiędzy ulicami [...] i [...].
Decyzją z dnia [...] września 1992 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez Zakłady [...] "Z." prawa użytkowania wieczystego gruntu, zabudowanego, stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, oznaczonego m. in. jako działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, oraz nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr [...].
Następnie, decyzją z dnia [...] lutego 1995 r., nr [...] Wojewoda [...] - na podstawie art. 155 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1992 r. Nr 91, poz. 459) - zmienił za zgodą stron pkt 1 decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1992 r. w ten sposób, iż stwierdził nabycie, z dniem 5 grudnia 1990, przez Zakłady [...] "Z." prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, z oznaczeniem tego gruntu jak w pierwotnej decyzji.
Wnioskiem z dnia 29 grudnia 1992 r., dz. kw [...], złożonym w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w W. [...], Zakłady [...] "Z.", wystąpiły - na podstawie prawomocnej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1992 r., nr [...] - o przeniesienie do nowej księgi wieczystej (dotychczasowa księga wieczysta nr [...]) nieruchomości objętej ww. decyzją oraz o dokonanie wpisu prawa własności gruntu na rzecz Skarbu Państwa i prawa użytkowania wieczystego gruntu na rzecz Zakładów [...] "Z." z siedzibą w W. przy ul. [...]. Załącznik nr 38 ww. wniosku z dnia 29 grudnia 1992 r. precyzował, iż chodzi o działkę nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...]. Następnie wnioskiem z dnia 7 stycznia 1993 r., dz. kw [...], złożonym w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w W. [...] - Zakłady [...] "Z." - wystąpiły ponownie o przeniesienie nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] o powierzchni [...] m2 (działka nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...]) do nowej księgi wieczystej, oraz o dokonanie w dziale II nowej księgi wieczystej m. in. wpisu prawa własności gruntu na rzecz Skarbu Państwa oraz wpisu prawa użytkowania wieczystego gruntu na rzecz Zakładów [...] "Z." do dnia [...] grudnia 2089 r.
Wnioskiem z dnia 10 stycznia 2006 r. Z.Z. wystąpił o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2.
Organ pierwszej instancji - Prezydent W. zaznaczył, iż nieruchomość objęta aktem notarialnym z dnia [...] maja 1974 r., rep. nr [...], o zwrot której wystąpił wnioskodawca stanowi obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] (księga wieczysta [...]), oraz działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] (księga wieczysta [...]).
Działki te stanowią własność Skarbu Państwa i znajdują się w użytkowaniu wieczystym: działka nr [...] - "S." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka komandytowa z siedzibą w W. przy ul. [...]; działka nr [...] - "A." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. przy ul. [...] (następca prawny Zakładów [...] "Z.").
Prezydent W. wskazał, iż prawo użytkowania wieczystego do działki nr [...] przysługiwało pierwotnie M.R. i A.R., o czym świadczy umowa przeniesienia własności nieruchomości, sporządzona w formie aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 2007 r., rep A nr [...], w której spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "A." przeniosła prawo użytkowania wieczystego odnośnie m. in. działki nr [...], na rzecz ww. osób fizycznych i prawo to zostało ujawnione w nowej księdze wieczystej [...].
Następnie A.R. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "S." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w imieniu własnym oraz za zgodą swojej żony M.R. jako komplementariusz spółki pod nazwą "S." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka komandytowa wniósł do tej spółki wkład niepieniężny w postaci przedsiębiorstwa, w tym prawo użytkowania nieruchomości działką nr [...] (akt notarialny z dnia [...] kwietnia 2010 r., rep. Nr [...]).
Powyższy stan faktyczny, co do działki nr [...] i [...], pokrywa się z informacją z rejestru gruntów z dnia 5 maja 2011 r., znajdującą się w aktach sprawy.
Decyzją z dnia z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], Prezydent W. odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 oraz nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. Podstawą prawną rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowił m.in. przepis art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.: dalej ugn).
Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 229 ugn, roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ugn, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (dniem 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu zostało wpisane do księgi wieczystej po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jednakże wniosek o dokonanie tego wpisu został złożony w dniu 29 grudnia 1992 r., co w świetle przepisu art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r.. Nr 124, poz. 1361 t. j. ze zm.) oznacza, że wpis ten obowiązuje z chwilą złożenia wniosku, a zatem i termin z art. 229 ugn, zdaniem organu, został zachowany. Organ zaznaczył, iż wpis ma charakter konstytutywny, ale działa z mocą ex tunc. Tak więc, zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy przeszkodę do zwrotu nieruchomości stanowi obciążające tę nieruchomość prawo użytkowania wieczystego, przysługujące osobie trzeciej - jest niemożliwy. Skarb Państwa z uwagi na ustanowione na nieruchomości użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, nie ma w swojej dyspozycji tejże nieruchomości i w związku z tym nie może dokonać jej zwrotu.
Decyzja organu pierwszej instancji została skierowana do pełnomocnika Z.Z. – K.D.; "A." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością; "S." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka komandytowa.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Z.Z. W odwołaniu zarzucił m.in. organowi, iż ten ignoruje znane mu stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawarte w wyroku z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 646/08, a dotyczące także sprawy nieruchomości wywłaszczonej na potrzeby budowy zakładów "Z.".
Pismem z dnia 16 czerwca 2011 r. (data wpływu do Urzędu W. - 20 czerwca 2011 r.) użytkownik wieczysty "A." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, poinformowała organ, iż aktualnym użytkowaniem wieczystym działki nr [...] jest "A. [...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółka ta została ujawniona w księdze wieczystej, prowadzonej dla działki nr [...]. Aktualnie jest to księga Nr [...]. W konsekwencji, Spółka wskazała, iż znajdująca się w aktach sprawy informacja z rejestru gruntów z dnia 5 maja 2011 r. jest nieaktualna.
Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...], uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2011 r. w całości, oraz odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...]2 oraz nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2.
Wojewoda [...] stwierdził, iż wykładnia art. 229 ugn prowadzi do wniosku, że jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w tym przepisie i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi, choćby spełnione były przesłanki zwrotu określone w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zaistnienie ustanowionego w art. 229 ugn wyjątku od zasady, o której mowa w art. 136 ust. 3 ustawy powoduje, iż już ustalenie jego wystąpienia wystarcza do rozstrzygnięcia sprawy, bez konieczności badania przesłanek zbędności na cel wywłaszczenia wymienionych w art. 137 ustawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt lOSK 648/08).
W konsekwencji, zdaniem Wojewody, organ pierwszej instancji słusznie uznał, iż w przedmiotowej sprawie znalazł zastosowanie art. 229 ugn. Ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku z dnia 29 grudnia 1992 r., złożonego w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w W. [...] wynika, że Zakłady [...] " Z. " wystąpiły, na podstawie prawomocnej decyzji nr [...] z dnia [...] września 1992 r. o: 1) przeniesienie do nowej księgi wieczystej nieruchomości objętych przedmiotową decyzją; 2) dokonanie wpisu własności gruntu na rzecz Skarbu Państwa oraz prawa użytkowania wieczystego na rzecz Zakładów [...] "Z.". Następnie wnioskiem z dnia 7 stycznia 1993 r., złożonym w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w W. [...], Zakłady [...] "Z." zwróciły się o: 1) przeniesienie nieruchomości objętej dotychczasową księgą wieczystą KW [...] składającej się z działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], oraz nr [...] z obrębu [...], zapisanych w dziale II jako własność Skarbu Państwa, w zarządzie i użytkowaniu Zakładów [...] do nowej księgi wieczystej; 2) dokonanie w dziale II nowej księgi wieczystej wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, prawa użytkowania wieczystego na rzecz Zakładów [...] "Z." na okres do dnia [...] grudnia 2089 r. oraz prawa własności budynków znajdujących się na gruncie na rzecz Zakładów [...] "Z.". Wojewoda wskazał, iż z odpisu księgi wieczystej wynika, że prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości zostało wpisane po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jednakże należy podkreślić, że wpis użytkowania wieczystego ma moc wsteczną od daty złożenia wniosku o wpis, stosownie do art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Przejście prawa użytkowania wieczystego na nabywcę następuje wprawdzie po dokonaniu wpisu, ale ze skutkiem wstecznym od daty złożenia wniosku o wpis. Dalej, Wojewoda zwrócił uwagę na stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w uchwale z dnia 21 maja 2002 r., sygn. akt III CZP 29/02, zgodnie z którym wpis użytkowania wieczystego do księgi wieczystej ma moc wsteczną od daty złożenia wniosku o wpis. Oznacza to, że w razie dokonania wpisu, datą powstania prawa użytkowania wieczystego lub jego przejścia na nabywcę (skutek rozporządzający zawartej umowy) jest data złożenia wniosku o wpis. Sąd Najwyższy podkreślił, że skutek wsteczny wynikający z art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, związany jest z wpisem już dokonanym. Organ wskazał także na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2006 r., sygn. akt I CSK 184/06, w którym Sąd stwierdził, że uznanie, iż powstanie użytkowania wieczystego lub przejście tego prawa następuje w razie dokonania wpisu nabywcy w księdze wieczystej z chwilą złożenia wniosku o dokonanie tego wpisu, pozwala zapobiec przypadkowości wynikającej z tego, kiedy sąd wieczystoksięgowy dokona wpisu oraz pozwala uniknąć niepewności co do sytuacji nabywcy użytkowania wieczystego, uniemożliwiającej mu skuteczne rozporządzenie nabytym prawem. W konsekwencji, Wojewoda [...] zaaprobował stanowisko organu pierwszej instancji, jednakże wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż użytkownik wieczysty działki ewidencyjnej nr [...] - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "S.", Spółka komandytowa umocowała na podstawie pełnomocnictwa z dnia 9 czerwca 2011 r. J.W. do reprezentowania jej interesów w postępowaniach przed sądami powszechnymi, sądami administracyjnymi, urzędami, organami administracji publicznej rządowej i samorządowej, w postępowaniach administracyjnych. W związku z tym, iż w aktach sprawy, zgromadzonych przez organ pierwszej instancji brak jest wyrażonego na piśmie oświadczenia woli mocodawcy lub pełnomocnika na podstawie, którego uległoby rozwiązaniu ww. pełnomocnictwo, uważać należy iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., J.W. nadal był pełnomocnikiem ww. Spółki. Natomiast z treści omawianej decyzji oraz ze zwrotnych potwierdzeń jej odbioru wynika, iż decyzja ta została doręczona jedynie samej spółce. Wojewoda wskazał, iż pominięcie przez organ pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym, a postępowanie przeprowadzone z naruszeniem ogólnej zasady udziału strony w postępowaniu jest postępowaniem wadliwym w zakresie ciążącego na organie obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Obowiązek doręczenia decyzji obejmuje strony, podmioty na prawach strony oraz pełnomocników stron. Pominięcie strony przy doręczaniu decyzji, przy równoczesnym doręczeniu pozostałym stronom, może spowodować, że dowie się ona o jej treści w sytuacji, gdy decyzja ta będzie ostateczna dla pozostałych stron. Co z kolei może stanowić przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa Wojewoda [...] podkreślił, iż organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i rozstrzyga sprawę, co do istoty, jeżeli dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa. Decyzja jest nieprawidłowa, gdy postępowanie wyjaśniające lub tylko sama ocena zaskarżonej decyzji wykazały, że narusza ona przepisy prawa materialnego albo jest niezasadna (niecelowa, niesłuszna). Kodeks postępowania administracyjnego nie określa podstaw wydania tego typu decyzji, a zatem podstawą taką może być zwykle naruszenie przepisów prawa materialnego. Należy przyjąć, że w przypadku, gdy zaskarżona decyzja narusza jedynie przepisy o postępowaniu administracyjnym, wówczas organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i orzec, co do istoty sprawy, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, chyba że był obowiązany do usunięcia uchybień tego rodzaju. Zatem, organ stwierdził, iż niedostarczenie zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi strony stanowi naruszenie norm prawa (art. 33 k.p.a.).
W związku z powyższym, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa, Wojewoda uchylił w całości decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., oraz odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej obecne działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 oraz Nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł Z.Z. Strona skarżąca wskazała, iż przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel, na który została nabyta, zatem zaistniały przesłanki opisane w przepisie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadniające jej zwrot na rzecz poprzedniego właściciela. Okoliczność, że określone w decyzji lokalizacyjnej nr [...] inwestycja na przedmiotowym terenie nie została zrealizowana potwierdza pismo Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa [...] z dnia 10 lutego 2011 r. Dalej skarżący podniósł, iż prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i własności budynku, ustanowione na rzecz Zakładu "Z." zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 26 października 1998 r. Zatem, w jego ocenie, wprawdzie prawo użytkowania wieczystego ustanowione zostało przez dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r, jednakże prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Tym samym nie zostały spełnione łącznie obie przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. ustanowienie prawa użytkowania wieczystego I wpis do księgi wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r., a zatem nie było podstawy do przyjęcia, że wyłączenie zawarte w wymienionym przepisie dotyczy gruntu objętego wnioskiem o zwrot - działek nr [...] i [...], położonych przy ul. [...] w W. Bez znaczenia, według oceny skarżącego, jest powołany przez Wojewodę [...] wniosek o wpis do księgi wieczystej z dnia 29 grudnia 1992 r., dz. [...] złożony do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w W. [...], gdyż ustawodawca jako jedną z okoliczności wyłączających orzeczenie zwrotu nieruchomości wymienia "ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej", a nie złożenie wniosku o wpis. Dalej skarżący wskazał, iż ujawnienie w księdze wieczystej wniosku o wpis prawa użytkowania wieczystego nie oznacza zarazem ujawnienia prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej, o czym stanowi art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym wydana w sprawie niniejszej decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] jako wydana z naruszeniem przepisu art. 229 i 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami winna być wyeliminowana z obrotu prawnego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację z zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej "ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria oceny, Sąd uwzględnił skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych.
Istotą zagadnienia w niniejszej sprawie jest właściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego - art. 229 ugn w okolicznościach faktycznych, ustalonych przez organy administracji orzekające w przedmiocie wniosku poprzedniego właściciela o zwrot części nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa w trybie wywłaszczenia.
W pierwszej kolejności, zadaniem Sądu, jest jednak kontrola zaskarżonej decyzji (i postępowania, które ją poprzedziło) z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji oraz ewentualnego istnienia przesłanek wznowieniowych, określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Tak więc w wypadku stwierdzenia jednej z przesłanek wznowienia (chodzi tu głównie o przesłanki wznowienia określone w art. 145 § 1 pkt 1-8 i art. 145a § 1 i art. 145b kpa), obowiązkiem Sądu jest uchylenie decyzji z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. W następnej kolejności rolą Sądu jest kontrola przestrzegania przepisów o postępowaniu administracyjnym. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Oznacza to, że kontrola przestrzegania przez organy administracji norm prawa materialnego (w sprawie niniejszej kontrola zastosowania art. 229 ugn), może być przeprowadzona przez Sąd dopiero w ostatniej kolejności. Co istotne, stwierdzenie istnienia danego typu wad decyzji może eliminować potrzebę ustalenia zaistnienia innych wad, co ma niewątpliwie wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, iż uszło uwadze, zarówno organowi pierwszej jak i drugiej instancji, iż na dzień wydawania przez nie decyzji zmienił się użytkownik wieczysty działki nr [...]. Na tą okoliczność wskazywała już w trakcie postępowania odwoławczego "A." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (pismo z dnia 16 czerwca 2011 r. - data wpływu do Urzędu W. - 20 czerwca 2011 r.), stwierdzając iż aktualnym użytkowaniem wieczystym działki jest "A. [...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółka ta została ujawniona w nowej księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla działki nr [...]. Ta informacja została ponownie przekazana przez pełnomocnika spółki "A." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w piśmie złożonym do akt sprawy na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 7 lutego 2012 r.
W konsekwencji, Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody [...] jak i ją poprzedzającej w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa., z uwagi na okoliczność, iż z akt sprawy wynika, że postępowanie o zwrot nieruchomości toczyło się bez udziału aktualnego użytkownika wieczystego działki nr [...].
Odnosząc się zaś do poprawności zastosowania przez organ w niniejszej sprawie przepisu prawa materialnego - art. 229 ugn, skład orzekający, na tym etapie postępowania, tej kwestii nie przesądza. Podnieść jednak należy, iż zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy jednoznacznie wskazały, iż prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu zostało wpisane do księgi wieczystej po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (bez sprecyzowania daty), oraz że wniosek o dokonanie tego wpisu został złożony w dniu 29 grudnia 1992 r. Stwierdzenia tego jednak organy dokonały bez odniesienia tych zdarzeń do konkretnych zapisów w księdze wieczystej, znajdującej się w aktach administracyjnych, a zdaniem Sądu jest to konieczne i prawnie istotne. Tym samym, zdaniem Sądu doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 § 1 i 107 § 3 kpa.
Rozpoznając ponownie sprawę, z uwzględnieniem wszystkich stron postępowania, organ ponownie przeanalizuje całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, rozważy zasadność przeprowadzenia innych niezbędnych dowodów i w zależności od poczynionych w tym postępowaniu ustaleń podejmie stosowne rozstrzygnięcie z odniesieniem do materiału dokumentacyjnego akt sprawy.
Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 152 ppsa orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło