I SA/Wa 2245/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu 3 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. M. na pismo Wojewody Mazowieckiego z dnia 10 września 2024 r. nr WRPS-I.9421.1.64.2024.KW w przedmiocie skargi na pismo postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 27 września 2024 r. wniesionym w formie elektronicznej za pośrednictwem portalu e-PUAP, E. M. (dalej również jako: "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę na pismo Wojewody Mazowieckiego (dalej również jako: "organ", "organ administracji publicznej"), z dnia 10 września 2024 r. nr WRPS-I.9421.1.64.2024.KW, w przedmiocie skargi na pismo. Przedmiotowa skarga została zatytułowana jako "skarga na działanie Wojewody Mazowieckiego i podległych jednostek". W uzasadnieniu skargi wskazała, iż zaskarża pismo Wojewody Mazowieckiego nr WRPS-I.9421.1.64.2024.KW z dnia 10 września 2024 r. (które, jak wskazała, zostało odebrane 25 września 2024 r.), a sprawę kieruje do właściwego adresata "z tytułu niezgodności". Skarżąca podniosła, iż organ w ww. piśmie nie ustosunkował się do wszystkich podnoszonych przez nią zarzutów oraz nie przekazał wystąpień skarżącej, do wskazanych przez nią adresatów. Do przedmiotowego pisma skarżąca załączyła skan pisma z 27 sierpnia 2024 r. zatytułowane "skarga na decyzję nr WRPS-I.9421.1.64.2024.KW z dnia 1 sierpnia 2024 r.". Z treści tego pisma wynikało, m.in. iż skarżąca nie zgadza się z "decyzją" nr WRPS-I.9421.1.64.2024.KW z dnia 1 sierpnia 2024 r. Wojewody Mazowieckiego oraz zarzuca jej rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, polegające na: braku zgodności działalności Wojewody Mazowieckiego z obowiązującym prawem, brak rzetelności, brak podstawy prawnej, milczące załatwienie sprawy, brak zachowania procedur, brak sprawiedliwości społecznej, stronniczość. Wniosła m.in. o "sprawiedliwe społecznie rozstrzygnięcie" z poszanowaniem przepisów ustawy o pomocy społecznej, adekwatne potraktowanie jej i sytuacji w jakiej się znalazła oraz zasądzenie należnego jej wsparcia finansowego, "obojętnie jakim zasadnym ustawowo tytułem". Nadto, wskazała, iż Wojewoda Mazowiecki w dniu 1 sierpnia 2024 r. wydał decyzję nr WRPS-I.9421.1.64.2024.KW, według jej oceny, obarczoną rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego. W ocenie skarżącej, jej aktualna sytuacja życiowa w jakiej się znalazła, uzasadniała przyznanie jej pomocy zgodnie m.in. z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 t.j.), (dalej również jako: ustawa o pomocy społecznej"). Według oceny skarżącej, decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia 1 sierpnia 2024 r. nr WRPS-I.9421.1.64.2024.KW Sygn. akt I SA/Wa 2245/24 przyzwalała na łamanie prawa, w tym przepisów ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca zarzuciła pracownikom organu nieznajomość przepisów prawa oraz stronniczość. Skarżąca podniosła również, że Wojewoda Mazowiecki nie dopełnił obowiązków służbowych w zakresie rozpatrzenia zasadności wszystkich podnoszonych przez nią zarzutów w złożonych przez nią we wnioskach z dnia: 2.07.2024 r., 6.07.2024 r., 8.07.2024 r., 11.07.2024 r. oraz z 15.07.2024 r. Wskazała, iż "polskie prawo stanowi, że decyzją w sprawie jest każde pismo również to które celowo nie zawiera w treści słowa "decyzja", a jest wyrażonym stanowiskiem w sprawie". Nadto, wniosła o wydanie decyzji w sprawie zgłoszonej wnioskiem z dnia 4 czerwca 2024 r. Skarżąca stwierdziła również, że sytuacja w jakiej się znalazła wynika głównie z braku znajomości obowiązków służbowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 3 października 2024 r. przedmiotowa skarga została przekazana do Wojewody Mazowieckiego w celu udzielania odpowiedzi na skargę i przekazania akt administracyjnych sprawy. W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej odrzucenie oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu, organ podniósł, iż skarga E. M. z dnia 27 września 2024 r. została złożona na pismo Wojewody Mazowieckiego z dnia 10 września 2024 r. znak: WRPS-I.9421.1.64.2024.KW, które organ za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej e- PUAP odpowiedział skarżącej na jej pisma z dnia 16 sierpnia 2024 r., 23 sierpnia 2024 r. oraz 28 sierpnia 2024 r. Natomiast wskazane pismo nr WRPS-I.9421.1.64.2024.KW z dnia 1 sierpnia 2024 r., od którego skarżąca wniosła odwołanie jest pismem na jej wnioski z dnia 2.07.2024 r., 6.07.2024 r., 8.07.2024 r., 11.07.2024 r. oraz z 15.07.2024 r. i nie jest decyzją administracyjną, od której służy odwołanie. Organ podkreślił również, iż brak jest podstaw do przekazania przywołanego pisma za pośrednictwem Wojewody Mazowieckiego do wskazanych przez skarżącą instytucji oraz że na wniesione pisma otrzymała odpowiedź. Następnie organ nakreślił treść korespondencji prowadzonej pomiędzy nim, a skarżącą, począwszy od pisma skarżącej z 2.07.2024 r. w którym skarżąca wniosła do Wojewody Mazowieckiego o "nałożenie kary w wysokości 500 zł płatnej od terminu, w którym przypadł termin na wydanie decyzji administracyjnej przez Centrum Pomocy Socjalnej w [...] (dalej: CPS w [...]) w sprawie przyznania ww. pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego wraz z należnymi odsetkami płatnymi od dnia 4.06.2024 r. tj. od dnia złożenia wniosku do CPS w [...]" oraz nakreślił sposób procedowania organu z przedmiotowymi wnioskami skarżącej i podjętymi działaniami, które zostały zainicjowane przez organ w związku ze złożonymi ww. wnioskami skarżącej. Organ podniósł również, iż pisma skarżącej z dnia 06.07.2024 r., 08.07.2024 r. dotyczyło tożsamego żądania. Ponadto, organ wskazał iż z informacji uzyskanych z CPS w [...] wynikało, iż na wniosek skarżącej z dnia 4.06.2024 r. ww. Centrum decyzjami administracyjnymi z dnia 21.06.2024 r. przyznało skarżącej wnioskowaną pomoc finansową w formie zasiłku celowego, okresowego oraz w formie posiłku. Skarżącej wydano również skierowanie do otrzymania pomocy żywnościowej. Organ wskazał, iż skarżąca w dniach 11.07.2024 r. i 15.07.2024 r. ponownie złożyła do Wojewody Mazowieckiego pisma, w których wniosła o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa nieważności decyzji administracyjnej z dnia 21.06.2024 r. wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] przez Dyrektor CPS w [...]. Zarzuciła w nich, m.in. przekroczenie uprawnień poprzez podjęcie czynności nieleżących w granicach kompetencji organu, przekroczenie zakresu czynności służbowych, do których wykonania organ jest uprawniony, również "wyjście" poza granice zakresu złożonego wniosku, czy też nadużycie uprawnień do działania, jak i ich zaniechania oraz naruszenie procedur administracyjnych. Organ wskazał, iż pismem z dnia 1.08.2024 r. nr WRPS-I.9421.1.64.2024.KW, odpowiedział skarżącej na jej pisma z dnia 2.07.2024 r., 6.07.2024 r., 8.07.2024 r., 11.07.2024 r. oraz z 15.07.2024 r. dotyczących zgłaszanych nieprawidłowości, naliczenia ustawowych odsetek oraz stwierdzenie nieważności wydanej decyzji w przedmiotowej sprawie. Organ wskazał również, iż poinformował skarżącą o podjętych działaniach oraz o sposobie załatwienia sprawy przez CPS w [...] i przyznanych formach pomocy. Równocześnie poinformowano skarżącą, iż zgodnie z ustawą o pomocy społecznej kierownik ośrodka pomocy społecznej jest właściwy do podjęcia decyzji o formie i rozmiarach udzielanej pomocy, jak również poinformowano ją o możliwości i terminie zaskarżenia otrzymanych decyzji administracyjnych wydanych w sprawie przyznania lub odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej, czy obowiązujących terminach rozpoznania sprawy administracyjnej. Skarżąca pismem z 16.08.2024 r. wniosła do Wojewody Mazowieckiego pismo zatytułowane "odwołanie" od pisma nr WRPS -1.9421.1.64.2024.KW z dnia 1.08.2024 r., wskazując, iż ww. pismo stanowi decyzję i sformułowała w stosunku do niej szereg zarzutów. Wniosła również o zobowiązanie CPS w [...] do wydania brakujących decyzji, nałożenia kar na Wojewodę Mazowieckiego, SKO w Siedlcach, CPS w [...] oraz stwierdzenie nieważności decyzji. Wniesione odwołanie zostało następnie uzupełnione przez skarżącą pismem z dnia 23.08.2024 r., a następnie pismem z 28.08.2024 r. skarżąca wniosła za pośrednictwem Wojewody Mazowieckiego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na pismo organu z dnia 01.08.2024 r. Nr WRPS-L9421.1.64.2024.KW. W dniu 10.09.2024 r. pismem Nr WRPS-L9421.1.64.2024.KW organ za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej e- PUAP odpowiedział skarżącej na pisma z dnia 16.08.2024 r., 23.08.2024 r., 28.08.2024 r. skierowane do Wojewody Mazowieckiego informując, że wskazane pismo Nr WRPS-I.9421.1.64.2024.KW z dnia 1 sierpnia 2024 r., do którego wnosi odwołanie jest pismem - odpowiedzią na wystąpienia z dnia 2.07.2024 r., 6.07.2024 r., 8.07.2024 r., 11.07.2024 r. i 15.07.2024 r. i nie jest decyzją administracyjną, od której służy odwołanie. W związku z tym poinformowano ją również pismem z dnia 10.09.2024 r., że brak jest podstaw do przekazania przywołanych pism do wskazanych przez skarżącą instytucji. Organ wskazał, iż w jego ocenie niniejsza sprawa nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej jako: "ppsa"], a niniejsza sprawa była prowadzona przez organ w trybie nadzoru na podstawie art. 22 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Działanie administracji publicznej, w trybie nadzoru nie podlega kontroli sądów administracyjnych, gdyż pismo Wojewody Mazowieckiego z dnia 10 września 2024r. znak WRPS-L942I.1.64.2024.KW nie mieści się w katalogu spraw określonych w art. 3 ppsa. Organ podkreślił, że niniejszej sprawie nie została przeprowadzona kontrola w trybie rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2020r. w sprawie nadzoru i kontroli w pomocy społecznej ( Dz. U. poz, 2285 oraz z 2024 r., poz. 912 ) kończąca się wynikiem tj. zaleceniem pokontrolnym (ze wskazaniem ewentualnych uchybień), określonym w art. 128 ustawy o pomocy społecznej. Jak wskazał Wojewoda Mazowiecki, niniejsza skarga została wniesiona na pismo Wojewody Mazowieckiego z dnia 10 września 2024 r. znak WRPS-I.942I.1.64.2024.KW, które jest jednocześnie kontynuacją odpowiedzi na pismo organu z dnia 1 sierpnia 2024 r. znak WRPS-I.9421.1.64.2024.KW, dotyczące zgłaszanych przez skarżącą nieprawidłowości polegającej w ocenie skarżącej na braku wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego przez CPS w [...] na podstawie złożonego wniosku w dniu 04.06.2024 r., naliczenia ustawowych odsetek z tego tytułu kary administracyjnej, wsparcia finansowego oraz zasądzenia odszkodowania. Dodatkowo pismo z dnia 10 września 2024r. znak WRPS-1.9421.1.64.2024.KW informuje skarżącą, że pismo organu z dnia 1 sierpnia 2024 r. znak WRPS-I.9421.1.64.2024.KW nie jest decyzją administracyjną, od której służy odwołanie. W związku z tym poinformowano również skarżącą pismem z dnia 10.09.2024 r., że brak jest podstaw do przekazania przywołanych pism do wskazanych przez skarżącą instytucji. Organ załączył również treść pism kierowanych do skarżącej z 1 sierpnia 2024 r. oraz z 10 września 2024 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 12 listopada 2024 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia, poprzez: oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku adres do doręczeń. Wezwanie zostało doręczone skarżącej, jak wynika z urzędowego poświadczenia doręczenia w dniu 6 grudnia 2024 r. skarżąca odpowiedziała na ww. wezwanie, pismem z dnia 9 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ppsa zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem wskazanych w tym przepisie aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego (pkt 4), jak również na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (pkt 8), czy też bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zaskarżone pismo Wojewody Mazowieckiego z dnia 10 września 2024 r. nr WRPS-I.9421.1.64.2024.KW w przedmiocie udzielenia skarżącej odpowiedzi na pismo z 1 sierpnia 2024 r. nr WRPS-I.9421.1.64.2024.KW, nie należy do żadnej z wyżej wskazanej kategorii. W pierwszej kolejności należało się odnieść do zarzutu skarżącej, iż ww. pismo mimo, że nie zawiera sformułowania "decyzja", w istocie nią jest. Należało zatem odpowiedzieć na pytanie, czy przedmiotowe pismo jest decyzją w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), (dalej również: "kpa"), a w szczególności, czy zawiera minimalne wymogi dla uznania go za decyzję administracyjną. Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zakwalifikowanie danego pisma jako decyzji administracyjnej nie wymaga, aby pismo to zawierało wszystkie składniki decyzji przewidziane w art. 107 § 1 kpa. Za decyzję uznać należy również pismo właściwego organu zawierające co najmniej: oznaczenie organu i adresata aktu, rozstrzygnięcie w sprawie i podpis osoby reprezentującej organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14.03. 2013 r. sygn. akt II OSK 2663/12 Lex nr 1340249). Z treści zaskarżonego pisma Wojewody Mazowieckiego nr WRPS-l.9421,1.64.2024.KW z dnia 10.09.2024 r. nie wynika jednak by zawierało istotę decyzji administracyjnej, a więc władcze rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach skarżącej. Pismo natomiast zawierało szereg informacji, jak choćby wskazanie, iż pismo nr WRPS-l.9421,1.64.2024.KW z dnia 1 sierpnia 2024 r. jest odpowiedzią na jej wystąpienia z dnia 2.07.2024 r., 6.07.2024 r., 8.07.2024 r., 11.07.2024 r. i 15.07.2024 r. i nie jest decyzją administracyjną, od której służy odwołanie, a w związku z tym, brak było podstaw do jego przekazania, za pośrednictwem Wojewody Mazowieckiego, do wskazanych przez skarżącą instytucji. Nadto, zawierało wskazanie, iż udzielono jej odpowiedź na składane przez nią wnioski. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, pismo Wojewody Mazowieckiego z 1 sierpnia 2024 r. znak nr WRPS-l.9421,1.64.2024.KW, zawierało szereg pouczeń i informacji m.in. o podjętych działaniach przedsięwziętych przez organ w sprawie skarżącej. Z treści załączonego pisma skarżącej z 27 sierpnia 2024 r. zatytułowanego "skarga na decyzję nr WRPS-I.9421.1.64.2024.KW z dnia 1 sierpnia 2024 r. wynikało, że skarżąca nie jest zadowolona ze sposobu procedowania jej wniosków o przyznanie wsparcia finansowego, jak również kwestionowała jego wysokość. Należy zatem wskazać, iż właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. "powszechnych" (obywatelskich), o których mowa w art. 227 kpa. Stosownie do treści art. 17 ust 1 pkt 4 i 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych, czy celowych należy do zadań własnych gminny, o charakterze obowiązkowym, które to zadania wykonują jednostki organizacyjne – ośrodki pomocy społecznej lub centra usług społecznych, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (por. art. 110 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Słusznie organ pouczył skarżącą, iż w przypadku niezadowolenia z wydanych w sprawie decyzji w tym przedmiocie przysługiwał jej tryb ich zaskarżenia. W przypadku decyzji o przyznaniu zasiłku celowego, czy okresowego, skarżąca winna wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, w terminach przewidzianych przepisami prawa. W przypadku uznania, przez skarżącą iż organ pozostaje w bezczynności bądź prowadzi postępowanie administracyjne w sposób przewlekły (o co zapewne skarżącej chodziło, formułując żądanie: "nałożenia kary w wysokości 500 zł płatnej od terminu, w którym przypadł termin na wydanie decyzji administracyjnej przez CPS w [...] w sprawie przyznania ww. pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego wraz z należnymi odsetkami płatnymi od dnia 4.06.2024 r.") winna ona wyczerpać tryb, o którym mowa w art. 37 kpa, tj. wnieść ponaglenie do organu wyższego stopnia. Gdyby natomiast intencją skarżącej było uruchomienie trybu nadzwyczajnego, winna ona wskazać na czym, wedle jej oceny polegają wady kwalifikowane i złożyć wniosek do organu właściwego (organu wyższego stopnia por. art. 157 § 1 kpa). Sformułowania zawarte w pismach skarżącej, zawierające krytykę nienależytego wykonywania zadań przez organy i ich pracowników, zarzuty wadliwej działalności organu, czy wyrażające niezadowolenie z jego pracy i wytykające zaniechania i inne nieprawidłowości, daje asumpt do twierdzenia, iż w niniejszej sprawie strona skorzystała z trybu skargowego, który zasadniczo nakierowany był na uruchomienie kontroli działań organu administracji albo jego pracowników, a nie na wszczęcie konkretnego postępowania administracyjnego. Daje to asumpt do twierdzenia, iż rzeczywistą intencją strony było wniesienie skargi w trybie art. 227 kpa. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 marca 2022 r. sygn. akt II OSK 2821/21, ustawodawca nie ograniczył przedmiotu skargi (por. o której mowa w Dziale VIII kpa), a osoba wnosząca skargę powinna wskazać jedynie przedmiot swojego niezadowolenia i podmiot, który jest powołany do wykonywania zadań państwa lub inny podmiot, np. organizację społeczną, któremu zlecono zadania z zakresu administracji publicznej, oraz ich pracowników i funkcjonariuszy którego, jej zdaniem, błędne lub nieprawidłowe działania są powodem złożenia skargi. Do zakwalifikowania pisma jako skargi wystarczające jest więc wskazanie w nim niezadowolenia strony, która je składa. Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów i ich pracowników. Wobec powyższego, niniejsza sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej i w efekcie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Na marginesie wskazać należy, iż mimo prawidłowego wezwania skarżącej do wskazania adresu zamieszkania, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, skarżąca nie uzupełniła wskazanego braku formalnego skargi. Z akt wynika, iż przedmiotowe wezwanie zostało uznane za doręczone z dniem 6 grudnia 2024 r. Natomiast skarżąca odpowiedziała na ww. wezwanie dopiero w dniu 9 stycznia 2025 r. Dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 3 ppsa orzeczono jak w sentencji.