I SA/Wa 2251/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 4 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi J. A., A. A., R. A. i T. A. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. A. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oraz odrzucił skargi A. A., R. A. i T. A.. Wyrażając zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku J. A. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o zwolnienie z opłaty kancelaryjnej. Do pisma skarżąca dołączyła kopię decyzji z urzędu pracy orzekającą o uznaniu skarżącej za bezrobotną z dniem 7 lipca 2014 r. oraz kartę leczenia szpitalnego swojej córki, wskazując, że córka udziela jej pomoc finansową. W dniu 17 czerwca 2015 r. skarżąca wniosła własnoręcznie sporządzoną skargę kasacyjną od wyroku z 11 marca 2015 r. wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów procesu, a także ustanowienia pełnomocnika – adwokata lub radcy prawnego. W dniu 23 lipca 2015 r. skarżąca złożyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o prawo pomocy (PPF) wskazując w nim, że wnosi o ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymywane z dwóch źródeł dochodu skarżącej: umowy o pracę (strona wyjaśniła, że podjęła zatrudnienie z dniem [...] lipca 2015 r.) za wynagrodzeniem w wysokości [...] zł brutto (ok. [...] zł netto) oraz najmu posiadanego przez nią lokalu użytkowego ([...]m2) – [...] zł. Strona wskazała, że oprócz wskazanego lokalu użytkowego posiada mieszkanie o pow. [...] m2 oraz działkę ([...]ha). Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że do jej stałych wydatków należą opłaty eksploatacyjne za mieszkanie ([...] zł) oraz koszty dojazdu do pracy ([...] zł), w związku z czym na pozostałe wydatki, w tym leki i pomoc medyczną, zostaje jej kwota ok. [...] zł. Skarżąca wskazała również, że jest poddawana leczeniu onkologicznemu oraz pozostaje pod opieką lekarzy innych specjalizacji. Strona podała, że jej córka, udzielająca stronie wsparcia finansowego, jest po dwóch operacjach, zaś we wrześniu poddana będzie kolejnej, której koszt wynosi [...]zł. W związku z tym, że oświadczenia złożone we wniosku o prawo pomocy okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego skarżącej, na mocy zarządzenia z 30 lipca 2015 r. wnioskodawczyni została wezwana do uzupełnienia wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w wyznaczonym terminie, pod rygorem odmowy uwzględnienia wniosku w związku z niewykazaniem przesłanek do przyznania prawa pomocy. Skarżącą wezwano do przedstawienia, m.in., następujących dokumentów: wskazującego na wysokość wynagrodzenia oraz datę podjęcia zatrudnienia, potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego z najmu, wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych i lokat, odpisów zeznań podatkowych oraz rachunków, faktur bądź dowodów wpłaty potwierdzających ponoszenie wskazanych we wniosku wydatków na konieczne utrzymanie (opłaty eksploatacyjne, wydatki na leczenie). Wezwanie sądowe w tym przedmiocie, które skarżąca otrzymała w dniu 17 sierpnia 2015 r., pozostało jednakże bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzależnienie możliwości przyznania prawa pomocy od wykazania przez osobę wnioskującą o udzielenie takiej pomocy, że poniesienie kosztów tego postępowania wiązać się będzie z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy sprawia, że uwzględnienie wniosku o prawo pomocy w zakresie częściowym jest możliwe o ile przez osobę wnioskującą o udzielenie takiej pomocy zostanie dowiedzione, że dysponuje ona wyłącznie środkami na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych i nie ma żadnej możliwości zdobycia dodatkowych środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. W świetle oświadczeń złożonych przez skarżącą, do dnia [...] lipca 2015 r. swoje jednoosobowe gospodarstwo domowe, obciążone stałymi wydatkami w postaci opłat eksploatacyjnych w wysokości [...] zł nieuzyskująca wówczas jakichkolwiek dochodów skarżąca utrzymywała ze środków finansowych otrzymywanych od córki. W związku z podanymi informacjami o stanie zdrowia strony należało także przyjąć, że inne wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w tym na leczenie, w okresie poprzedzającym podjęcie zatrudnienia przez skarżącą również finansowane były przez jej córkę. Pomimo deklarowanego braku dochodów skarżąca nie podniosła jednak, że nie posiada środków do życia i nie jest w stanie na bieżąco regulować swoich zobowiązań. Z dniem [...] lipca 2015 r. skarżąca podjęła pracę zawodową za wynagrodzeniem w wysokości [...] zł brutto (ok. [...]zł netto). W rozpoznawanym wniosku skarżąca zadeklarowała równocześnie osiąganie dochodu z najmu w wysokości [...] zł. W tych okolicznościach uwzględnić zatem należało, że podstawą faktyczną, w odniesieniu do której należało rozstrzygnąć, czy skarżąca jest uprawniona do ustanowienia pełnomocnika z urzędu, powinny być w rozpoznawanej sprawie ustalenia dotyczące sytuacji majątkowej strony w momencie złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika procesowego oraz w okresie bezpośrednio poprzedzającym wystąpienie z tym wnioskiem. W tym celu strona została wezwana do udokumentowania daty podjęcia zatrudnienia, wysokości dochodów oraz wysokości stałych wydatków niezbędnych do zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych. Weryfikacja oświadczeń skarżącej dokonana poprzez analizę dokumentów wskazujących na wysokość wynagrodzenia dochodu uzyskiwanego z najmu, wyciągów z rachunków bankowych skarżącej oraz zeznań podatkowych, do których przedstawienia strona została wezwana, umożliwić miała przyjęcie prawidłowych ustaleń co do jej aktualnych możliwości płatniczych w aspekcie możliwości ponoszenia przez wnioskodawczynię samodzielnie kosztów działania profesjonalnego pełnomocnika procesowego, umocowanego w celu sporządzenia środka odwoławczego od wyroku z 11 marca 2015 r. Kwota deklarowanego przez stronę dochodu – [...] zł brutto – jest bowiem na tyle wysoka, że bez udokumentowania stanu zadłużenia, ewentualnie tego, że wszystkie pozyskiwane przez stronę środki przeznaczane są w całości lub znacznej części na wydatki konieczne, służące zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawczyni, nie daje podstaw do przyjęcia, że dochody własne skarżącej uniemożliwiają jej aktualnie zatrudnienie radcy prawnego we własnym zakresie, nawet przy założeniu, że wynagrodzenie za pierwszy miesiąc pracy - lipiec 2015 r. (aczkolwiek okoliczność ta nie została przez stronę udowodniona) zostanie stronie wypłacone z końcem miesiąca. Posiadanie przez wnioskodawczynię majątku przynoszącego dochód z tytułu najmu, okoliczność, że skarżąca jest obecnie zatrudniona na podstawie umowy o pracę oraz ma możliwość otrzymywania wsparcia finansowego ze strony członka najbliżej rodziny wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, zatem pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, z dnia 15 kwietnia 2015 r., II OZ 262/15). Z tych względów przyjąć należało, że osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności. Nieustosunkowanie się przez skarżącą do wezwania sądowego z 30 lipca 2015 r. skutkuje zatem brakiem możliwości prawidłowego ustalenia, czy partycypowanie przez skarżącą w kosztach postępowania poprzez samodzielne pokrycie kosztów działania pełnomocnika procesowego skutkować będzie uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym. W niniejszym postępowaniu, z przyczyn leżących po stronie wnioskodawczyni nieustalona została bowiem wysokość jej dochodów, niewyjaśniona pozostała również kwestia wydatków koniecznych. Tym samym skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.