I SA/Wa 2245/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu odwołania J. D. od decyzji Prezydenta W. z [...] czerwca 2013 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego w kwocie [...] zł. na opłatę czynszu za maj i czerwiec 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z 9 maja 2013 r. J. D. zwrócił się o przyznanie pomocy finansowej na opłacenie czynszu za maj i czerwiec 2013 r. w kwocie [...] zł. Decyzją z [...] czerwca 2013 r. nr [...] wydaną przez Prezydenta W. odmówiono J. D. przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ odmawiając udzielenia pomocy wziął m.in. pod uwagę fakt, iż skarżący pozostaje pod opieką ośrodka pomocy społecznej, który w ramach posiadanych środków udziela mu pomocy. Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. D. kwestionując rozstrzygniecie podjęte przez organ I instancji. Rozpoznając niniejszą sprawę Kolegium wskazało na cele pomocy społecznej i przytoczyło treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Organ wyjaśnił, że decyzja o przyznaniu zasiłki celowego mieści się w sferze uznania administracyjnego. Obejmuje ono prawo organu do oceny hierarchii zgłoszonych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej sam fakt zatem spełniania ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwością pomocy społecznej. Art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ odwoławczy podkreślił, że ośrodki pomocy społecznej zachowują znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych strony, jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze znacznego zakresu swobody w wyborze rozstrzygnięcia. Oznacza to m.in., że nie każdy potrzebujący może otrzymać w danym czasie pomoc finansową w satysfakcjonującej go wysokości ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, że środki finansowe na realizację celów wskazanych w ustawie nie są nieograniczone i ośrodek pomocy społecznej obowiązany jest tak przydzielać pomoc finansową, aby środki, które ma do dyspozycji, trafiły do jak największej ilości osób. W przyznawaniu środków powinny zatem być uwzględnione przede wszystkim osoby o najniższych dochodach i rodziny wielodzietne oraz podstawowe ich potrzeby. Stopień uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy zależy od możliwości pomocy społecznej, a przepisy ustawy o pomocy społecznej pozostawiają organom orzekającym pewien zakres swobody, która umożliwia m.in. dokonanie klasyfikacji potrzeb zgłoszonych przez beneficjentów, ustalenie priorytetów i zróżnicowanie rozmiaru świadczeń. Organ przytoczył obszerne orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące zasiłku celowego. Podsumowując organ II instancji uznał, że sytuacja skarżącego nie uzasadnia przyznania mu wnioskowanego zasiłku, wobec tego brak jest podstaw do uchylenia decyzji Prezydenta, zwłaszcza wobec nie stwierdzenia w działaniu organu pierwszej instancji uchybień bądź naruszeń przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, przepisów naruszających zasady przyznawania pomocy społecznej oraz granic uznania administracyjnego. Na powyższą decyzję skargę złożył J. D. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił: nieustosunkowanie się do "sedna" zarzutów odwołania, pominięcie przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych i nie uwzględnienie przez organy tego, że do dochodu nie wlicza się dodatku mieszkaniowego, pogwałcenie zasady równości wobec prawa i dyskryminowanie osób korzystających z pomocy społecznej. Zarzuty te rozwinął w uzasadnieniu skargi. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Ze sformułowania "może być przyznany", użytego w treści powyższego przepisu wynika, że decyzje dotyczące zasiłków celowych mają charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie powoduje, że po stronie organu powstaje obowiązek jego przyznania w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią. Uznanie administracyjne obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Organ pomocy społecznej udzielając świadczeń kierować się powinien ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Oczywiście działanie w trybie uznania administracyjnego nie oznacza dowolności przy wydawaniu decyzji, organy winny bowiem wykazać, że w konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie. Nie ulega również wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Dlatego w przypadku decyzji uznaniowej działanie organu oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z 19 VI 2007 r., sygn. I OSK 1464/06, LEX nr 299415). Mając powyższe na uwadze, nie budzi zastrzeżeń Sądu argumentacja organów, uzasadniająca odmowę przyznania zasiłku celowego. Bezsporne jest, że skarżący nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej z art. 8 ust. 1 pkt 1) ustawy. W dacie orzekania przez organy dochód jego stanowił dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł oraz zasiłek stały w [...] zł. Jednakże - jak wyżej wspomniano - nie oznacza to, że organ zobligowany jest przyznać skarżącemu wnioskowaną pomoc o zasiłek celowy na opłatę czynszu za maj i czerwiec 2014 r. w łącznej kwocie [...] zł. Otóż skarżący nie ma tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, gdyż w 2005 r. orzeczona została wobec niego eksmisja z prawem do lokalu socjalnego. Zadłużenie z tytułu czynszu przekracza kwotę [...] zł. Dlatego prawidłowe jest stanowisko organów, że wobec braku tytułu prawnego i dużego zadłużenia czynszowego z jednoczesnym zabezpieczeniem sytuacji mieszkaniowej skarżącego w postaci prawa do lokalu socjalnego (nie istnieje niebezpieczeństwo bezdomności), a także wobec znacznej liczby potrzebujących i środkami, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej, odmowa przyznania świadczenia nie przekracza granic uznania administracyjnego. Organ wskazał, że na zasiłki celowe przeznaczył w maju 2013 r. kwotę [...] zł., przyznając 785 świadczeń 424 osobom, a średnia wysokość świadczenia wyniosła [...] zł. Stwierdzić należy, że organy prawidłowo ustaliły sytuację osobistą, rodzinną i majątkową skarżącego oraz własne możliwości finansowe dając temu wyraz w uzasadnieniach decyzji obydwu instancji. Wbrew twierdzeniom skargi, organy prawidłowo ustaliły dochód skarżącego, wskazując, że nie przekracza on kryterium dochodowego i prawidłowo zaliczyły do dochodu dodatek mieszkaniowy. Art. 8 ust. 4 ustawy zawiera zamknięty katalog przychodów, które nie wlicza się do dochodu. Przepis ten nie wymienia dodatku mieszkaniowego, co oznacza, że dodatek ten stanowi dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy. Przepis art. 8 ust 4 ustawy należy interpretować ściśle, a więc do jego rozumienia nie można stosować wykładni rozszerzającej. Nietrafne są zarzuty skargi dotyczące nie zastosowania przez organy przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych, gdyż sprawy zasiłków celowych reguluje odrębny akt prawny – ustawa o pomocy społecznej. Niezasadne są zarzuty skargi odnośnie pogwałcenia zasady równości wobec prawa i dyskryminowania osób korzystających z pomocy społecznej. Skarżący od wielu lat objęty jest różnymi formami pomocy społecznej – finansowej oraz w naturze (talony obiadowe), wobec tego nie jest on pozostawiony bez pomocy. Jednakże nie zawsze i nie wszystkie potrzeby (z przyczyn wyżej omówionych) mogą być przez organy pomocy społecznej uwzględnione. Nie oznacza to jednak dyskryminacji skarżącego i nierówności wobec prawa. Odnośnie zarzutu skargi dotyczącego nieustosunkowania się do "sedna" zarzutów odwołania wskazać należy, że w odwołaniu skarżący podnosił także wiele kwestii nie związanych ze sprawą, co zwalniało organ II instancji od ich rozpatrywania. Wprawdzie Sąd dostrzega, że uzasadnienie decyzji Kolegium jest zbyt ogólnikowe, jednakże uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy w sytuacji, gdy prawidłowe jest rozstrzygnięcie, a w stanie faktycznym niniejszej sprawy brak było podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.