I SA/Wa 2211/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) sędzia WSA Monika Sawa, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A. K., I. K., K. K. i M. L. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2015 r. nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Starosta [...] decyzją z [...] września 2005 r. nr [...] orzekł o wygaśnięciu z dniem [...] sierpnia 2005 r. prawa trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, położonych w [...], gmina [...], ozn. jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, objętych księgą wieczystą nr [...] oraz działki położonej w [...], gmina [...], ozn. nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...] sprostowaną postanowieniem Starosty [...] z [...] października 2005 r. nr [...]. A. K., I. K., K. K. i M. L. pismem z [...] września 2014r. wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty [...] z [...] września 2005 r. Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2015 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty [...] orzekającej o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa położonych w [...], gm. [...], ozn. jaki działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, KW nr [...] - w części obejmującej wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa parcelę gruntową l. kat. [...] o pow. [...] ha. A. K., I. K., K. K. i M. L. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 105 § 1 k.p.a. i art. 28 k.p.a. oraz stosowne orzecznictwo odnoszące się do bezprzedmiotowości postępowania, strony postępowania oraz interesu prawnego i zaznaczył, że kwestionowana decyzja Starosty [...] z [...] września 2005 r. została wydana na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 163, poz. 1711 ze zm.), zgodnie z którym na wniosek Ministra Obrony Narodowej albo innego organu wojskowego działającego z jego upoważnienia właściwy miejscowo ze względu na położenie nieruchomości starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, stwierdza, w drodze decyzji, wygaśnięcie trwałego zarządu jednostki organizacyjnej podporządkowanej lub nadzorowanej przez Ministra Obrony Narodowej w stosunku do przekazanej nieruchomości, z dniem podpisania protokołu, o którym mowa w ust. 1. Organ wskazał, że z ww. art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 30 maja 1996 r. wynika, że stroną w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia trwałego zarządu jednostki organizacyjnej podporządkowanej lub nadzorowanej przez Ministra Obrony Narodowej jest Minister Obrony Narodowej albo inny organ wojskowy działający z jego upoważnienia oraz Agencja Mienia Wojskowego. Minister podkreślił, że stronami postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji z [...] września 2015 r. był Szef Rejonowego Zarządu Infrastruktury w [...] oraz Szef Oddziału Terenowego Agencji Mienia Wojskowego w [...]. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika ponadto, że przedmiotowa nieruchomość ozn. jako działki nr [...] i nr [...] stanowiła w dniu wydania decyzji z [...] września 2005 r. własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej Rejonowego Zarządu Infrastruktury (KW nr [...]), natomiast aktualnie prawo własności przedmiotowej nieruchomości ujawnione jest w KW nr [...] na rzecz [...] (Poland) spółka z o.o. [...] s. k. (obecnie [...] sp. z o.o. [...] sp. k.). Zdaniem organu powyższe okoliczności oparte na analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazują zatem, że wnioskodawcy jako następcy prawni dawnej właścicielki przedmiotowej nieruchomości nie byli stroną postępowania zakończonego decyzją [...] września 2005 r. oraz nie posiadają jakichkolwiek praw rzeczowych do przedmiotowej nieruchomości. Organ odwoławczy podkreślił, że przymiot strony nie zależy od jakiegokolwiek zainteresowania wynikiem sprawy, a jedynie od interesu prawnego, który należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego, przy czym, aby interes ten stanowił podstawę zakwalifikowania określonego podmiotu jako strona postępowania musi pozostawać w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem w określonej sprawie administracyjnej. Minister przytoczył stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1906/11 i podkreślił, że w jego ocenie wnioskodawcy posiadają w niniejszym postępowaniu wyłącznie interes faktyczny, a nie interes prawny. Nie posiadają zatem legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty [...] z [...] września 2005 r. Zasadnie zatem Wojewoda [...] uznał, że brak jest podstaw do prowadzenia niniejszego postępowania z wniosku A. K., I. K., K. K. i M. L. i właściwym było jego umorzenie, stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a. A. K., I. K., K. K. i M. L. w skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli o jej uchylenie i dalsze prowadzenie postępowania z dołączeniem dokumentów mających wpływ na wynik postępowania i wydanie decyzji zgodnie z art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zarzucili naruszenie: - art. 28 k.p.a. poprzez nieprawidłowe określenie stron postępowania, - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego,  - art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, m.in. braku analizy księgi wieczystej KW [...], - art. 136 i art. 137 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – alej u.g.n., poprzez naruszenie prawa materialnego i praw byłych właścicieli wywłaszczonych nieruchomości. W uzasadnieniu skargi, przedstawiając szereg zarzutów do prowadzonego przez Starostę [...] postępowania, skarżący podkreślili m.in., że działania Starosty dotyczące wywłaszczonej działki [...] z pominięciem następców prawnych jako stron postępowania są działaniami naruszającymi prawo materialne - art. 34, 136 i 137 u.g.n. Stroną postępowania w sprawie wygaszenia trwałego zarządu, którego to trwałego zarządu – zdaniem skarżących - nie było oraz przekazania nieruchomości AMW z pominięciem regulacji prawnych art. 136 i 137 u.g.n., są również właściciele i spadkobiercy wywłaszczonej nieruchomości. Zdaniem skarżących Starosta zaniechał podjęcia czynności umożliwiających prawidłowe określenie stron postępowania posiadających interes prawny, co narusza art. 7, art. 8, art. 28 i art. 80 k.p.a. Przy ustalaniu czy danemu podmiotowi przysługuje status strony, decydujące znaczenie mają przepisy prawa materialnego. W przypadku przedmiotowej sprawy takim przepisem jest art. 34, art. 136 i art. 137 u.g.n., który nakłada na starostę obowiązek powiadomienia byłych właścicieli bądź spadkobierców o możliwości prawa pierwokupu lub zwrotu. W ocenie skarżących postępowanie przeprowadzone zostało wadliwie. Zgromadzone dokumenty nie dawały podstaw do wydania decyzji o wygaszeniu prawa trwałego zarządu. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zaskarżoną decyzją z Minister Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2015 r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o wygaśnięciu z dniem [...] sierpnia 2005 r. prawa trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, położonych w [...] i [...], z powodu braku przymiotu strony wnioskodawców, którzy będąc następcami prawymi dawnej właścicielki przedmiotowej nieruchomości nie byli stroną postępowania zakończonego decyzją z [...] września 2005 r. oraz nie posiadają jakichkolwiek praw rzeczowych do tej nieruchomości. Analiza akt sprawy prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, że argumentacja organu II instancji zasługuje na aprobatę. Sąd w pełni podziela dokonane w zaskarżonej decyzji ustalenia faktyczne oraz ich ocenę prawną, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego pełnego przytaczania w tym miejscu uzasadnienia. Co do zasady prawo żądania wszczęcia postępowania nadzorczego przysługuje stronie , która ma prawo żądać rozstrzygnięcia powołując się na swój interes prawny lub obowiązek w rozumieniu art. 28 k.p.a., który oznacza interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Pojęcie strony może być zatem wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego na podstawie, którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok NSA z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98). Tak pojmowany interes prawny trzeba odróżnić od interesu faktycznego. Interes faktyczny przejawia się tym, że podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. W ocenie Sądu Skarżący mają w kwestionowaniu decyzji o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w stosunku do spornych nieruchomości, jedynie interes faktyczny. Jest to bowiem interes przewidywany w przyszłości a zatem jednoznacznie hipotetyczny, nieznajdujący oparcia w aktualnym stanie faktycznym sprawy oraz nieistniejący w dniu wydawania rozstrzygnięcia w sprawie. Istotnym jest, że ziszczenie się tego interesu zależy od zaistnienia skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego będącej przedmiotem wniosku decyzji Starosty [...] z [...] września 2005 r. o wygaśnięciu z dniem [...] sierpnia 2005 r. prawa trwałego zarządu, a zatem w przyszłości, nie zaś w chwili zgłaszania wniosku. Zauważyć trzeba, że interes prawny skarżących nie wynika z powoływanych w skardze i we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w tym regulujących kwestie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Kwestionowana przez skarżących ww. decyzja Starosty [...] rozstrzygała o wygaśnięciu trwałego zarządu i organ nie miał obowiązku uwzględnienia jako stron postępowania właścicieli (następców prawnych) wywłaszczonej nieruchomości. W przypadku ustalenia jak w niniejszej sprawie, iż wnoszący żądanie wszczęcia postępowania nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., postępowanie powinno zakończyć się umorzeniem postępowania stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 29 listopada 2017 r., II OSK 337/17 i wymienione tam orzecznictwo tego Sądu). Powyższe oznacza zaś, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie mogą być uwzględnione. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.