I SA/Wa 2216/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. P. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 605/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J. P. sumę pieniężną w kwocie 3000 (trzy tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 17 sierpnia 2021 r. skarżąca J.P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 605/15. W pkt 1 wskazanego orzeczenia Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznaniu wniosku z dnia 17 lipca 2008 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. "[...]" rej. hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na skutek złożenia kolejnej skargi na niewykonanie wyroku, postanowieniem z 26 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1322/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny umorzył postępowanie, z uwagi na cofnięcie skargi. Na skutek kolejnej skargi na niewykonanie wyroku w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 605/15 wyrokiem z 4 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 7.000 (siedem tysięcy) złotych, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz J.P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Akta zostały zwrócone organowi 13 sierpnia 2020 r. W obecnie złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w maksymalnej wysokości przewidzianej w przepisie art. 154 par. 6 p.p.s.a. tj. dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz przyznanie J.P. zadośćuczynienia przewidzianego w art. 154 par. 7 p.p.s.a. w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia strona podniosła, że organ nie wykonał wyroku, a wezwanie Prezydenta do wykonania wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2015, także nie odniosło skutku. Organ mający stać na straży praworządności wyroki i wskazówki Sądów drastycznie lekceważy, czego najnowszym przejawem jest informacja z 30.07.2021, że znowu zaistniała potrzeba przejrzenia księgi wieczystej i z tego powodu rozpatrzenie sprawy nastąpi do 31.09.2021 (to jest dziewiąty deklarowany termin). W ciągu ostatnich 5 lat organ wykonał tylko 5 czynności, w tym tylko jedną zasadną- zlecenie wykonania operatu szacunkowego. Pozostałe miały charakter pozorny, jak np. sprawdzanie w Sądzie wieczystoksięgowym zapisów stosownej Księgi Wieczystej, mimo, że zaświadczenie tego Sądu było dołączone do wniosku o odszkodowanie (działania nieefektywne i pozorowane opisane w wyroku NSA z 23.10.2013 sygn. akt I OSK 1181/13). Bezczynność organu w tej sprawie, zdaniem skarżącej, tym bardziej zasługuje na surowe ukaranie, że w notatce służbowej Biura Spraw Dekretowej z dnia 06.07.2018 r. stwierdzono, że organ posiada wszystkie materiały potrzebne do wydania decyzji odszkodowawczej z wyjątkiem operatu szacunkowego, a operat ten został wykonany dnia [...].08.2018. Skarżąca dodała, że w roku 2019 organ wydał 6 decyzji o przyznaniu odszkodowania ( razem ponad [...] zł) na wnioski złożone w terminie późniejszym niż wniosek J.P.. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi w całości. Podniósł, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji Wskazał, że w związku z tym w dniu 21.06.2021 r. Biuro wystosowało pismo do J.P., aby w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania złożyła do akt dokument na mocy którego został przez nią zaakceptowany akt zdziałany z dnia [...] czerwca 1941 r. wpisany pod nr [...] na k-[...] księgi umów tomu II niniejszej księgi, a dokonana czynność zatwierdzona przez Sąd. W odpowiedzi na powyższe w dniu 14.07.2021 r. pełnomocnik wnioskodawczyni tj. S.P. załączył do akt akt notarialny z dnia [...].07.2021 r. sporządzony za Repertorium [...] nr [...] przed notariuszem M.F. akceptujący przez wnioskodawczynię akt zdziałany z dnia [...] czerwca 1941 r. wpisany pod nr [...] przedmiotowej księgi. Organ podał następnie, że w dniu 19.07.2021 r. Biuro zwróciło się do Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa [...] Wydział [...] o wyrażenie zgody na przejrzenie księgi wieczystej ozn. jako hip. "[...]"., rej hip, [...] pod kątem ustalenia, czy w aktach przedmiotowej księgi znajduje się stosowna akceptacja dokonana przez J.P. aktu zdziałanego z dnia [...] czerwca 1941 r., wpisana pod nr [...] niniejszej księgi. Organ wyjaśnił, że wglądu do akt księgi hipotecznej dokonano w dniu 01.09.2021 r. i nie odnaleziono w niej jednak dokumentu, o który była wzywana wnioskodawczyni pismem z dnia 21.06.2021 r., a jedynie postanowienie z dnia [...].09.1946 r. Wydziału [...] Sądu Okręgowego w W.. Jednocześnie Biuro Spraw Dekretowych Urzędu m. st. Warszawy poinformowało, że materiał dowodowy został zebrany w stopniu umożliwiającym wydanie decyzji administracyjnej w części rozpoznania wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w stosunku do J.P.. W związku z powyższym w dniu 16.09.2021 r. Biuro wysłało do stron postępowania pełnomocników występujących w sprawie zawiadomienie na podstawie art. 10 kpa o możliwości zapoznania się przez strony z materiałem dowodowym zebranym w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 605/15 zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznaniu wniosku z dnia 17 lipca 2008 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. "[...]" rej. hip. [...]- w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z uwagi na cofnięcie skargi, postanowieniem z 26 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1322/16 umorzył postępowanie ze skargi na niewykonanie powyższego wyroku, stwierdzającego bezczynność. Z kolei w wyniku rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania wyrokiem z 4 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 7.000 ( siedem tysięcy) złotych, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz J.P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Akta zostały zwrócone organowi 13 sierpnia 2020 r. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z 26 listopada 2016 r. wpłynęły do organu 10 lutego 2016 r., co wynika z akt sądowych sprawy sygn. akt I SAB/Wa 605/15 (k. 41), zaś akta z wyrokiem z 4 lutego 2020 r. w dniu 13 sierpnia 2020 r.. Niesporne jest również, że Prezydent oświadczył, że zgromadził materiał dowodowy w stopniu umożliwiającym wydanie decyzji. Jednak pomimo tego Prezydent sprawy nie rozstrzygnął. Skoro zaś organ ten, w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy, zwłaszcza, że po wyroku z 4 lutego 2020 r. Prezydent nadal sprawy nie rozpoznał, pomimo, że sam uznał, że zgromadził wyczerpująco materiał dowodowy we wrześniu 2021 r., to wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na jej załatwienie, jak też to, że organ w istocie podjął po zwrocie akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem na bezczynność, ukarany następnie wyrokiem z 4 lutego 2020 r., jedynie nieliczne działania które często stanowią powtórzenie czynności dotychczasowe, na co wskazuje sama skarżąca (zwrócenie się do sądu wieczystoksięgowego) oraz biorąc pod uwagę, że operat szacunkowy został złożony do akt 14 sierpnia 2021 r. , a jak już wskazano Prezydent uznał we wrześniu 2021 (po złożeniu przedmiotowej skargi), że zgromadził materiał dowodowy w stopniu umożliwiającym rozstrzygnięcie i wystosował do stron zawiadomienia na podstawie art. 10 kpa, a pomimo tego nadal sprawy nie rozpoznał, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 8.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozpoznając jednocześnie sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu przewlekłość organu w wykonaniu wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia nie tylko okres prowadzonego postępowania, lecz też to, że Prezydent nadal nie wydał rozstrzygnięcia, zwłaszcza, że już w 2020 r. Sąd nałożył na Prezydenta m. st. Warszawy grzywnę w związku z niewykonaniem wyroku. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia jego bezczynności i niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Oczywiście ustawodawca nałożył obowiązek zgromadzenia pełnego materiału dowodowego przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, a organ pomimo, że od września 2021 r. uznał, że zgromadził materiał dowodowy w stopniu umożliwiającym rozpoznanie sprawy, a nadal jej nie rozpoznał, stanowi o kwalifikowanym naruszeniu i ignorowaniu obowiązków przez Prezydenta - a to uzasadnia uznanie działania organu za rażąco naruszające to prawo. Sąd uwzględnił także wniosek o przyznanie skarżącej sumy pieniężnej. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna z art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. W ocenie Sądu środek ten w przedmiotowej sprawie na obecnym etapie powinien być zastosowany gdyż mamy do czynienia ze szczególnie drastycznym przypadkiem zwłoki organu oraz uzasadnioną obawą, że bez zastosowania tego środka organ sprawy nadal nie załatwi. Zasądzona suma - 3000 zł - stanowi zadośćuczynienie dla skarżącej za tak długie oczekiwanie na zakończenie sprawy (wniosek z 17 lipca 2008 r.). Wynika z intencjonalnego unikania przez organ zajęcia stanowiska w sprawie, co wywołało po stronie skarżącej słuszne poczucie krzywdy i lekceważenia jej praw. Jednocześnie brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć . Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 orzeczono jak w punkcie 3 senetcji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.